{"id":1132,"date":"2019-09-30T19:38:26","date_gmt":"2019-09-30T17:38:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/?p=1132"},"modified":"2019-09-30T19:52:18","modified_gmt":"2019-09-30T17:52:18","slug":"wehikul-czasu-pazdziernik-2019-rok-11128","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/2019\/09\/30\/wehikul-czasu-pazdziernik-2019-rok-11128\/","title":{"rendered":"Wehiku\u0142 czasu – pa\u017adziernik 2019 (rok 11\/128)"},"content":{"rendered":"

XX Powszechny Zjazd<\/strong> Historyk\u00f3w Polskich obraduj\u0105cy w Lublinie we wrze\u015bniu obszed\u0142 nas szczeg\u00f3lnie. By\u0142 naukowym ukoronowaniem obchod\u00f3w 450 rocznicy Unii Lubelskiej. Dotyczy\u0142 spraw profesjonalist\u00f3w, ale i hobbyst\u00f3w, mi\u0142o\u015bnik\u00f3w i badaczy przesz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Prof. dr hab. Jan Pomorski, przewodnicz\u0105cy Komitetu Organizacyjnego XX PZHP w wyk\u0142adzie inauguracyjnym zapyta\u0142 fundamentalnie:<\/p>\n

\u201ePo co \u015brodowisku polskich historyk\u00f3w potrzebne s\u0105 jeszcze zjazdy powszechne? W dobie wszechw\u0142adnej w Polsce XXI wieku \u201epunktozy\u201d i \u201egrantozy\u201d, gdzie ka\u017cda aktywno\u015b\u0107 zawodowa musi przek\u0142ada\u0107 si\u0119 na ilo\u015b\u0107 zdobytych punkt\u00f3w i pozyskanych \u015brodk\u00f3w finansowych na badania, to pytanie s\u0142ycha\u0107 coraz cz\u0119\u015bciej i g\u0142o\u015bniej. Zawarty jest w nim, jak s\u0105dz\u0119, autentyczny niepok\u00f3j o przysz\u0142o\u015b\u0107 tak samych zjazd\u00f3w, jak i celowo\u015b\u0107 podtrzymywania ich dotychczasowego formatu\u201d.<\/p>\n

A p\u00f3\u017aniej jeszcze dosadniej i dobitniej. Warto pozna\u0107 ten m\u0105dry tekst: http:\/\/xxpzhp.umcs.lublin.pl\/<\/a><\/p>\n

\"\"<\/div>\n

Lubelskie Centrum Konferencyjne by\u0142o g\u0142\u00f3wn\u0105 siedzib\u0105 XX Zajzdu, w Centrum Spotkania Kultur odbywa\u0142y si\u0119 m.in. Targi Ksi\u0105\u017cki Historycznej \u2013 na Placu Teatralnym<\/p>\n

W konferencyjnych salach trwa\u0142y dyskusje i wyk\u0142ady. Historyk\u00f3w odwiedzi\u0142 Prezydent RP. T\u0119tni\u0142y te\u017c \u017cyciem reprezentacyjne obiekty, o kt\u00f3rych wy\u017cej. A w innych miejscach Lublina? Prof. Norman Davies prezentowa\u0142 w Teatrze Starym swoj\u0105 now\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. By\u0142a historyczna kolacja i 3 dania z\u00a0czas\u00f3w renesansu. Receptury opracowa\u0142 prof. Jaros\u0142aw Dumanowski z UMK, a przygotowa\u0142 maestro Jean Bos. By\u0142o zwiedzanie kaplicy \u015bw. Tr\u00f3jcy na Zamku. Ksi\u0105\u017cki stare i nowe prezentowane by\u0142y na Targach Ksi\u0105\u017cki Historycznej. A obozy na b\u0142oniach przy \u201eArena Lublin\u201d rozbili rekonstruktorzy. W ostatnim dniu Zjazdu dali na Arenie wielkie widowisko \u2013 \u201eBogowie wojny\u201d. By\u0142a to barwna dwugodzinna opowie\u015b\u0107 o korzeniach Europy.<\/p>\n

Wehiku\u0142 by\u0142 w niekt\u00f3rych miejscach wydarze\u0144 XX Powszechnego Zjazdu Historyk\u00f3w Polskich.<\/p>\n

Przypominamy 80<\/strong> rocznic\u0119 wybuchu II wojny \u015bwiatowej. Z albumu pami\u0105tkowego Franciszka Smorczewskiego, \u017co\u0142nierza Wrze\u015bnia, je\u0144ca wojennego i g\u0142ogowianina od 1945 roku wybrali\u015bmy zdj\u0119cie, kt\u00f3re prezentujemy przy notce. Natomiast tu pokazujemy ok\u0142adk\u0119 tej rodzinnej pami\u0105tki.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"\"<\/div>\n

