{"id":1256,"date":"2020-06-01T11:41:44","date_gmt":"2020-06-01T09:41:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/?p=1256"},"modified":"2020-06-01T11:44:21","modified_gmt":"2020-06-01T09:44:21","slug":"wehikul-czasu-czerwiec-2020-rok-12136","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/2020\/06\/01\/wehikul-czasu-czerwiec-2020-rok-12136\/","title":{"rendered":"Wehiku\u0142 czasu\u00a0 \u00a0czerwiec 2020 (rok 12\/136)"},"content":{"rendered":"

Trwaj\u0105 przygotowania do <\/strong>obchod\u00f3w jubileuszu 900-lecia Kapitu\u0142y Kolegiackiej planowanych na wrzesie\u0144 tego roku. Jeszcze nie wiadomo jaki b\u0119d\u0105 mia\u0142y kszta\u0142t ze wzgl\u0119du na pandemi\u0119. Ale trwaj\u0105.<\/p>\n

Ukaza\u0142a si\u0119 ju\u017c i<\/strong> chyba przesz\u0142a do historii okoliczno\u015bciowa moneta \u201eJeden Grosz Kolegiacki\u201d. Zosta\u0142a wybita w miedzi, w nak\u0142adzie 900 sztuk. T\u0119 pami\u0105tk\u0119 pozyska\u0142 i Wehiku\u0142 wp\u0142acaj\u0105c stosown\u0105 kwot\u0119 jako cegie\u0142k\u0119.<\/p>\n

\"\"<\/div>\n

Grosz Kolegiacki bity z Polskiej Miedzi.<\/p>\n

Jak b\u0119dzie, jeszcze nie wiemy. W programie obchod\u00f3w, opr\u00f3cz uroczysto\u015bci religijnych, przewidywano m.in. okoliczno\u015bciowe publikacje, konferencj\u0119 naukow\u0105, wystaw\u0119, koncerty. Poczta Polska wyda znaczek w wielkim nak\u0142adzie. Niestety, nie przyjedzie na wystaw\u0119 ksi\u0119\u017cna Salome. B\u0119dzie natomiast z referatem na konferencji Sabina Figurniak, dyplomowany konserwator z Muzeum Narodowego w Poznaniu, kt\u00f3ra na nasze zaproszenie ju\u017c w 2012 roku opowiada\u0142a w kolegiacie o konserwacji s\u0142ynnego pos\u0105gu ksi\u0119\u017cnej g\u0142ogowskiej.<\/p>\n

\"\"<\/div>\n

Kolegiata, 3 pa\u017adziernika 2012 roku, przed prelekcj\u0105 konserwator Sabiny Figurniak.\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0(fot. Dariusz A. Czaja).<\/p>\n

75 lat temu<\/strong> przyje\u017cd\u017ca\u0142y na Ziemi\u0119 G\u0142ogowsk\u0105 pierwsze poci\u0105gi. Ni\u017cej fragment wspomnie\u0144 \u015bwiadka – ksi\u0119dza W\u0142adys\u0142awa W\u0142odyki, kt\u00f3ry na pocz\u0105tku czerwca 1945 roku trafi\u0142 nad Odr\u0119 z \u00a0kresowych Brod\u00f3w.<\/p>\n

4<\/strong>0 lat temu<\/strong>, 2<\/strong>6.06.<\/strong>19<\/strong>8<\/strong>0,<\/strong> zmar\u0142 Adam Kr\u00f3lak (ur. 1910), wiceburmistrz G\u0142ogowa w latach 1945-1946, dzia\u0142acz zas\u0142u\u017cony dla miasta w odbudowie gospodarki, animacji \u017cycia kulturalnego i w ocalaniu d\u00f3br kultury, lingwista, badacz i popularyzator kultury, autor wielu publikacji. Pochowany jest na cmentarzu przy ul. Legnickiej.<\/p>\n

A jednak si\u0119 odby\u0142y<\/strong> III Imieniny ulicy 10 Maja. W niewielkim gronie, bez obszernego programu, z zachowaniem wymog\u00f3w sanitarnych okresu pandemii. Jednak mieszka\u0144cy ulicy zademonstrowali potrzeb\u0119 s\u0105siedzkiej jedno\u015bci. Gratulujemy.<\/p>\n

\"\"<\/div>\n

S\u0105siedzi z ul. 10 Maja w tym dniu spotkali si\u0119 na chwil\u0119. (fot. Xenya Brik)<\/p>\n

Czy odb\u0119d\u0105 si\u0119 XI<\/strong> imieniny Jana z G\u0142ogowa? Wehiku\u0142 namawia na tak. Przy \u0142aweczce Jana z G\u0142ogowa spotykaj\u0105 si\u0119 24 czerwca Jaski, Janiny i Janowie. Pami\u0119tamy te\u017c o Janach g\u0142ogowskich z przesz\u0142o\u015bci. Przypomnijmy kilku z ka\u017cdej epoki i XXI wieku: Jan Baginski<\/strong>, ludowiec; Jan Baraniecki, <\/strong>radny powiatowy, dzia\u0142acz spo\u0142eczny w Kotli; Jan Bebel<\/strong>, fotografik, Honorowy Obywatel G\u0142ogowa; Jan B\u0119ben<\/strong>, napastnik Chrobrego w latach najwi\u0119kszych sukces\u00f3w; Jan Samuel Bandtkie<\/strong> ze Szlichtyngowej, ojciec Jerzego, Jan Trebul<\/strong> z G\u0142ogowa, lekarz Zygmunta Starego.<\/p>\n

Dzie\u0144 dziecka, 1 czerwca,<\/strong> corocznie \u015bwi\u0119to i Wehiku\u0142 czasu przypomina r\u00f3wnie\u017c swoje dzieci\u0144stwo. Na zdj\u0119ciu przedwojenny sierociniec, powojenny hotel Nikodema Piotrowskiego, potem przez wiele lat przedszkole, do kt\u00f3rego strach by\u0142o chodzi\u0107 Czarn\u0105 Drog\u0105 przez zaczarowane ogrody. Dzi\u015b prywatna rezydencja. (fot. R. Sanojca, ze zbior\u00f3w M. Szatkowskiego).<\/p>\n

\"\"<\/div>\n
<\/div>\n

<\/p>\n

Z lektur Wehiku\u0142u\u00a0 \u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n

W roku obchod\u00f3w 900 lat g\u0142ogowskiej kolegiaty nie mo\u017ce zabrakn\u0105\u0107 zaproszenia do lektury niezwyk\u0142ego wydawnictwa:<\/p>\n

Olgierd Czerner, M\u00f3j wiek XX, 1970-2000<\/strong>, t. II, Wroc\u0142aw 2015.<\/p>\n

Naukowy koordynator odbudowy g\u0142ogowskiej kolegiaty, dyrektor Muzeum Architektury we Wroc\u0142awiu, pracownik naukowy Politechniki Wroc\u0142awskiej jest autorem barwnej opowie\u015bci o architekturze, zabytkach, powojennej odbudowie Wroc\u0142awia i wielu monumentalnych zabytk\u00f3w w innych miastach, \u017cyciu codziennym i polityce. Tom drugi, maj\u0105cy podtytu\u0142 1970-2000, ukaza\u0142 si\u0119 przed tomem pierwszym. Jak pisze Autor we wst\u0119pie, ch\u0119\u0107 uczczenia jubileuszu p\u00f3\u0142wiecza Muzeum Architektury, kt\u00f3rego by\u0142 wsp\u00f3\u0142tw\u00f3rc\u0105, spowodowa\u0142a, \u017ce w procesie wydawniczym przestawiono kolejno\u015b\u0107. Tom pierwszy (lata 1900-1970) ukaza\u0142 si\u0119 wi\u0119c dopiero rok p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n

\"6<\/p>\n

M\u00f3j wiek XX <\/strong>to opowie\u015b\u0107 o\u00a0czasach, miejscach i\u00a0ludziach. Jest zestawiona chronologicznie i bogato ilustrowana, g\u0142\u00f3wnie ilustracjami ze zbior\u00f3w Autora. Profesor nie ucieka od ocen ludzi i wydarze\u0144, a przedstawiaj\u0105c je w bezpo\u015bredni spos\u00f3b nadaje \u015bwiadectwo autentyzmu opisowi tamtych czas\u00f3w. Na przyk\u0142adzie swojej rodziny pokazuje zasady codziennego \u017cycia w PRL-u. W tomie drugim G\u0142ogowowi po\u015bwi\u0119ca wiele miejsca w ostatnim pi\u0119tnastoleciu XX wieku.<\/p>\n

Na jego pocz\u0105tku, 14 marca 1986 roku zapisa\u0142, \u017ce:<\/p>\n

zadzwoni\u0142 do mnie nieznany mi ks. Ryszard Dobro\u0142owicz z G\u0142ogowa z propozycj\u0105 spotkania i podj\u0119cia si\u0119 przeze mnie restauracji zrujnowanej w czasie wojny kolegiaty. Mia\u0142em zaproponowa\u0107 termin\u2026\u00a0 <\/em><\/p>\n

Od tego momentu zacz\u0105\u0142 si\u0119 epizod g\u0142ogowski, kt\u00f3ry dla Profesora trwa ju\u017c blisko 35 lat.<\/p>\n

