![\"\"](\"http:\/\/www.tzglogow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/1-2020.07-.jpg\")
<\/div>\nDrzewa przed hotelem \u201eQubus\u201d<\/p>\n
Wizyta w MA-H,<\/strong> jak si\u0119 okaza\u0142o, nie by\u0142a jedynym muzealnym akcentem pobytu na Dolnym \u015al\u0105sku. Wehiku\u0142 zosta\u0142 zaproszony na specjalny pokaz z kuratorskim oprowadzeniem po wystawie – WILLMANN \u201eOpus Magnum\u201d – we Wroc\u0142awiu. To wielkie wydarzenie mia\u0142o trwa\u0107 do 26 kwietnia 2020 r. Zosta\u0142o jednak przed\u0142u\u017cone do 4 pa\u017adziernika 2020 r. (to dla tych, kt\u00f3rzy chcieliby jeszcze zajrze\u0107 w okolice Hali Stulecia) Przypomnijmy, \u017ce Michael Willmann (1630\u20131706) to jeden z najwybitniejszych artyst\u00f3w doby baroku w Europie \u015arodkowej. Cz\u0119sto nazywa si\u0119 go \u015bl\u0105skim Rembrandtem czy Rubensem. Po raz pierwszy w jednym miejscu mo\u017cna obejrze\u0107 ponad 100 dzie\u0142 \u015bl\u0105skiego mistrza. A G\u0142ogowowi da\u0142 swojego ucznia Kretschmera, malarza dzie\u0142 z kolegiaty i c\u00f3rk\u0119. Jak pisz\u0105 wszyscy zajmuj\u0105cy si\u0119 pisaniem o Wystawie, Anna Sophia, czwarte dziecko, trzecia c\u00f3rka artysty wysz\u0142a za m\u0105\u017c za bogatego kupca z G\u0142ogowa, urodzi\u0142a mu siedmioro dzieci, ale r\u00f3wnie\u017c zmar\u0142a przedwcze\u015bnie. Z tego te\u017c r\u00f3wnie\u017c powodu dzie\u0142a Mistrza z Lubi\u0105\u017ca znalaz\u0142y si\u0119 i w g\u0142ogowskiej \u015bwi\u0105tyni na Ostrowie Tumskim. Wi\u0119cej ni\u017cej, przy wspomnieniach prof. Olgierda Czernera.<\/p>\n Kr\u00f3tki pobyt we Wroc\u0142awiu<\/strong> by\u0142 r\u00f3wnie\u017c okazj\u0105 do spaceru po Parku Szczytnickim, obejrzenia (z zewn\u0105trz) pere\u0142ek architektury odrestaurowanego osiedla WuWa (Wohnung und Werkraum<\/em>) i przywitania si\u0119 z kolejnymi krasnoludkami \u2013 komisarzem Ebim Mockiem przy Hali Stulecia, architektem przy willi maxa Berga czy IP-kiem oraz IASKiem.<\/p>\n Wystawa WILLMANN \u201eOpus Magnum\u201d mie\u015bci si\u0119 w niedawno odrestaurowanym pawilonie Czterech Kopu\u0142, oddziale Muzeum Narodowego we Wroc\u0142awiu<\/p>\n A podg\u0142ogowskie w\u0119dr\u00f3wki<\/strong> to wyjazd do Chociemy\u015bli i ciekawa rozmowa w domu i ogrodzie Janusza Owsianego, znanego artysty rze\u017abiarza, tw\u00f3rcy statuetki G\u0142ogowskiej Nagrody Historycznej (ju\u017c nied\u0142ugo wr\u0119czymy \u00f3sm\u0105 GNH),<\/p>\n gdzie go\u015bci\u0142 te\u017c g\u0142ogowski poeta W\u0142adys\u0142aw Pa\u017adzioch. Rodzinna wizyta nad jeziorami s\u0142awskimi zaowocowa\u0142a te\u017c domowym znaleziskiem z ulicy 10 Maja. Nied\u0142ugo przeka\u017cemy je g\u0142ogowskim regionalistom.