Ok\u0142adka albumu zdj\u0119\u0107 z pobytu w niewoli<\/p>\n

 <\/p>\n

Wszelkie pytania i uwagi prosimy kierowa\u0107 na adres: wehikulczasuglogow@interia.pl<\/a>\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n

<\/p>\n

Lektury Wehiku\u0142u<\/strong><\/p>\n

Wraz z pocz\u0105tkiem roku akademickiego, lektura szczeg\u00f3lna, nie tyle zreszt\u0105 lektura, bo to jest katalog przeznaczony do biblioteki podr\u0119cznej badacza i mi\u0142o\u015bnika przesz\u0142o\u015bci \u015bl\u0105skich ziem.\u00a0 Zdaniem autorytet\u00f3w jest to pomnikowe dzie\u0142o o piecz\u0119ciach rycerstwa \u015bl\u0105skiego.<\/p>\n

Marek L. W\u00f3jcik, Piecz\u0119cie rycerstwa \u015bl\u0105skiego w dobie przedhusyckiej<\/strong>, Krak\u00f3w \u2013 Wroc\u0142aw 2018.<\/p>\n

 <\/p>\n

Na Targach Ksi\u0105\u017cki Historycznej w Lublinie, na ladzie, pojawi\u0142a si\u0119 i znik\u0142a publikacja niezwyk\u0142a. Te dwa monumentalne tomy by\u0142y nowo\u015bci\u0105. Mimo daty wydania, ukaza\u0142y si\u0119 ca\u0142kiem niedawno.<\/p>\n

Praca zachwyca i poziomem edytorskim oraz zawarto\u015bci\u0105. Na 1019 stronach znajdujemy 933 barwne ilustracje piecz\u0119ci z opisami \u201eod lakonicznych po ca\u0142kiem obszerne, stanowi\u0105 nie lada gratk\u0119 dla tych, kt\u00f3rzy interesuj\u0105 si\u0119 nie tylko piecz\u0119ciami, ale i heraldyk\u0105 \u015bredniowieczn\u0105 rycerstwa \u015bl\u0105skiego. Indeks imion i nazw geograficznych zawartych w ksi\u0105\u017cce Marka L. W\u00f3jcika jest kolejnym przyczynkiem do zastanowienia si\u0119 nad spl\u0105tanymi dziejami tych ziem\u201d.<\/p>\n

Zebrane wszystkie, jak podkre\u015bla autor, piecz\u0119cie uszeregowano wed\u0142ug rodzin, tym samym ten katalog staje si\u0119 herbarzem rycerstwa \u015bl\u0105skiego i opisem tego stanu. Autor zwraca uwag\u0119 na przenikanie w szeregi rycerstwa mieszczan i maj\u0119tniejszych ch\u0142op\u00f3w czy obejmowania przez rycerzy urz\u0119d\u00f3w so\u0142tysa i w\u00f3jta. Tak by\u0142o w przypadku Henryka von Quilitz, so\u0142tysa w podg\u0142ogowskich Kwielicach (1384-1388).<\/p>\n

I na zako\u0144czenie kr\u00f3tka, lapidarna opinia znanego nam prof. dr. hab. Mateusza Goli\u0144skiego – \u201eKatalog [\u2026] jest wielkim osi\u0105gni\u0119ciem naukowym i zarazem dzie\u0142em pomnikowym, kt\u00f3re dla kolejnych pokole\u0144 badaczy stanowi\u0107 b\u0119dzie fundamentalny punkt odniesienia w badaniach nad piecz\u0119ciami, herbami i rodzinami rycerskimi na \u015al\u0105sku\u201d.<\/p>\n

I wracaj\u0105c do pocz\u0105tku roku akademickiego. Opisywany egzemplarz trafi niebawem do biblioteki PWSZ w G\u0142ogowie jako dar Wehiku\u0142u czasu, wi\u0119c b\u0119dzie dost\u0119pny.<\/p>\n

\"3<\/p>\n

Tomy omawianego dzie\u0142a te\u017c na kolejnym rarytasie pozyskanym na Targach.<\/p>\n