Z racji, \u017ce ksi\u0105\u017cka jest trudnodost\u0119pna, (cho\u0107 jeszcze do nabycia w Muzeum Architektury), przedstawiamy w tym miejscu fragmenty g\u0142ogowskiego, kolegiackiego kalendarium Profesora Czernera. \u015awiadectwo jego zaanga\u017cowania w odbudow\u0119 zabytku na Ostrowie Tumskim, dokumentowanego w opisywanej ksi\u0105\u017cce:<\/p>\n

5 IV 1986<\/em><\/strong> \u2013 pojecha\u0142em do G\u0142ogowa, obejrza\u0142em ruiny kolegiaty, a nast\u0119pnie d\u0142u\u017cszy czas rozmawia\u0142em z ks. Dobro\u0142owiczem, co nale\u017ca\u0142oby zrobi\u0107, aby m\u00f3c przyst\u0105pi\u0107 do restauracji tego zabytku. W kolegiacie by\u0142y zagruzowane wykopy, ros\u0142y wysokie, dzikie krzewy. Jacy\u015b ludzie sprowadzeni przez ksi\u0119dza wycinali te zaro\u015bla, aby mo\u017cna by\u0142o obejrze\u0107 wn\u0119trze ruiny. Stalowe konstrukcje, wprowadzone tu chyba w latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych, ju\u017c si\u0119 zd\u0105\u017cy\u0142y zdewaluowa\u0107 i zamiast wi\u0105za\u0107 filary, wp\u0142ywa\u0142y na nie rujnuj\u0105co. Ustalili\u015bmy z ksi\u0119dzem nasze dalsze post\u0119powanie. Zapytany jak do mnie trafi\u0142, poinformowa\u0142, \u017ce poleci\u0142 mu mnie Jerzy Gurawski z Poznania. By\u0142em zaskoczony.<\/em><\/p>\n

\"7<\/p>\n

\u201eM\u00f3j fiacik (WOA 3588) przed zrujnowan\u0105 kolegiat\u0105 w G\u0142ogowie<\/em>\u201d (fot. O. Czerner).<\/p>\n

14 IV 1986<\/em><\/strong> \u2013 ks. Dobro\u0142owicz z G\u0142ogowa przywi\u00f3z\u0142 mi inwentaryzacj\u0119 kolegiaty. Coraz bardziej anga\u017cowa\u0142em si\u0119 w sprawy tego zabytku. B\u0119d\u0105c w Warszawie 17 IV rozmawia\u0142em o nim z wiceministrem Go\u0142\u0119biowskim <\/em>[Edward Go\u0142\u0119biowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Sztuki – GWC]. W nast\u0119pnych dniach zacz\u0105\u0142em organizowa\u0107 zesp\u00f3\u0142 ds. inwentaryzacji i dokumentacji, wci\u0105gaj\u0105c swego syna i m\u0142odego architekta Jerzego Stachowiaka, zatrudnionego od jakiego\u015b czasu w Muzeum <\/em>[Architektury].<\/p>\n

10 V 1986<\/em><\/strong> \u2013 u ksi\u0119dza Dobro\u0142owicza odby\u0142a si\u0119 narada z g\u0142\u00f3wnym architektem wojew\u00f3dztwa i konserwatorem zabytk\u00f3w.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/strong>21 I 1987<\/em><\/strong> \u2013 zapowiedzia\u0142 si\u0119 ks. Dobro\u0142owicz z G\u0142ogowa. By\u0142 przekonany, \u017ce prof. T. Kozaczewski nie odm\u00f3wi udost\u0119pnienia wynik\u00f3w swych bada\u0144 w kolegiacie, przede wszystkim rozmieszczenia resztek mur\u00f3w wcze\u015bniejszych\u00a0<\/em>ko\u015bci\u00f3\u0142k\u00f3w. Nawet jednak tak wytrawnemu rozm\u00f3wcy nie uda\u0142o si\u0119 profesora przekona\u0107 \u2026 Stan\u0105\u0142em wobec konieczno\u015bci ponownego odkopania starszych mur\u00f3w\u2026<\/em><\/p>\n

25 I 1987<\/em><\/strong> \u2013 pojecha\u0142em do G\u0142ogowa, by uczestniczy\u0107 w zebraniu spo\u0142ecznego komitetu odbudowy kolegiaty. By\u0142 obecny nowy biskup ordynariusz diecezji zielonog\u00f3rskiej, ks. J\u00f3zef Michalik, do\u015b\u0107 wysoki, szczup\u0142y, serdecznie ustosunkowany do problemu, \u017cyczliwy wobec mnie. <\/em><\/p>\n

25 IV 1987<\/em><\/strong> \u2013 je\u017adzi\u0142em z Rafa\u0142em <\/em>[syn Profesora, architekt, archeolog i urbanista, o kt\u00f3rym wspomina wy\u017cej – wm] na ca\u0142y dzie\u0144 do G\u0142ogowa i pracowali\u015bmy przy zrujnowanej kolegiacie, staraj\u0105c si\u0119 rozwarstwi\u0107 i zanotowa\u0107 r\u00f3\u017cne w\u0105tki jej mur\u00f3w. Rafa\u0142 by\u0142 ju\u017c wprawiony w tym dzia\u0142aniu z praktyki u Jurka Rozp\u0119dowskiego. <\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

I po\u0142owa roku 1989<\/strong> \u2013 Ksi\u0105dz proboszcz z G\u0142ogowa, dla kt\u00f3rego przygotowywa\u0142em dokumentacj\u0119 restauracji kolegiaty, przywi\u00f3z\u0142 mi w prezencie kolorowy telewizor (ju\u017c nie nowy). Nast\u0105pi\u0142 prze\u0142om w naszych ogl\u0119dzinach zmian, wypadk\u00f3w politycznych, kulturalnych itd.<\/em><\/p>\n

21 VII 1989<\/em><\/strong> \u2013 wcze\u015bnie rano ks. Dobro\u0142owicz zabra\u0142 mnie, Radomskiego i Engela swoim samochodem do Warszawy\u2026 Na posiedzeniu g\u0142\u00f3wnej komisji konserwatorskiej zaakceptowano nasz projekt kolegiaty z pomini\u0119ciem zaproponowanych smuk\u0142ych wie\u017cyczek ponad \u015brubowymi schodami, tu\u017c u nasady prezbiterium, i z uproszczeniem starszej wschodniej apsydy. Wracali\u015bmy z Warszawy toyot\u0105 ks. Dobro\u0142owicza.<\/em><\/p>\n

27 X 1989<\/em><\/strong> \u2013 Pojechali\u015bmy z Rafa\u0142em i p. Lechem Engelem do G\u0142ogowa. Tam odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cenia placu odbudowy kolegiaty. Uczyni\u0142 to ks. biskup J\u00f3zef Michalik. P\u00f3\u017aniej by\u0142a kolacja i powr\u00f3t do Wroc\u0142awia. <\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

22 I 1991<\/em><\/strong> \u2013 <\/em>Profesor poszed\u0142 do szpitala, gdzie przeprowadzono zabieg i od 29 I do 14 II by\u0142 na zwolnieniu [WM] \u2013 w czasie rekonwalescencji ks. Dobro\u0142owicz z G\u0142ogowa zacz\u0105\u0142 mnie namawia\u0107 na przygotowanie nowego ko\u015bcio\u0142a w dzielnicy z cz\u0119\u015bciowo star\u0105 zabudow\u0105\u2026<\/em><\/p>\n

24 III 1991<\/em><\/strong> \u2013 Sko\u0144czy\u0142em projekt nowego ko\u015bcio\u0142a dla G\u0142ogowa, zrobi\u0142em opis i tego dnia pojecha\u0142em do G\u0142ogowa. Odda\u0142em projekt ks. Dobro\u0142owiczowi, obja\u015bni\u0142em\u2026<\/em><\/p>\n

\"8<\/p>\n

\u201e<\/em>M\u00f3j niezrealizowany projekt nowego ko\u015bcio\u0142a w G\u0142ogowie, fasada<\/em>\u201d (fot. O. Czerner).<\/p>\n

8 X 1994<\/em><\/strong> \u2013 pojecha\u0142em z kolegami S. Radomskim i L. Engelem do G\u0142ogowa. Przez wiele godzin chodzili\u015bmy po rusztowaniach i omawiali r\u00f3\u017cne szczeg\u00f3\u0142y, do kt\u00f3rych teraz by\u0142 dost\u0119p, pod k\u0105tem sposobu ich restauracji.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em>21 X 1995<\/em><\/strong> \u2013 pojecha\u0142em z Rafa\u0142em do G\u0142ogowa. Kamienne mury ko\u015bci\u00f3\u0142ka roma\u0144skiego zosta\u0142y odkopane i oczyszczone. Wszed\u0142em na wie\u017c\u0119 istniej\u0105cego ko\u015bcio\u0142a i stamt\u0105d fotografowa\u0142em resztki mur\u00f3w, ich sytuacj\u0119 w stosunku do mur\u00f3w fundamentowych kolegiaty.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/strong>4 VI 1996<\/em><\/strong> \u2013 pojechali\u015bmy we czw\u00f3rk\u0119 (Radomski, Engel, Kandefer i ja) do Legnicy na rozmow\u0119 z tamtejszym wojew\u00f3dzkim konserwatorem zabytk\u00f3w, p. ZK <\/em>[Z. Kurzeja\u2013 wm] Rozmowa dotyczy\u0142a przygotowywanych przez nas projekt\u00f3w dla kolegiaty w G\u0142ogowie\u2026<\/em><\/p>\n