<\/p>\n Wehiku\u0142 czasu niestety<\/strong> nie m\u00f3g\u0142 zosta\u0107 do 24 czerwca, by obej\u015b\u0107 Imieniny Jana z G\u0142ogowa. Imprezie tej kibicujemy od samego jej pocz\u0105tku, kiedy pod pomnikiem byli dwaj solenizanci \u2013 Janowie: H\u0142ubowski i Fus, Gra\u017cyna Szyszka i Antoni Bok. Teraz, jak relacjonuj\u0105 organizatorzy \u2013 TZG i Tygodnik G\u0142ogowski \u2013 by\u0142o skromniej ni\u017c zwykle, ale tradycji sta\u0142o si\u0119 zado\u015b\u0107. \u017bo\u0142nierze WOT i ratownicy medyczni posadzili drzewka, jak zwykle dzi\u0119ki inicjatywie Jana H\u0142ubowskiego.<\/p>\n Ratownicy medyczni sk\u0142adaj\u0105 kwiaty solenizantowi. (fot. Gra\u017cyna Szyszka).<\/p>\n W bie\u017c\u0105cej ods\u0142onie<\/strong> Wehiku\u0142u troch\u0119 wakacyjnie, ci\u0105g dalszy opowiadania o Lwowie, lektura i \u2013 w ramach wk\u0142adu Wehiku\u0142u w obchody jubileuszu g\u0142ogowskiej kolegiaty \u2013 kolejny fragment wspomnie\u0144 prof. Olgierda Czernera i przypomnienie wielkopolskiej ksi\u0119\u017cniczki, kt\u00f3rej posag cudem przetrwa\u0142 wojenna po\u017cog\u0119 w kolegiacie, oraz o dzie\u0142ach Micha\u0142a Willmanna.<\/p>\n Ju\u017c od 1 lipca trwa<\/strong> XIII edycja Lata w Twierdzy. Nie zabraknie wej\u015b\u0107 do podziemnych obiekt\u00f3w, wspinania si\u0119 na g\u0142ogowskie wie\u017ce (schodami), odwiedzin w parku linowym, poznawania historii Kolegiaty, wizyty na basenie otwartym czy wycieczek poza G\u0142og\u00f3w. Szczeg\u00f3\u0142y na plakatach.<\/p>\n Na wakacyjny czas<\/p>\n Jaros\u0142aw Molenda, Mity polskie<\/strong>, Warszawa 2016.<\/p>\n Autor podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 odk\u0142amania pewnych obiegowych \u201eprawd\u201d i opinii, kt\u00f3re obowi\u0105zuj\u0105 w potocznym pojmowaniu historii przez spo\u0142ecze\u0144stwo. Pojawiaj\u0105 si\u0119 tam, gdzie s\u0105 potrzebne. Czyli wsz\u0119dzie. Polakom, ze wzgl\u0119du na zawi\u0142o\u015bci historyczne, g\u0142\u00f3wnie ku pokrzepieniu serc. Autor wzi\u0105\u0142 na warsztat jedena\u015bcie najpopularniejszych zdarze\u0144, fakt\u00f3w czy \u017cyciorys\u00f3w z historii Polski i odczyta\u0142 je na nowo. Uwzgl\u0119dni\u0142 dotychczasowy stan bada\u0144 i wzbogaci\u0142 o najnowsze hipotezy i wnioski.<\/p>\n Oczywi\u015bcie, ostatni z Wielkich Boles\u0142aw\u00f3w jako jedyny z nich nie mia\u0142 na skroniach faktycznej korony. J. Molenda polemizuje z obrazem Boles\u0142awa, ukszta\u0142towanym przez Galla Anonima. Przytacza tezy prof. Andrzeja Urba\u0144czyka, kt\u00f3ry precyzyjnie wy\u0142awia z Gallowych relacji p\u00f3\u0142s\u0142\u00f3wka i niedom\u00f3wienia. Maluje obraz \u201eMarsowego syna\u201d, kt\u00f3ry jednak sta\u0142 si\u0119 \u201esymbolem historycznym uosabiaj\u0105cym wa\u017ckie uczucia i d\u0105\u017cenia polityczne kolejnych pokole\u0144 Polak\u00f3w do ko\u0144ca ubieg\u0142ego stulecia\u201d.<\/p>\n I odsy\u0142aj\u0105c Czytelnika do tej interesuj\u0105cej ksi\u0105\u017cki, stwierdzamy dla zach\u0119ty, \u017ce wg autora, Krzywousty nie by\u0142 dobrym w\u0142adc\u0105, dobrym i zwyci\u0119skim wodzem, a dost\u0119p do Ba\u0142tyku nie by\u0142 wtedy \u017cywotnym, polskim interesem. I jeszcze krzywoprzysi\u0119stwo i zdrada. No i oczywi\u015bcie podzia\u0142 z takim trudem zjednoczonego w jednym r\u0119ku Pa\u0144stwa. Zapraszamy do lektury.