1670<\/strong>, 25.10., <\/strong>urodzi\u0142 si\u0119 Karol Ferdynand Schneider (36), proboszcz g\u0142ogowski w latach 1710 \u2013 1740. Pochodzi\u0142 ze wsi Korzekwice, parafia Re\u0144ska Wie\u015b, w pobli\u017cu Nysy. By\u0142 synem karczmarza, matka Dorota z d. Neugebauer. Studia teologiczne odby\u0142 we Wroc\u0142awiu u jezuit\u00f3w. \u015awi\u0119cenia kap\u0142a\u0144skie otrzyma\u0142 w 1694 roku we wroc\u0142awskiej katedrze z r\u0105k biskupa sufragana Jana Brunetti. Przez d\u0142u\u017cszy okres by\u0142 pierwszym wikarym w G\u0142ogowie, a od 14 lipca 1710 r. zosta\u0142 wyznaczony nast\u0119pc\u0105 proboszcza g\u0142ogowskiej fary, Lehmgr\u00fcbnera. Wg informacji z wizytacji z r. 1714 r. za jego kadencji odnowiono wn\u0119trze ko\u015bcio\u0142a. Nowo wybudowany wielki o\u0142tarz \/1712\/ mia\u0142 obraz \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy, otoczony rze\u017abami \u015bw. Miko\u0142aja i \u015bw. Katarzyny. Powy\u017cej znajdowa\u0142y si\u0119 rze\u017aby \u015bw. Sebastiana i \u015bw. Rocha. Ponadto odnowiono \u0142awki, okna i drzwi oraz posadzki w ko\u015bciele. Ilo\u015b\u0107 komunii wielkanocnych wynosi\u0142a 2800. Katolik\u00f3w by\u0142o 4000 obok 2000 innowierc\u00f3w. Zmar\u0142 prawie 30 lat p\u00f3\u017aniej, 7 lipca 1740 roku. Wkr\u00f3tce nast\u0105pi\u0142 krach habsburskiego Gross Glogau.<\/p>\n

Za m.in. G\u0142ogowskim S\u0142ownikiem Biograficznym do 1945, Andrzeja i Jerzego Sadowskich. http:\/\/www.glogow.pl\/tzg\/bibioteka_mulimedialna\/slownik_biograficzny.pdf<\/a><\/p>\n

1870<\/strong>, w po\u0142owie pa\u017adziernika<\/strong> do Glogau przyby\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 2 fortecznej kompanii saper\u00f3w z Pionierbattailon nr 6 z Nysy. Trwa wojna niemiecko-francuska, wi\u0119c nie dziwi\u0105 ruchy wojsk. Saperzy z garnizonu \u2013 z 5 batalionu przebywaj\u0105 ze swoj\u0105 dywizj\u0105 we Francji. A w mie\u015bcie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 przebudowa umocnie\u0144 na lewym brzebu Odry. Na wysokim nadodrza\u0144skim nasypie u\u0142o\u017cone zostan\u0105 tory i przez twierdz\u0119 przejad\u0105 niebawem poci\u0105gi na trasie Wroc\u0142aw \u2013 Zielona G\u00f3ra. Saperzy wi\u0119c byli potrzebni.<\/p>\n

1914<\/strong>,<\/strong> w pa\u017adzierniku, <\/strong>\u201e\u2026 gruchn\u0119\u0142a nagle wie\u015b\u0107, \u017ce Niemcy pobici pod \u0141odzi\u0105, rejteruj\u0105 pospiesznie, a Rosjanie nacieraj\u0105 na nich i spychaj\u0105 ich ku granicy, a nawet \u017ce ju\u017c zaj\u0119li miasto Ostr\u00f3w\u201d wspomina\u0142 Polak, mieszkaniec nieodleg\u0142ego od G\u0142ogowa pogranicza. Dorasta\u0142 i zbli\u017ca\u0142 si\u0119 do wieku, w kt\u00f3rym m\u0119\u017cczy\u017ani w pa\u0144stwie pruskim podlegali poborowi. Takich jak on by\u0142o wielu. Niemcy postanowili zabezpieczy\u0107 przed zagro\u017ceniem swoje \u201emi\u0119so armatnie\u201d. Jak dalej pisze Wawrzek, \u201e\u2026wydali Niemcy rozkaz, \u017ceby m\u0142odzie\u017c m\u0119ska od lat 17 gromadzi\u0142a si\u0119 bezzw\u0142ocznie na dworcach i wsiada\u0142a na poci\u0105gi ewakuacyjne, zd\u0105\u017caj\u0105ce od Gostynia ku Lesznu a potem na Zach\u00f3d\u201d. Tak autor trafi\u0142 po raz pierwszy do G\u0142ogowa, cho\u0107 teraz na chwil\u0119. W czasie wojny b\u0119dzie jeszcze tu dwa razy i zapisze je ciekawie w swoich wspomnieniach. Dla zainteresowanych – Wawrzyniec Skorupka, Moje morgi i katorgi 1914-1967<\/em>, Pozna\u0144 1970.<\/p>\n