26 IX 1996<\/em><\/strong> \u2013 w G\u0142ogowie omawia\u0142em z ks. Dobro\u0142owiczem zagadnienie za\u0142o\u017cenia krypty kryj\u0105cej roma\u0144skie mury pod restaurowan\u0105 kolegiat\u0105,\u00a0<\/em>zastanawiali\u015bmy si\u0119 nad kosztami takiego dzia\u0142ania. Zarazem prosi\u0142 on o przyspieszenie wykonania projektu stalowej wi\u0119\u017aby przykrywaj\u0105cej kolegiat\u0119. W tym celu, wracaj\u0105c do Wroc\u0142awia, wst\u0105pi\u0142em do konstruktora, p. Kandefera.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em>19 VI 1997<\/em><\/strong> \u2013 po godz. 12 wyjecha\u0142em do G\u0142ogowa obejrze\u0107 stan budowy. By\u0142y ju\u017c gotowe fundamenty wszystkich filar\u00f3w po\u0142udniowego rz\u0119du i trzy rz\u0119du p\u00f3\u0142nocnego, uk\u0142adano szalowanie pod strop nad krypt\u0105. He\u0142m ceglany na wie\u017cy by\u0142 do 2\/3 wysoko\u015bci wyremontowany.<\/em><\/p>\n

28 VII 1997<\/em><\/strong> \u2013 pojecha\u0142em do G\u0142ogowa z kol. Engelem. W kolegiacie stoj\u0105ca w wykopie woda si\u0119ga\u0142a do\u015b\u0107 wysoko. Naruszy\u0142a wcze\u015bniej ustawione szalowania. Trzeba by\u0142o czeka\u0107 a\u017c ust\u0105pi. <\/em><\/p>\n

Ok. 15 IX 1997 \u2013 <\/em><\/strong>\u2026Ogl\u0105dali\u015bmy zniszczenia powodziowe, obni\u017cone szalunki pod strop, osiad\u0142e grunty pod rusztowaniami. Spisali\u015bmy notatk\u0119 o zniszczeniach i spr\u00f3bowali\u015bmy wyceni\u0107 ich usuni\u0119cie. Ogl\u0105dali\u015bmy dwa zachowane \u0142\u0119ki mi\u0119dzynawowe, podali\u015bmy spos\u00f3b ich zabezpieczenia. Doradzali\u015bmy zrobienie pr\u00f3by wpierw na jednym.<\/em><\/p>\n

26 IX 1997<\/em><\/strong> \u2013 pojecha\u0142em do G\u0142ogowa. Wpierw poszli\u015bmy do muzeum, gdzie pod moim kierownictwem, otworzono puszk\u0119 znalezion\u0105 w metalowym krzy\u017cu z wie\u017cy kolegiaty\u2026 Napisali\u015bmy protok\u00f3\u0142, a ca\u0142e znalezisko zostawili\u015bmy na przechowanie w muzeum. W kolegiacie obejrzeli\u015bmy wylany strop nad krypt\u0105.<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em>24 III 1998<\/em><\/strong> \u2013 \u2026Wszyscy chcieli\u015bmy pilnowa\u0107 podnoszenia dw\u00f3ch gotyckich, ceglanych \u0142\u0119k\u00f3w mi\u0119dzynawowych. Kr\u00f3tko obecny by\u0142 ks. pra\u0142at. Do podnoszenia u\u017cyto samojezdnego d\u017awigu wypo\u017cyczonego z kombinatu KGHM. \u0141\u0119ki by\u0142y uj\u0119te w stalow\u0105 konstrukcj\u0119 i jeszcze dodatkowo \u201dopakowane\u201d drewnem. Oko\u0142o 10.30 zdj\u0119to pierwszy \u0142\u0119k. Fotografowa\u0142em to z korony muru znad kaplicy mariackiej. Drugi \u0142\u0119k zdj\u0119to ko\u0142o 11.40. Teraz obydwa znalaz\u0142y si\u0119 ustawione na terenie otaczaj\u0105cym kolegiat\u0119.<\/em><\/p>\n

\"9<\/p>\n

\u201ePoci\u0119te na segmenty filary \u00a0mi\u0119dzynawowe z <\/em>kolegiaty w G\u0142ogowie\u201d (fot. O. Czerner).<\/p>\n

24 IV 1998<\/em><\/strong> \u2013 rano, musia\u0142em pojecha\u0107 do G\u0142ogowa, gdzie odbywa\u0142a si\u0119 konferencja konserwator\u00f3w. Przywita\u0142em si\u0119 z Mari\u0105 Lubock\u0105-Hoffmann, konserwatorem wojew\u00f3dzkim i generalnym. Link dobrze przygotowa\u0142 kolegiat\u0119 do obejrzenia, zrobi\u0142 schody do krypty. Ksi\u0105dz Dobro\u0142owicz m\u00f3wi\u0142 o mnie, \u017cem m\u0105\u017c opatrzno\u015bciowy, ale ju\u017c tylko troch\u0119 uczestniczy\u0142em w dalszym zwiedzaniu zabytk\u00f3w G\u0142ogowa. <\/em><\/p>\n

15 VI 1998<\/em><\/strong> \u2013 \u2026Wszed\u0142em na koron\u0119 mur\u00f3w, gdzie ju\u017c by\u0142y przygotowane \u0142awy pod stalow\u0105 wi\u0119\u017ab\u0119 dachow\u0105. Pofotografowa\u0142em to a tak\u017ce b\u0119bny rozebranych dw\u00f3ch autentycznych filar\u00f3w. <\/em><\/p>\n

30 IX 1998<\/em><\/strong> \u2013 pojecha\u0142em do G\u0142ogowa obejrze\u0107 jak autentycznymi ceg\u0142ami z rozebranych mur\u00f3w obk\u0142adaj\u0105 \u017celbetowy s\u0142up, odtwarzaj\u0105c pierwotny uk\u0142ad. Troch\u0119 te ceg\u0142y s\u0105 mizerne, ale prawdziwe. <\/em><\/p>\n

2 V 1999<\/em><\/strong> \u2013 \u2026wst\u0105pili\u015bmy do G\u0142ogowa obejrze\u0107 stan rob\u00f3t w kolegiacie i uczestniczy\u0107 w koncercie w nowym ko\u015bciele z okazji oddania do u\u017cytku organ\u00f3w. Na kolegiacie by\u0142a ju\u017c wi\u0119\u017aba r\u00f3wnie\u017c nad przybud\u00f3wkami, co wspaniale si\u0119 prezentowa\u0142o przy zachodz\u0105cym s\u0142o\u0144cu. Wzruszy\u0142em si\u0119. <\/em><\/p>\n

Poniewa\u017c opowie\u015bci w ksi\u0105\u017cce zgodnie z tytu\u0142em ko\u0144cz\u0105 si\u0119 w grudniu roku 2000, profesor dopisuje jeszcze na kilku stronach swoje wra\u017cenia z dekady XXI wieku.<\/p>\n

Jest zdziwiony, \u017ce zdrowie mu pozwala dotrwa\u0107 do jubileuszu p\u00f3\u0142wiecza Muzeum. I tak pisze o G\u0142ogowie:<\/p>\n

Nieprzerwanie opiekuj\u0119 si\u0119 pracami konserwatorskimi w kolegiacie pw. Wniebowzi\u0119cia NMPanny w G\u0142ogowie. Wykona\u0142em w tych latach projekty szczeg\u00f3\u0142owe rekonstrukcji kaplicy mariackiej, zakrystii i prezbiterium. Prace realizacyjne zosta\u0142y przeprowadzone w stanie surowym. Odkuto kamieniark\u0119 trzech portali wed\u0142ug moich projekt\u00f3w, a nad portalem g\u0142\u00f3wnym arty\u015bci z ASP we Wroc\u0142awiu wed\u0142ug mojej koncepcji wykonali tympanon. Wielkie drzwi br\u0105zowe w portalu g\u0142\u00f3wnym opracowa\u0142 rze\u017abiarsko prof. Czes\u0142aw D\u017awigaj z ASP w Krakowie, a na \u017cyczenie inwestora zosta\u0142y one mnie dedykowane napisem: <\/em>\u201cPro memoria architect prof. Olgierd Czerner. Conservatoris Colegiatae MCMDXXXVI-MMVII\u201d i male\u0144k\u0105 ca\u0142opostaciow\u0105 rze\u017ab\u0105 w towarzystwie dw\u00f3ch duchownych (biskupa i pra\u0142ata). Rada Miejska przyzna\u0142a mi godno\u015b\u0107 Zas\u0142u\u017conego dla Miasta G\u0142ogowa. Gdy to pisz\u0119 (lipiec 2014) wykonuje si\u0119 w kolegiacie sklepienia nawy g\u0142\u00f3wnej, ostatnie, kt\u00f3rych brakuje we wn\u0119trzu.<\/em><\/p>\n