<\/p>\n 1236, <\/strong>przed tym rokiem<\/strong> urodzi\u0142a si\u0119 Salome, p\u00f3\u017aniejsza ksi\u0119\u017cna g\u0142ogowska, c\u00f3rka W\u0142adys\u0142awa Odonica i siostra p\u00f3\u017aniejszego kr\u00f3la Przemys\u0142awa II. Ksi\u0119\u017cniczka wysz\u0142a za m\u0105\u017c za g\u0142ogowskiego Konrada.\u00a0 Zmar\u0142a po 1267 r. i zosta\u0142a pochowana w g\u0142ogowskim ko\u015bciele dominikan\u00f3w.<\/p>\n Ksi\u0119\u017cna wraz z ma\u0142\u017conkiem po \u015bmierci zostali uwiecznieni w kamiennych pos\u0105gach umieszczonych w Kolegiacie. Jeden z nich przetrwa\u0142 wszystkie kataklizmy i jest uznawany za arcydzie\u0142o sztuki gotyckiej. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce przez lata by\u0142 zas\u0142oni\u0119ty we wn\u0119ce prezbiterium.<\/p>\n 8 lat temu, w roku 2012, z inicjatywy Wehiku\u0142u, na zaproszenie TZG mia\u0142a wyk\u0142ad nt. konserwacji pos\u0105gu ksi\u0119\u017cnej Salome wybitna konserwator z Muzeum Narodowego w Poznaniu, mgr Sabina Figurniak. Wtedy te\u017c zaproponowa\u0142em sprowadzenie rze\u017aby na wystaw\u0119 czasow\u0105 do G\u0142ogowa. Propozycja nie zostala podj\u0119ta. Pos\u0105g jest \u015bwietnie zakonserwowany, odby\u0142 w 2012 roku podr\u00f3\u017c\u00a0 z Poznania do Niemiec, czyli dalej ni\u017c do G\u0142ogowa. Ale w\u015br\u00f3d opinii na nasz wniosek znalaz\u0142y si\u0119 i takie:<\/p>\n – \u015awietny pomys\u0142 – ksi\u0119\u017cna Salomea powinna chocia\u017c na jaki\u015b czas wr\u00f3ci\u0107 do G\u0142ogowa \ud83d\ude42 Dla mnie zupe\u0142nie niezrozumia\u0142y jest brak reakcji – przecie\u017c historia jej „przetrwania” graniczy niamal\u017ce z cudem \ud83d\ude42 G\u0142ogowianie powinni ten cud doceni\u0107 i odpowiednio nag\u0142o\u015bni\u0107.<\/em><\/p>\n Cudem ocalony pos\u0105g ksi\u0119\u017cnej Salome – matki, babki i prababki g\u0142ogowskiej linii Henryk\u00f3w \u015bl\u0105skich powinien wr\u00f3ci\u0107 przynajmniej na czas jaki\u015b do stolicy jej dawnego ksi\u0119stwa \ud83d\ude42 <\/em><\/p>\n Rze\u017aba ks. Salome po konserwacji.\u00a0Po wielomiesi\u0119cznych pracach konserwator\u00f3w wida\u0107 barwne, \u015bredniowieczne polichromie oraz przepalenia warstw malarskich b\u0119d\u0105ce skutkiem po\u017car\u00f3w kolegiaty. [Zdj\u0119cie z EZG 72\/2012]<\/p>\n 1402<\/strong>, 17.07<\/strong>, powsta\u0142a we Wroc\u0142awiu federacja \u015bl\u0105skich ksi\u0119stw piastowskich. Jednym z jej lider\u00f3w by\u0142 ksi\u0105\u017c\u0119 legnicki Ruprecht I (1347-1409).