1929,<\/strong> 19.10.<\/strong> punktualnie o godzinie 11.00 w szkolnej auli nowo wybudowanego gmachu Szko\u0142y im. Pestalozziego rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 podnios\u0142a uroczysto\u015b\u0107. W obecno\u015bci w\u0142adz miejskich, w tym nadburmistrza dr. Hassego, miano po\u015bwi\u0119ci\u0107 budynek szkolny. Budowano go od 1924 r. wed\u0142ug projektu architekta i urbanisty miejskiego \u2013 Eugena Griesingera. Umieszczono tu ewangelick\u0105, powszechn\u0105 szko\u0142\u0119 dla dziewcz\u0105t. W prawym skrzydle budynku by\u0142a koedukacyjna szko\u0142a dla dzieci wyznania katolickiego w wieku 6 – 10 lat (obojga p\u0142ci). Umieszczono tu te\u017c zak\u0142ad dla dzieci op\u00f3\u017anionych umys\u0142owo.\u00a0 [wi\u0119cej informacji w notce Wehiku\u0142u z 9\/2014 \u2013 patrz http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/<\/a> – stara strona]. A po wojnie znalaz\u0142o tu miejsce przeniesione ze S\u0142awy I Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce.<\/p>\n

\"4<\/p>\n

Szko\u0142a na przedwojennej widok\u00f3wce (zbiory SIT)<\/p>\n

1939<\/strong>, pa\u017adziernik <\/strong>– \u017co\u0142nierz Wojska Polskiego, Stefan Ciemniak, 18 wrze\u015bnia tego roku dosta\u0142 si\u0119 do niewoli. Po wojnie zeznawa\u0142 przed Komisj\u0105 Bada\u0144 Zbrodni Hitlerowskich w Zielonej G\u00f3rze:<\/p>\n

\u201ew pa\u017adzierniku zostali\u015bmy przetransportowani do G\u0142ogowa. Wysadzono nas z wagon\u00f3w i oprowadzono po mie\u015bcie celem pokazania ludno\u015bci cywilnej \u201epolskich bandyt\u00f3w\u201d. W czasie tego oprowadzania ludno\u015b\u0107 cywilna rzuca\u0142a na nas obelgi i kamienie. Nast\u0119pnie dotarli\u015bmy do obozu w G\u0119bicach\u2026\u201d <\/em><\/p>\n

Autor wspomnie\u0144 zosta\u0142 je\u0144cem obozu przej\u015bciowego w G\u0119bicach (Amtitz) k\/ Lubska. Panowa\u0142y tam trudne warunki socjalne i sanitarne. Po kilku miesi\u0105cach je\u0144cy zostali przeniesieni do Stalagu \u017caga\u0144skiego lub po zrzeczeniu si\u0119 praw jenieckich trafiali do bauer\u00f3w w charakterze parobk\u00f3w.<\/p>\n

\"5<\/p>\n

Franciszka Smorczewskiego, Polscy \u017co\u0142nierze w niemieckiej niewoli, w obozie jenieckim na Pomorzu. Z albumu pami\u0105tkowego \u017co\u0142nierza Wrze\u015bnia.<\/p>\n

1945, 5.10<\/strong>, na polach pod Bytomiem Odrza\u0144skim, oddzia\u0142 Armii Czerwonej nie pozwoli\u0142 osadnikom wykopa\u0107 przemarzaj\u0105cych ju\u017c ziemniak\u00f3w (posadzonych jeszcze wiosn\u0105 przez Niemc\u00f3w). Zrozpaczeni i g\u0142odni zwr\u00f3cili si\u0119 o pomoc do posterunku MO. Milicjanci te\u017c nic nie wsk\u00f3rali. Wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce skutecznie interweniowa\u0142 Komendant Powiatowy. Skontaktowa\u0142 si\u0119 z komendantem wojennym majorem Zubkowem. Ten przyjecha\u0142 na miejsce i postawi\u0142 swoich na baczno\u015b\u0107 \u2013 jak oni m\u00f3wili \u201eruki pa szwam\u201d \u2013 rozkaza\u0142 pozwoli\u0107 miejscowym na wykopki, ale po jego wyje\u017adzie, \u015bwiadek relacjonowa\u0142, \u017ce Polacy \u201ezostali przegonieni z pola strza\u0142ami z broni palnej\u201d.<\/p>\n

1945, 11.10<\/strong>, po aresztowaniu komendanta powiatowego milicji (2 pa\u017adziernika) Jan Bednarzak, przedwojenny prokurator z Siedlec, skierowany do S\u0105du Okr\u0119gowego w G\u0142ogowie, aresztowal osobi\u015bcie Komendanta Powiatowego MO, W\u0142adys\u0142awa Osina-Palko. Ten, osadzony w g\u0142ogowskim areszcie PUBP,<\/p>\n

uciek\u0142. Dotychczasowy zast\u0119pca, chor\u0105\u017cy Kope\u0107, sporz\u0105dzi\u0142 aktualny wykaz posterunk\u00f3w MO w powiecie i og\u0142osi\u0142 to w rozkazie dziennym:<\/p>\n