Projekt szczeg\u00f3\u0142owy prac wyko\u0144czeniowych wykonali m\u0142odsi konserwatorzy pod kierunkiem p. Anny Ko\u015bciuk, konsultuj\u0105c je ze mn\u0105. B\u00f3g jeden wie, kiedy b\u0119d\u0105 one wykonane\u2026 <\/em><\/p>\n

Ilustracj\u0105 wpisu jest ca\u0142ostronicowe zdj\u0119cie niebieskiego, ugwie\u017cd\u017conego sklepienia w nawie g\u0142\u00f3wnej wykonane przez Autora w listopadzie 2014 roku. Wi\u0119c panie Profesorze prace si\u0119 posuwaj\u0105 naprz\u00f3d. A w roku jubileuszu wida\u0107 kolejne post\u0119py. (Zdj\u0119cia pochodz\u0105 z ksi\u0105\u017cki \u201eM\u00f3j wiek XX\u201d, t.II).<\/p>\n

1470, 10.06<\/strong>, \u00a0\u201e\u2026 w dniu Zielonych \u015awi\u0105tek, pewnemu mnichowi z zakonu \u015bw. Franciszka w ko\u015bciele \u015bw. Stanis\u0142awa, kiedy ten odprawia\u0142 sum\u0119, pewna kobieta przynios\u0142a ch\u0142opca. Po podniesieniu po\u0142o\u017cy\u0142a mu ch\u0142opca u st\u00f3p o\u0142tarza i chcia\u0142a po\u0142o\u017cy\u0107 go na o\u0142tarzu, lecz zosta\u0142a powstrzymana. I tak odst\u0105pi\u0142a i porzuci\u0142a ch\u0142opca. Ch\u0142opiec za\u015b g\u0142o\u015bno krzycza\u0142 i by\u0142o wielkie zbiegowisko w ko\u015bciele przy tym widowisku. Sam za\u015b mnich z wielkim wstydem i w atmosferze skandalu doko\u0144czy\u0142 liturgi\u0119. Ch\u0142opiec zosta\u0142 odniesiony do klasztoru. Dzia\u0142o si\u0119 to w G\u0142ogowie\u2026\u201d <\/em>zapisa\u0142 w swoim Roczniku (Annales, wzm. 170) \u2013 Kaspar Borgeni.<\/p>\n

1481<\/strong>, 18.06<\/strong>,\u00a0\u00a0 w trakcie pobytu w G\u0142ogowie pe\u0142nomocnika kr\u00f3la Macieja Korwina, Jerzego Steina \u201enast\u0105pi\u0142o po\u0142\u0105czenie obu cz\u0119\u015bci G\u0142ogowa oraz konfirmacja Jana \u017caga\u0144skiego jako pana Ksi\u0119stwa G\u0142ogowskiego \u2026 Jan ze wszystkimi miastami i szlacht\u0105 z\u0142o\u017cy\u0142 ho\u0142d kr\u00f3lowi Maciejowi Korwinowi\u2026\u201d. Tak\u0105 notatk\u0119, na podstawie \u017ar\u00f3de\u0142, zapisa\u0142 w swoim \u201eSuplemencie\u201d profesor Marian Ptak z Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego.<\/p>\n

A \u201enasz\u201d Kaspar Borgeni we wzmiance 273 w Rocznikach oceni\u0142: \u201eTeraz wreszcie G\u0142og\u00f3w sta\u0142 si\u0119 jedno\u015bci\u0105 i jedyny Pan B\u00f3g niech b\u0119dzie pochwalony\u201d.<\/p>\n

1526, 16.06<\/strong>, stracono we Wroc\u0142awiu za przest\u0119pstwo pedofilii (molestowa\u0142 nieletniego) pisarza Johanna Behra z G\u0142ogowa. Zosta\u0142 \u015bci\u0119ty, a zw\u0142oki nast\u0119pnie spalono. Jak opisuje Antoni Bok, dzwony bi\u0142y na obydwu ko\u015bcio\u0142ach parafialnych (\u015bw. M. Magdaleny i \u015bw. El\u017cbiety) i by\u0142y to tzw. Armensuender Glocke<\/em>). W G\u0142ogowie taki dzwon znajdowa\u0142 si\u0119 na wie\u017cyczce przybudowanej od strony zachodniej do ratusza. Nazywano go dzwonem mieszcza\u0144skim i tak\u017ce dzwonkiem\u00a0 biednych grzesznik\u00f3w. Nazwa zale\u017ca\u0142a od sytuacji, w kt\u00f3rej dzwoni\u0142. Pierwsza, bo dzwon, co wiecz\u00f3r o godzinie 21.00 obwieszcza\u0142, \u017ce wszystkie piwiarnie, winiarnie i domy uczt musia\u0142y by\u0107 zamkni\u0119te, a mieszczanie udawali si\u0119 do dom\u00f3w. Nazwa druga u\u017cywana by\u0142a, kiedy odbywa\u0142a si\u0119 ostatnia droga skazanego na \u015bmier\u0107. Po tej samej stronie by\u0142a waga miejska i sk\u0142ad towar\u00f3w kupieckich.<\/p>\n

1835<\/strong>, 22.06<\/strong>, uroczy\u015bcie po\u015bwi\u0119cono rozbudowywany budynek Ratusza. Po wyburzeniu w 1832 r. zachodniego skrzyd\u0142a, wybudowano nowe, kt\u00f3re sta\u0142o do tragicznego ko\u0144ca wiosn\u0105 1945 roku. Wschodnie skrzyd\u0142o zacz\u0119to budowa\u0107 dwana\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej. Pozostawiono wtedy zachwycaj\u0105ce i dzi\u015b swoimi sklepieniami \u015bredniowieczne piwnice \u00f3wczesnej piwnicy ratuszowej (Ratskeller<\/em>).<\/p>\n

\"11<\/p>\n

Litografia W. Hitzera z widokiem po\u0142udniowej strony Starego Ratusza. Pochodzi z wydanej dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej monografii g\u0142ogowskiej Ferdynanda Minsberga.<\/p>\n

1870, 9.06<\/strong>,\u00a0 rozpocz\u0119to wykopy pod budow\u0119 kolei Legnica \u2013 Zielona G\u00f3ra wewn\u0105trz miejskich fortyfikacji. P\u00f3\u017aniej zerwano Bram\u0119 Odrza\u0144sk\u0105, z kt\u00f3rej przeniesiono obok s\u0142ynne figury patron\u00f3w miasta. Administracja wojskowa wreszcie wyrazi\u0142a zgod\u0119 na budow\u0119 najkr\u00f3tszego po\u0142\u0105czenia linii nadodrza\u0144skiej p\u00f3\u0142noc \u2013 po\u0142udnie. Twierdza nad sam\u0105 rzek\u0105 by\u0142a du\u017c\u0105 przeszkod\u0105. Bo by\u0142a nawet koncepcja wybudowania po\u0142\u0105czenia Biech\u00f3w-\u017bark\u00f3w wok\u00f3\u0142 twierdzy przez Ruszowice, a mo\u017ce nawet Jacz\u00f3w. A od dzi\u015b budowa bieg\u0142a nad sam\u0105 Odr\u0105 i wymaga\u0142a szczeg\u00f3lnych rozwi\u0105za\u0144 in\u017cynierskich, zar\u00f3wno dotycz\u0105cych torowiska, jak r\u00f3wnie\u017c zabezpiecze\u0144 fortyfikacyjnych. Od wschodu wzniesiono wi\u0119c budowle forteczne z pot\u0119\u017cn\u0105 krat\u0105. Mia\u0142y zabezpiecza\u0107 przed niespodziewanym wtargni\u0119ciem wody do wn\u0119trza twierdzy. Obiekty te wytrzymuj\u0105 prawie p\u00f3\u0142tora wieku i spe\u0142nia\u0107 b\u0119d\u0105 r\u00f3\u017cne funkcje. Czy dzi\u015b nadchodzi ich renesans?<\/p>\n

\"12<\/p>\n

Na pierwszym planie tor kolejowy nad Odr\u0105 (ze zbior\u00f3w S\u0142awomira Krawczyka).<\/p>\n

1917<\/strong>, 28.06<\/strong>, kronikarz ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Miko\u0142aja, Kastner zapisa\u0142, \u017ce dzi\u015b – \u201ena skutek zarz\u0105dzenia wojennego oddano trzy najpi\u0119kniejsze dzwony. Uda\u0142o si\u0119 zatrzyma\u0107 tylko dzwon \u015bw. Miko\u0142aja i ma\u0142\u0105 sygnaturk\u0119<\/em>\u201d.<\/p>\n

W pa\u0144stwach centralnych \u2013 Niemczech i Austro-W\u0119grzech w trakcie Wielkiej Wojny ze wzgl\u0119du na brak surowc\u00f3w przeprowadzono masowe rekwizycje dzwon\u00f3w ko\u015bcielnych. W tych latach powsta\u0142a wielka dokumentacja do wydawania ekspertyz oceniaj\u0105cych warto\u015b\u0107 historyczn\u0105 i surowcow\u0105. W wytycznych do sporz\u0105dzania list dzwon\u00f3w przeznaczonych do przetopienia zwracano uwag\u0119 na warto\u015bci historyczne. Dzwony podzielono na 3 kategorie A, B, C \u2013 najni\u017csza by\u0142a A, zakwalifikowane do niej dzwony kierowano od razu do hut.<\/p>\n