<\/p>\n Jak si\u0119 okazuje, mia\u0142 du\u017cy zwi\u0105zek z ksi\u0119stwem g\u0142ogowskim. By\u0142 bowiem jego regentem w latach 1397 \u2013 1401, jako opiekun nieletnich syn\u00f3w zmar\u0142ego Henryka VIII Wr\u00f3bla. Dzi\u0119ki niezawodnemu portalowi poczet com przybli\u017camy sylwetk\u0119 tego piastowicza. W G\u0142ogowie dot\u0105d prawie nieznany. Polecamy lektur\u0119:<\/p>\n http:\/\/www.poczet.com\/rupert.htm?fbclid=IwAR2XrIvwzykQobolROKtSnmObTJexbcej1Bhl5l9wEFBwiI1Q9vGo-fR2IY<\/a><\/p>\n Ruprecht legnicki wg Agnieszki Lewickiej za Poczet.com<\/p>\n 1629, 5.07<\/strong>, w habsburskim Grossglogau, na podstawie cesarskiego rozporz\u0105dzenia, wydanego 11 maja, odby\u0142 si\u0119 okr\u0119gowy przegl\u0105d pospolitego ruszenia [Musterung], czyli \u201eokazywanie\u201d. By\u0142a to stosowana od wielu lat forma sprawdzenia gotowo\u015bci wojennej rycerstwa i mieszczan. Odbywa\u0142 si\u0119 na podmiejskich b\u0142oniach. Udokumentowane i zapisane przegl\u0105dy z po\u0142owy poprzedniego wieku dok\u0142adnie je opisuj\u0105. Na przegl\u0105dy stawia\u0142a si\u0119 szlachta z ca\u0142ego ksi\u0119stwa. Konno i w pe\u0142nym rynsztunku. W 1549 roku konnych uczestnicz\u0105cych w musztrze by\u0142o 460, ale rok p\u00f3\u017aniej tylko 275. Obowi\u0105zki \u017co\u0142nierskie wype\u0142niane latem (trawa dla koni) kolidowa\u0142y z pracami gospodarskimi (\u017cniwa). Nadchodzi\u0142a powoli pora oddzia\u0142\u00f3w zaci\u0119\u017cnych i \u017co\u0142nierzy zawodowych.<\/p>\n 1654<\/strong>, 24.07<\/strong>, w trakcie wielkiej burzy wichura zerwa\u0142a dach i zniszczy\u0142a niedawno wzniesiony Ko\u015bci\u00f3\u0142 Pokoju. Zbudowana poza murami \u015bwi\u0105tynia (dzi\u015b to mi\u0119dzy MOK a CIT na Rondzie?), zgodnie z \u00f3wczesnymi wymogami, postawiona zosta\u0142a z nietrwa\u0142ych materia\u0142\u00f3w. Mia\u0142a by\u0107 \u0142atwa do rozbi\u00f3rki w przypadku zagro\u017cenia twierdzy obl\u0119\u017ceniem. Tej nocy nie opar\u0142a si\u0119 \u017cywio\u0142owi. Ale, jak wiemy, bli\u017aniacze Ko\u015bcio\u0142y w Jaworze i \u015awidnicy szcz\u0119\u015bliwie dotrwa\u0142y do XXI wieku.<\/p>\n Z kolei nast\u0119pczyni g\u0142ogowskiej, zbudowana ju\u017c w obr\u0119bie mur\u00f3w, \u015bwi\u0105tynia \u201e\u0141\u00f3d\u017a Chrystusowa\u201d przetrwa\u0142a nawa\u0142nic\u0119 obl\u0119\u017cenia 1945 i w ruinie doczeka\u0142a decyzji o rozbi\u00f3rce na pocz\u0105tku lat sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych. Pr\u00f3bowano j\u0105 rozebra\u0107 r\u0119kami robotnik\u00f3w, materia\u0142ami wybuchowymi i przy u\u017cyciu ci\u0119\u017ckiego sprz\u0119tu. Jak napisa\u0142 jeden z Czytelnik\u00f3w Wehiku\u0142u czasu – Pami\u0119tam wysadzenie tego ko\u015bcio\u0142a pierw pr\u00f3bowano go zburzy\u0107 przy pomocy lin i ci\u0105gnik\u00f3w na podwoziach czo\u0142g\u00f3w, ale liny p\u0119ka\u0142y, nast\u0119pstwem by\u0142o wysadzenie za pomoc\u0105 \u0142adunk\u00f3w wybuchowych<\/em>.<\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Powojenna ruina ko\u015bcio\u0142a ewangelickiego \u201e\u0141odzi Chrystusowej\u201d (ze zbior\u00f3w R. Rokaszewicza).