Rekwizycje odbywa\u0142y si\u0119 na podstawie kilku rozporz\u0105dze\u0144 Rady Zwi\u0105zkowej Rzeszy (24.06, 9.10, 25.11 1915 r. i 14.09.1916 r.), wydanych z polecenia Ministerstwa Wojny. Natomiast 1 marca 1917 roku ustalono szczeg\u00f3\u0142owe zasady w tej sprawie, i w tym czasie zarekwirowano najwi\u0119cej dzwon\u00f3w.<\/p>\n

G\u0142ogowski ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja opu\u015bci\u0142y wi\u0119c dzi\u015b dzwony \u2013 \u015bw. Maria o \u015brednicy 1,32 metra i wadze 1412 kg; \u015bw. Katarzyna o \u015brednicy – 0,89 m i wadze 368 kg oraz \u015bw. J\u00f3zef o \u015brednicy 0,72 i wadze 208 kg. Zgodnie z przepisami, otrzymano za 1 kilogram metalu 1 mark\u0119 i 1 mark\u0119 premii.<\/p>\n

Do nast\u0119pnych rekwizycji dosz\u0142o w trakcie kolejnej wojny. Pozyskane dzwony dzielono na cztery kategorie, oznaczaj\u0105c je literami od A do D, kt\u00f3re ustala\u0142y wiek i warto\u015b\u0107 historyczn\u0105.\u00a0 Te oznaczone kategori\u0105 D zosta\u0142y w \u015bwi\u0105tyniach. W Glogau tak\u0105 kategori\u0119 otrzyma\u0142 dzwon nr 4 z ko\u015bcio\u0142a \u201e\u0141\u00f3d\u017a Chrystusowa\u201d i przepad\u0142 w trakcie obl\u0119\u017cenia? Wiele innych zdj\u0119to, niekt\u00f3re zosta\u0142y odnalezione po wojnie na z\u0142omowiskach niemieckich. O tych stratach Wehiku\u0142 b\u0119dzie jeszcze pisa\u0142 i je prezentowa\u0142.<\/p>\n

\"13<\/p>\n

Dzwon, kt\u00f3ry z G\u0142ogowa zabrano w trakcie II wojny \u015bwiatowej. Znaleziono go po jej zako\u0144czeniu na niemieckim sk\u0142adowisku. Pono\u0107 znajduje si\u0119 w jednym z ko\u015bcio\u0142\u00f3w diecezji w Limburgu. Fotografia pochodzi z monumentalnej pracy M. Tureczka, Leihglocken, Dzwony z obszaru Polski…, Warszawa 2011.<\/p>\n

1945<\/strong>, <\/strong>2<\/strong>.06<\/strong>, Pierwsza szko\u0142a po wojnie…\u00a0 w S\u0142awie, kt\u00f3ra pe\u0142ni\u0142a de facto rol\u0119 stolicy powiatu g\u0142ogowskiego. Mia\u0142o wtedy miejsce wydarzenie niespotykane o tej porze roku. Otwierano bowiem pierwsz\u0105 polsk\u0105 szko\u0142\u0119 – inaugurowano pierwszy polski rok szkolny. Jak pisa\u0142 w swojej Kronice Ludwik St\u0119pczak:<\/p>\n

By\u0142 to pi\u0119kny czerwcowy dzie\u0144. W godzinach przedpo\u0142udniowych przed szko\u0142\u0105 uformowa\u0142 si\u0119 poch\u00f3d z\u0142o\u017cony z m\u0142odzie\u017cy szkolnej, harcerzy z Kaszczora [ok. Wolsztyna], przyby\u0142ych na t\u0119 uroczysto\u015b\u0107 wozami od\u015bwi\u0119tnie przybranymi. Oddzia\u0142 Ochotniczej Stra\u017cy Po\u017carnej przyby\u0142 z Potrzebowa (Przybysz\u00f3w). By\u0142 te\u017c oddzia\u0142 Wojska Polskiego i MO. Przy d\u017awi\u0119kach orkiestry wojskowej udano si\u0119 do ko\u015bcio\u0142a<\/em>.<\/p>\n

Potem przed budynkiem przy ul. Jeziornej odby\u0142a si\u0119 manifestacja z udzia\u0142em w\u0142adz powiatowych i wszystkich, kt\u00f3rzy organizowali polskie \u017cycie oraz przedstawicieli s\u0105siednich gmin. Wyst\u0105pienie mia\u0142 Pe\u0142nomocnik Rz\u0105du na Obw\u00f3d III G\u0142og\u00f3w ob. Marzec W\u0142adys\u0142aw \u2013 \u201ewyrazi\u0142 sw<\/em>\u0105<\/em> rado\u015b\u0107 z mo\u017cno\u015bci uczestniczenia w otwarciu pierwszej szko\u0142y w powiecie i zapewni\u0142 o swej przychylno\u015bci<\/em>\u201d. Podnios\u0142y charakter uroczysto\u015bci podkre\u015bli\u0142o od\u015bpiewanie, na zako\u0144czenie, \u201eRoty\u201d. Do szko\u0142y zapisanych by\u0142o w tym dniu 64 dzieci, ale ilo\u015b\u0107 ta si\u0119 zwi\u0119ksza\u0142a ka\u017cdego praktycznie dnia. Pierwszy i najkr\u00f3tszy w historii szko\u0142y rok szkolny trwa\u0142 do 21 lipca.<\/p>\n

\"14<\/p>\n

Na zdj\u0119ciu z otwarcia szko\u0142y w S\u0142awie \u015al\u0105skiej od lewej, \u201ekier. Rajewski, p. Mikucka, ob. burmistrz Jung, ob. w\u00f3jt Walenciak, ks. proboszcz Igli\u0144ski z W\u0142oszakowic<\/em>\u201d. (z Kroniki L. St\u0119pczaka, w posiadaniu Rodziny St\u0119pczak\u00f3w, podzi\u0119kowania Wehiku\u0142u czasu za udost\u0119pnienie)<\/p>\n

1945<\/strong>, 3.06<\/strong>, \u201eo godzinie 5 rano znalaz\u0142em si\u0119 jako przesiedleniec na Ziemiach<\/em><\/p>\n

Odzyskanych ko\u0142o s\u0142awnego z dawnych boj\u00f3w G\u0142ogowa, kt\u00f3ry wtenczas, kiedy go zobaczy\u0142em, le\u017ca\u0142 prawie ca\u0142kowicie w gruzach, a wok\u00f3\u0142 druty\u00a0\u00a0<\/em>kolczaste, rowy i miny. Strach by\u0142o zapuszcza\u0107 si\u0119 poza ko\u0142ki z napisami \u201ezaminowane\u201d. Po 10 dniach podr\u00f3\u017cy z r\u00f3\u017cnymi przygodami dojechali\u015bmy do stacji kolejowej z tej strony Odry, o nazwie Grodziec Ma\u0142y. Stacja ta by\u0142a mocno zniszczona. Tu zastali\u015bmy koczuj\u0105cych ko\u0142o stacji i toru kolejowego przesiedle\u0144c\u00f3w z dwu poprzednio wy\u0142adowanych transport\u00f3w, a mianowicie z Wo\u0142ynia i Krasnego ode Lwowa. Nasz transport z Brod\u00f3w by\u0142 jako trzeci. Po wy\u0142adowaniu wagon\u00f3w z naszych rzeczy poci\u0105g odjecha\u0142, a my zaj\u0119li\u015bmy wolne miejsca ko\u0142o toru kolejowego i stacji. Ja z\u0142o\u017cy\u0142em przywiezione tobo\u0142y i worki ze zbo\u017cem, robi\u0105c z nich ma\u0142y schowek dla siebie<\/em>!…\u201d<\/p>\n

Wspomina\u0142 ksi\u0105dz W\u0142adys\u0142aw W\u0142odyka, p\u00f3\u017aniejszy proboszcz w parafii Siedlnica pod Wschow\u0105, swoje 10 dni sp\u0119dzone obok tor\u00f3w w Grod\u017acu Ma\u0142ym. Wspomnienia pt. \u201eSrebrny jubileusz mojego duszpasterzowania na Ziemiach Odzyskanych\u201d mo\u017cna znale\u017a\u0107\u00a0 w Roczniku Archiwum Diecezjalnego w Zielonej G\u00f3rze, ADHIBENDA, \u00a0III, Zielona G\u00f3ra 2016.<\/p>\n

\"15<\/p>\n

Stacja kolejowa w Grod\u017acu Ma\u0142ym w 1993 r. [Wikipedia]<\/p>\n

1950<\/strong>, 28.06<\/strong>, w Dzienniku Ustaw nr 28 pod pozycj\u0105 255 opublikowana zosta\u0142a \u201eUstawa o zmianach podzia\u0142u administracyjnego Pa\u0144stwa\u201d. W wyniku podj\u0119tej decyzji:<\/p>\n

\u201eArt. 4.1. Tworzy si\u0119 wojew\u00f3dztwo zielonog\u00f3rskie z siedzib\u0105 wojew\u00f3dzkiej Rady Narodowej w Zielonej G\u00f3rze.<\/em><\/p>\n

    \n
  1. Do wojew\u00f3dztwa zielonog\u00f3rskiego w\u0142\u0105cza si\u0119:<\/em><\/li>\n<\/ol>\n

    2) z obszaru wojew\u00f3dztwa wroc\u0142awskiego powiaty: g\u0142ogowski z miastem G\u0142ogowem, \u017caga\u0144ski, szprotawski, \u017carski i ko\u017cuchowski.<\/em><\/p>\n

    Art. 11. Ustawa wchodzi w \u017cycie z dniem og\u0142oszenia<\/em>\u201d.<\/p>\n

    Przygotowania do korekt podzia\u0142u administracyjnego kraju trwa\u0142y od jakiego\u015b czasu. D\u0105\u017cenia wybicia si\u0119 na pozycj\u0119 stolicy wojew\u00f3dztwa by\u0142y zar\u00f3wno w Zielonej G\u00f3rze, jak i w Gorzowie. W Poznaniu, rok wcze\u015bniej, w jednym z memoria\u0142\u00f3w o planowanych zmianach pisano m.in., \u017ce wojew\u00f3dztwo pozna\u0144skie w \u00f3wczesnych granicach jest tak du\u017ce, \u017ce \u201eprzekracza to istotne mo\u017cliwo\u015bci obj\u0119cia ca\u0142ego terenu sumienn\u0105, celow\u0105 i sprawn\u0105 administracj\u0105\u201d. Planowano wi\u0119c m. in. odda\u0107 do nowego tworu powiat Wschowa, kt\u00f3ry jak argumentowali, \u201ew granicach projektowanego wojew\u00f3dztwa lubuskiego mo\u017ce \u0142atwo otrzyma\u0107 wi\u0119ksze zaplecze kosztem p\u00f3\u0142nocno-wschodnich obszar\u00f3w powiatu G\u0142og\u00f3w\u201d. I tak \u201eprzehandlowano\u201d S\u0142aw\u0119 i okolice.<\/p>\n

    A od tego dnia, (bo ustawa wesz\u0142a w \u017cycie z dniem og\u0142oszenia), rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 \u0107wier\u0107wiecze G\u0142ogowa na po\u0142udniowym skrawku wojew\u00f3dztwa zielonog\u00f3rskiego. 8 lipca 1950 r. odby\u0142a si\u0119 inauguracyjna sesja Wojew\u00f3dzkiej Rady Narodowej w Zielonej G\u00f3rze \u2026 I polecia\u0142o. W 1975 roku G\u0142og\u00f3w pozosta\u0142 na miejscu, ale \u201ewykrojono\u201d legnickie, tworz\u0105c 49 nowych wojew\u00f3dztw, a po kolejnym \u0107wier\u0107wieczu pojawi\u0142o si\u0119 wojew\u00f3dztwo dolno\u015bl\u0105skie. I tu te\u017c zacz\u0119\u0142y si\u0119 schody. Bo okaza\u0142o si\u0119, \u017ce odleg\u0142o\u015b\u0107 do Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego we Wroc\u0142awiu (108 km) to i tak bli\u017cej ni\u017c 164 km do Lubuskiego Urz\u0119du Wojew\u00f3dzkiego \u2013 w Gorzowie Wlkp. Wi\u0119c tym wszystkim pod rozwag\u0119 \u2013 by\u0107 na p\u00f3\u0142nocy jednego czy po\u0142udniu drugiego? Mo\u017cna jeszcze dosadniej…<\/p>\n

    \"16<\/p>\n

    Fragment mapy administracyjnej Polski po 1950 roku, z utworzonym wojew\u00f3dztwem zielonog\u00f3rskim.<\/p>\n

    1955<\/strong>, 4.06,<\/strong> w parku w okolicach bazy PKS nast\u0105pi\u0142 wybuch miny, kt\u00f3ry zabi\u0142 cztery, a rani\u0142 trzy osoby uczestnicz\u0105ce w porz\u0105dkowaniu okolic basenu miejskiego. W tym parku, rozminowywanym wcze\u015bniej, jesieni\u0105 1953 roku, znaleziono osiem min przeciwczo\u0142gowych. Jak si\u0119 okazuje, nie \u201ewybrano\u201d wszystkich wojennych, zbrodniczych pami\u0105tek wojennych. A w tym miejscu toczy\u0142y si\u0119 zaci\u0119te walki.<\/p>\n

    Na podstawie rozkazu MON nr 10 z 14.03.1951 r., jesieni\u0105 powo\u0142ano pierwsze grupy rozminowania. W niedawno sformowanym 36 batalionie saper\u00f3w por. Tadeusz Gnatek, dow\u00f3dca 2 kompanii saper\u00f3w, od 5 wrze\u015bnia zosta\u0142 dow\u00f3dc\u0105 takiej grupy. \u201eZ dniem 16.10.1951 r. przyst\u0105pi\u0142em do rozminowania teren\u00f3w podlegaj\u0105cych dla wojska w garnizonie G\u0142og\u00f3w… Stan wyje\u017cd\u017caj\u0105cych: 1 oficer, 6 podoficer\u00f3w i 36 saper\u00f3w. Wyposa\u017cenie \u2013 chor\u0105giewki bia\u0142e 350 szt., chor\u0105giewki czerwone 300 szt., szczupy d\u0142ugie 35 szt., szczupy kr\u00f3tkie 20 szt., kotwiczki 4 szt<\/em>.\u201d – meldowa\u0142 dow\u00f3dca batalionu. Przytaczam ten fragment meldunku, by pokaza\u0107, przy pomocy, jakich narz\u0119dzi saperzy rozminowali miasto. (Szczup by\u0142 to kij zako\u0144czony ostrym, metalowym szpikulcem do nak\u0142uwania ziemi).<\/p>\n

    Mimo ci\u0119\u017ckiej i niebezpiecznej, wielodniowej pracy nie uda\u0142o si\u0119 wyj\u0105\u0107 wszystkich pozosta\u0142o\u015bci wojny. Takie pami\u0105tki znajdowano i p\u00f3\u017aniej, nawet na terenach wojskowych.<\/p>\n

    WSPOMNIENIA G\u0141OGOWIANINA ZE LWOWA<\/strong><\/p>\n

    W lutym 1957 roku rodzina<\/strong> Autora otrzyma\u0142a zgod\u0119 na opuszczenie ZSRR i Lwowa na wyjazd do Polski na sta\u0142e. Poniewa\u017c musia\u0142o to nast\u0105pi\u0107 do 15 marca, prowadzono gor\u0105czkowe przygotowania. Autor opisa\u0142 je we wspomnieniach drukowanych w Wehikule w 2016 roku. Tu z kolei opisuje czas swojej nauki i pracy w sowieckim Lwowie.<\/p>\n

    Autor wspomnie\u0144 urodzi\u0142 si\u0119 w pa\u017adzierniku 1939 roku we Lwowie. Mieszka\u0142 przy ul. Heleny Modrzejewskiej, p\u00f3\u017aniej zwanej ul. Osipenko, a obecnie Kukurudza. Ojciec pracowa\u0142 na kolei, mama prowadzi\u0142a dom. Prawo do opuszczenia Lwowa i wyjazdu do Polski uzyskali dopiero w 1957 roku.<\/em><\/p>\n

    \u201e<\/strong>Jak si\u0119 nam \u017cy\u0142o we Lwowie po drugiej wojnie \u015bwiatowej\u201d<\/strong><\/p>\n

    II<\/p>\n

    By\u0142 to rok chyba 1950, kiedy pewnego ranka dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce z naszej ulicy wywieziono polsk\u0105 czteroosobow\u0105 rodzin\u0119. M\u00f3j wywieziony kolega chodzi\u0142 do naszej szko\u0142y, by\u0142 o dwie klasy wy\u017cej ode mnie. Nieraz chodzi\u0142em do niego, aby pom\u00f3g\u0142 mi rozwi\u0105za\u0107 zadanie. Mia\u0142 m\u0142odsz\u0105 siostr\u0119, kt\u00f3ra jeszcze nie ucz\u0119szcza\u0142a do szko\u0142y. Jego ojciec pracowa\u0142 w administracji mieszkaniowej jako elektryk. Dozorczyni, kt\u00f3ra mieszka\u0142a w suterynie pod nimi, m\u00f3wi\u0142a, \u017ce po p\u00f3\u0142nocy obudzili j\u0105 jacy\u015b wojskowi, otworzy\u0142a bram\u0119 budynku (we Lwowie w tym czasie po godz. 22.00 wszystkie bramy kamienic musia\u0142y by\u0107 zamykane). M\u00f3wi\u0142a, \u017ce musia\u0142a wskaza\u0107 im mieszkanie tej rodziny i by\u0107 obecna przy tym. Rodzinie dano p\u00f3\u0142 godziny na spakowanie si\u0119. Po czym wsadzono ich do samochodu – wi\u0119\u017aniarki zwanego czornyj woron. Za co ich wywie\u017ali tego nie wiedzieli\u015bmy. Po jakim\u015b czasie do tego mieszkania sprowadzi\u0142 si\u0119 oficer KGB. P\u00f3\u017aniej b\u0119d\u0105c ju\u017c w Polsce, w roku 1960 lub 1961 dowiedzia\u0142em si\u0119 od koleg\u00f3w, kt\u00f3rzy wr\u00f3cili do Polski, \u017ce ta rodzina te\u017c przyjecha\u0142a, ale ju\u017c bez ojca, kt\u00f3ry zmar\u0142 na Sybirze.<\/p>\n

    Przypomnia\u0142 mi si\u0119 incydent jaki zaistnia\u0142 w naszej szkole. Mog\u0142o to by\u0107 przed \u015bmierci\u0105 Stalina (a wi\u0119c przed 5 marca 1953 roku). W czasie, gdy odbywa\u0142y si\u0119 lekcje, nagle us\u0142yszeli\u015bmy dzwonek. Zdziwieni byli\u015bmy, \u017ce skr\u00f3cono nam lekcj\u0119. Za chwil\u0119 tercjan (wo\u017any szko\u0142y) og\u0142osi\u0142, \u017ce z polecenia dyrektora wszystkie klasy maj\u0105 uda\u0107 si\u0119 do sali gimnastycznej. Tam dowiedzieli\u015bmy si\u0119, \u017ce jeden z naszych koleg\u00f3w, b\u0119d\u0105c w bufecie szkolnym buraczkami rzuci\u0142 w portret Stalina. Do dzi\u015b pami\u0119tam jego nazwisko, by\u0142 on uczniem naszej klasy. Za ten czyn zosta\u0142 wyrzucony ze szko\u0142y i w kr\u00f3tkim czasie umieszczono go w tzw. trud koloniach (obozach pracy dla m\u0142odzie\u017cy). Po kilku latach, gdy by\u0142em na basenie spotka\u0142em go w towarzystwie osobnik\u00f3w, kt\u00f3rzy u\u017cywali w rozmowie gwar\u0119 wi\u0119zienn\u0105. Pozna\u0142 mnie i chwil\u0119 z nim rozmawia\u0142em ale odszed\u0142em widz\u0105c to szemrane towarzystwo. O innym incydencie dowiedzia\u0142em si\u0119 od kolegi, kt\u00f3ry aktualnie mieszka we Wroc\u0142awiu, on te\u017c chodzi\u0142 do naszej szko\u0142y. Pewnego dnia, gdy by\u0142 z kolegami na Wzg\u00f3rzach W\u00f3leckich rozpalali ognisko, a \u017ce nie za bardzo ognisko chcia\u0142o si\u0119 pali\u0107 to przyni\u00f3s\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 – dzie\u0142a Lenina i wyrywaj\u0105c kartki rozpala\u0142 nimi ogie\u0144. Rosjanie donie\u015bli komu trzeba i tak znalaz\u0142 si\u0119 w trud kolonii, z kt\u00f3rych rodzice go wyci\u0105gn\u0119li kiedy z\u0142o\u017cyli dokumenty na wyjazd do Polski. Po opuszczeniu trud kolonii chodzi\u0142 jeszcze do naszej szko\u0142y ale by\u0142 o dwie klasy ni\u017cej. M\u00f3wi\u0142 mi, \u017ce w trud koloniach wychowywali ich przez prac\u0119 czyli stosowali teorie Makarenki (pedagog radziecki, autor \u201ePoematu pedagogicznego\u201d). Do Polski wyjecha\u0142 z rodzicami w roku 1957 (w tym samym czasie kiedy i my opu\u015bcili\u015bmy Lw\u00f3w).<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    Moja klasa 10-ta maturalna, drugi od lewej w dolnym rz\u0119dzie to ja. Zdj\u0119cie wykonane na basenie „Medik” dawniej „\u015awite\u017a” po\u0142o\u017conym w dolinie wzg\u00f3rz wuleckich.<\/p>\n

    W miejscowo\u015bci Olesko po\u0142o\u017conej ok. 80 km na wsch\u00f3d od Lwowa, na wzg\u00f3rzu znajduje si\u0119 Zamek, w kt\u00f3rym urodzi\u0142 si\u0119 nasz kr\u00f3l Jan Sobieski. Cz\u0119sto przebywaj\u0105c na wsi tam chodzili\u015bmy. Zamek po wojnie by\u0142 w ruinie (zniszczony by\u0142 w stopniu takim jak po wojnie Zamek w G\u0142ogowie). Dwukrotnie Zamek ten p\u0142on\u0105\u0142 od wy\u0142adowa\u0144 atmosferycznych, a \u017ce jest po\u0142o\u017cony z dala od zabudowa\u0144 nikt go nie gasi\u0142. W Olesku nie by\u0142o walk, ludzie m\u00f3wili, \u017ce zniszczyli go krasnoarmiejcy.<\/p>\n

    W okresie letnim cz\u0119sto przebywa\u0142em na wakacjach na wsi w\u0142a\u015bnie pod Oleskiem. Nazywa\u0142a si\u0119 Konty (ukr. Kuty). We wsi by\u0142 ju\u017c ko\u0142choz (sp\u00f3\u0142dzielnia produkcyjna). Pami\u0119tam jak\u00a0 zaczyna\u0142y si\u0119 \u017cniwa, mieszka\u0144cy wsi mieli zakaz rozpoczynania \u017cniw na swoich poletkach. Z polecenia w\u0142adz mieszka\u0144cy musieli wpierw pom\u00f3c w zbiorze zbo\u017ca w ko\u0142chozie i dopiero p\u00f3\u017aniej zacz\u0105\u0107 \u017cniwa u siebie. Obchodzili ten zakaz stosuj\u0105c taki fortel – zaczynali \u017cniwa w \u015brodku pola przy u\u017cyciu sierp\u00f3w a na bokach pola zbo\u017ce jeszcze sta\u0142o. W ko\u0142chozie zbiory koszono kosiark\u0105 konn\u0105 a snopki wo\u017cono furmankami. Om\u0142oty by\u0142y wykonywane przez m\u0142ocarni\u0119 kt\u00f3ra poruszana by\u0142a przez maszyn\u0119 parow\u0105 za pomoc\u0105 pasa transmisyjnego. Czy mieszka\u0144com p\u0142acono za pomoc w ko\u0142chozie tego nie jestem w stanie powiedzie\u0107.<\/p>\n

    Kilka gospodarstw w tej wsi by\u0142o po\u0142o\u017conych w lesie odleg\u0142ym od wsi o ok. 2 km. Tych cha\u0142up by\u0142o oko\u0142o pi\u0119ciu. By\u0142o to chyba w 1950 roku, by\u0142em w tym czasie na wakacjach u bliskich znajomych kt\u00f3rzy mieli dom w lesie, jak pewnego ranka do tych domostw zjecha\u0142o kilka furmanek z \u017co\u0142nierzami NKWD. Rozkazali \u0142adowa\u0107 na te furmanki dobytek i przenosi\u0107 si\u0119 do wsi do wyznaczonych miejsc przewa\u017cnie do dom\u00f3w swoich krewnych. Ludzie oci\u0105gali si\u0119 a \u017co\u0142nierze niszczyli kuchnie w domu uszkadzaj\u0105c p\u0142yty kuchenne aby nie mo\u017cna by\u0142o przygotowa\u0107 jedzenia. \u017bo\u0142nierzy przekupywano bimbrem, miodem i wtedy wyje\u017cd\u017cali do innego gospodarza i tam te\u017c ich spojono alkoholem i przekupiono. W ko\u0144cu odje\u017cd\u017cali \u017co\u0142nierze z niczym. Powodem zmuszania do wyprowadzki by\u0142o podejrzenie udzielania pomocy cz\u0142onkom UPA ukrywaj\u0105cym si\u0119 po lasach. Wie\u015b by\u0142a typowo ukrai\u0144ska, by\u0142o te\u017c kilka polskich gospodarstw osadnik\u00f3w po 1920 roku.<\/p>\n

    W jednym przypadku bra\u0142em udzia\u0142 w kradzie\u017cy mienia ko\u0142chozowego a by\u0142o to w czasie \u017cniw gdy zbo\u017ce sta\u0142o ju\u017c w kopkach. Pewnego wieczora z synem gospodyni z lasu, pojecha\u0142em na pole ko\u0142chozowe i co jak\u0105\u015b tam kopk\u0119 zbo\u017ca podawa\u0142em na w\u00f3z. Zapyta\u0142em w\u00f3wczas dlaczego kradniemy zbo\u017ce ko\u0142chozowe. Odpowied\u017a by\u0142a taka, \u017ce to by\u0142o ich pole kt\u00f3re zabrano do ko\u0142chozu si\u0142\u0105. Wraz z kuzynami zostali\u015bmy te\u017c przy\u0142apani na kradzie\u017cy ko\u0142chozowej kukurydzy. Wieczorem gdy wyszli\u015bmy z pola na poln\u0105 drog\u0119 (kolby kukurydzy mieli\u015bmy za koszulami) nadjecha\u0142 na koniu kierownik ko\u0142chozu, kt\u00f3ry nas zatrzyma\u0142. Kaza\u0142 nam wysypa\u0107 te kolby i jeden z nas poszed\u0142 po cioci\u0119, kt\u00f3ra widz\u0105c co si\u0119 sta\u0142o zacz\u0119\u0142a rozmawia\u0107. Nie wiedzieli\u015bmy o czym rozmawiali ale po chwili kierownik kaza\u0142 nam pozbiera\u0107 kukurydz\u0119 i i\u015b\u0107 do domu. Czekali\u015bmy, co b\u0119dzie dalej a\u017c usn\u0119li\u015bmy. W nocy obudzi\u0142a nas ciocia i tak nas spra\u0142a, \u017ce uciekli\u015bmy i reszt\u0119 nocy przespali\u015bmy w stodole na s\u0142omie. Ciocia by\u0142a \u0142adn\u0105 kobieta i wdow\u0105, m\u0105\u017c zgin\u0105\u0142 na froncie. Dzi\u015b domy\u015blam si\u0119 jak uchroni\u0142a nas przed trud koloniami.<\/p>\n

    W czasie pobytu na wsi opowiadali Ukrai\u0144cy jak zmuszano ich do zapisywania si\u0119 do ko\u0142chozu. Udzia\u0142 w tym brali enkawudzi\u015bci, kt\u00f3rzy wzywali takiego gospodarza do silrady (ukr. silska rada czyli po polsku rada wiejska). Gdy gospodarz stawia\u0142 op\u00f3r wsadzano go do piwnicy a dopiero rano ponawiano propozycj\u0119. Po podpisaniu zgody od razu szli z nim do domu i zabierali byd\u0142o i inny inwentarz. Po jakim\u015b czasie to byd\u0142o zacz\u0119\u0142o zdycha\u0107, bo w ko\u0142chozie nie mieli czym karmi\u0107.<\/p>\n

    Wujek, kt\u00f3ry we wsi Moszowice by\u0142 so\u0142tysem opowiada\u0142, \u017ce gdy mieszka\u0142 jeszcze na wschodzie, w roku 1943 pewnego dnia od Ukrai\u0144ca dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce noc\u0105 maj\u0105 go spali\u0107 cz\u0142onkowie UPA. Zebra\u0142 w\u00f3wczas rodzin\u0119, co m\u00f3g\u0142 w po\u015bpiechu zabra\u0142 na w\u00f3z i pojecha\u0142 do znajomego w Olesku (Tym znajomym by\u0142 Pan Berchel wujek pana Karola Kosi\u0144skiego, kt\u00f3ry w G\u0142ogowie po wojnie by\u0142 zast\u0119pc\u0105 dyrektora Og\u00f3lniaka). Z Oleska wieczorem widzia\u0142 jak pali si\u0119 jego cha\u0142upa, kt\u00f3rej dach by\u0142 kryty s\u0142om\u0105. Na drugi dzie\u0144 pojecha\u0142 na pogorzelisko. Tam zauwa\u017cy\u0142, \u017ce przed spaleniem cha\u0142upy upowcy wynie\u015bli \u015bwi\u0119te obrazy a psa, kt\u00f3rego w tym po\u015bpiechu nie spu\u015bci\u0142 z \u0142a\u0144cucha, zabili. Po tym wydarzeniu wujek z rodzin\u0105 wyjecha\u0142 w rzeszowskie do rodziny \u017cony. Po wojnie w 1947 roku wyjecha\u0142 na ziemie zachodnie i pocz\u0105tkowo zatrzyma\u0142 si\u0119 w Nosocicach, a \u017ce w tym czasie ludzie mi\u0119dzy sob\u0105 m\u00f3wili, \u017ce rych\u0142o b\u0119dzie trzecia wojna \u015bwiatowa przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Moszowic. Ju\u017c w latach powojennych, w roku 1975 odwiedzi\u0142 swoje strony i spotka\u0142 tego Ukrai\u0144ca, kt\u00f3ry zaprosi\u0142 go do swego mieszkania. Tam przy kielichu Ukrainiec powiedzia\u0142 mu, \u017ce o tym, \u017ce spal\u0105, dowiedzia\u0142 si\u0119 od swego, syna, kt\u00f3ry by\u0142 w UPA, a po wojnie uciek\u0142 do Kanady. Na pytanie wujka \u2013 \u201ei po co mnie oni spalili\u201d – Ukrainiec odpowiedzia\u0142, \u017ce by\u0142a do durnycia (g\u0142upota).<\/p>\n

    \"\"<\/p>\n

    \u015awiadectwo uko\u0144czenia szko\u0142y.<\/p>\n

    Mieszka\u0144cy wsi pr\u00f3bowali uciec ze wsi do miasta do pracy, ale nie mieli paszport\u00f3w wi\u0119c ich ka\u017cdorazowo odsy\u0142ano aby wyrobili sobie paszporty, wtedy przyjm\u0105 ich do pracy. W biurze paszport\u00f3w z kolei m\u00f3wiono im jak was przyjm\u0105 do pracy to wydamy wam paszport. W konsekwencji ludzie pozostawali na wsi i z konieczno\u015bci szli do pracy w ko\u0142chozie. Taka by\u0142a w\u00f3wczas polityka w USRR.<\/p>\n

    Komisje wyborcze organizowane by\u0142y w szko\u0142ach, klubach a nawet w \u015bwietlicach zak\u0142ad\u00f3w pracy. Przed wyborami zdj\u0119cia kandydat\u00f3w na deputat\u00f3w (ros. radnych) by\u0142y umieszczane na du\u017cych transparentach, w centrum miasta oraz w pobli\u017cu punkt\u00f3w wyborczych. Nie przypominam sobie aby by\u0142y jakie\u015b ulotki rozklejane na s\u0142upach b\u0105d\u017a budynkach. W szkole, kt\u00f3ra by\u0142a na naszej ulicy podczas wybor\u00f3w by\u0142 zorganizowany bufet gdzie mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 cukierki czekoladowe a czasem nawet cytryny. W punktach tych organizowano w salach gimnastycznych projekcje film\u00f3w. Wy\u015bwietlano przewa\u017cnie komedie lub filmy wojenne o drugiej wojnie \u015bwiatowej. My biegali\u015bmy od punktu do punktu wypytuj\u0105c jaki b\u0119dzie wy\u015bwietlany film. Przy komisji wyborczej dzia\u0142ali studenci, kt\u00f3rych zadaniem by\u0142o przypominanie mieszka\u0144com aby przyspieszyli udanie si\u0119 na g\u0142osowanie. U nas w mieszkaniu te\u017c byli, pami\u0119tam to dok\u0142adnie. Po przeprowadzonych wyborach prasa podawa\u0142a, \u017ce wzi\u0119\u0142o w nich udzia\u0142 99,0% ludno\u015bci.<\/p>\n

    Przed repatriacj\u0105 do Polski od roku 1956 Polacy kombinowali jak mogli. Je\u017celi kto\u015b mia\u0142 \u0142adne mieszkanie to zamienia\u0142 si\u0119 na mniejsze oczywi\u015bcie za op\u0142at\u0105. Nasza dobra znajoma, kt\u00f3ra te\u017c opuszcza\u0142a Lw\u00f3w m\u00f3wi\u0142a nam, \u017ce zg\u0142osi\u0142a si\u0119 do nich \u017cydowska rodzina proponuj\u0105c im du\u017ce pieni\u0105dze za zawarcie fikcyjnego \u015blubu syna z ich doros\u0142\u0105 c\u00f3rk\u0105. W ten spos\u00f3b ich syn wyjecha\u0142by do Polski, gdzie nast\u0105pi\u0142oby rozwi\u0105zanie ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Dalszy plan by\u0142 taki, \u017ce ch\u0142opak \u015bci\u0105gn\u0105\u0142 by ich do Polski i st\u0105d wyjechaliby do Izraela. Rodzina ta nie przysta\u0142a na t\u0105 propozycj\u0119.<\/p>\n

    W czasie wakacji letnich w wybranych szko\u0142ach organizowane by\u0142y p\u00f3\u0142kolonie, tzw. pionierski \u0142agier. Razem z Ukrai\u0144cami i Rosjanami zapisywali\u015bmy si\u0119 tylko dlatego, \u017ce chodzili\u015bmy na basen, na wyst\u0119py do domu pioniera, do kina. Wszystko by\u0142o za darmo. Uczono nas tak\u017ce r\u00f3\u017cnych piosenek, przewa\u017cnie wychwalaj\u0105cych parti\u0119 komunistyczn\u0105, Stalina lub sojusz rosyjsko-chi\u0144ski. \u0141agier ten prowadzili instruktorzy komsomolscy.<\/p>\n

    Cdn.<\/p>\n

     <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Trwaj\u0105 przygotowania do obchod\u00f3w jubileuszu 900-lecia Kapitu\u0142y Kolegiackiej planowanych na wrzesie\u0144 tego roku. Jeszcze nie wiadomo jaki b\u0119d\u0105 mia\u0142y kszta\u0142t ze wzgl\u0119du na pandemi\u0119. Ale trwaj\u0105. Ukaza\u0142a si\u0119 ju\u017c i chyba przesz\u0142a do historii okoliczno\u015bciowa moneta \u201eJeden Grosz Kolegiacki\u201d. Zosta\u0142a … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1256"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1256"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1256\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1270,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1256\/revisions\/1270"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1256"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1256"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1256"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}