<\/p>\n Starosta, jak napisali\u015bmy wy\u017cej, przygotowa\u0142 dokument maj\u0105cy wskazywa\u0107 i nakazywa\u0107 dzia\u0142ania na rzecz obrony przed zaka\u017ceniem i rozprzestrzenianiem si\u0119 choroby. W instrukcji za\u0142o\u017cono, jak si\u0119 zachowa\u0107 przed, w trakcie i po pandemii na obszarze ksi\u0119stwa g\u0142ogowskiego. W 106\u00a0 punktach jest wszystko bardzo starannie rozpisane\u00a0\u0142\u0105cznie z zasadmi izolacji, aprowizacji, poch\u00f3wk\u00f3w itd. Lektura dokumentu nasuwa wniosek, \u017ce stosowano sposoby, kt\u00f3re s\u0105 aktualne i dzi\u015b.<\/p>\n Natomiast w g\u0142ogowskiej kolegiacie, jak twierdzi Antoni Bok, na podstawie lektury, w kaplicy \u015bw. J\u00f3zefa wystawiono o\u0142tarz jako dzi\u0119kczynienie po epidemii d\u017cumy, jaka nawiedzi\u0142a \u015al\u0105sk w 1680 r. W opiece nad chorymi bardzo si\u0119 w\u00f3wczas zas\u0142u\u017cy\u0142 kanonik M.J. Bretschneider (jego epitafium znajdowa\u0142o si\u0119 w kaplicy \u015bw. Barbary). W o\u0142tarzu, pisze p. Antoni, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cym si\u0119 bogactwem dekoracji o motywach ro\u015blinnych umieszczony by\u0142 obraz przedstawiaj\u0105cy \u015bw. J\u00f3zefa oraz rze\u017aby \u015bw. Rozalii i \u015bw. Karola Boromeusza. U g\u00f3ry, powy\u017cej herbu fundatora, obraz przedstawia\u0142 \u015bw. Franciszka Ksawerego w otoczeniu chorych. Po bokach o\u0142tarza znajdowa\u0142y si\u0119 figury \u015bw. Rocha i \u015bw. Sebastiana. Wszyscy ci \u015bwi\u0119ci (opr\u00f3cz \u015bw. J\u00f3zefa) byli patronami od zarazy<\/em>.<\/p>\n Starosta Bernhard von Herberstein. (Miedzioryt ze zbior\u00f3w Wehiku\u0142u).<\/p>\n 1736, w lipcu<\/strong>, jeszcze w monarchii Habsburg\u00f3w, za\u0142o\u017cony zosta\u0142 g\u0142ogowski cech kominiarzy. W jego sk\u0142ad wesz\u0142o 20 kominiarskich mistrz\u00f3w z G\u0142ogowa, Jawora, Legnicy, \u015acinawy, Lubina, Lw\u00f3wka \u015al\u0105skiego, Parchowic, Rudnej, Bytomia, Nowej Soli, Ko\u017cuchowa, Zielonej G\u00f3ry, Otynia, Szprotawy, \u017bagania, S\u0142awy i Czernej. Na ile ju\u017c wtedy by\u0142 to pewny i dochodowy fach, niech \u015bwiadczy fakt nast\u0119puj\u0105cy. Genera\u0142 du Moulin, komendant pruskiej twierdzy (1742-44), wp\u0142yn\u0105\u0142 na w\u0142adze miasta, by miejskim kominiarzem, nadmistrzem cechu, zosta\u0142 fizylier Huncke z garnizonowego 37 pu\u0142ku piechoty. W mie\u015bcie utrzyma\u0107 si\u0119 mog\u0142o 3 mistrz\u00f3w kominiarskich.<\/p>\n \u00a0Na zdj\u0119ciu komin, kt\u00f3rego ju\u017c nie ma. Komin g\u0142ogowskiej rafinerii cukru na Ostrowie Tumskim zosta\u0142 po wojnie rozebrany. (fot. ze zbior\u00f3w M. Szatkowskiego).<\/p>\n 1872<\/strong>, 19.07<\/strong>, ods\u0142oni\u0119to pod Weissenburgiem, na polu bitwy z 1870 roku, pami\u0105tkowy obelisk. Tu Francuzi chcieli zatrzyma\u0107 wojska pruskie przed wtargni\u0119ciem do dolnej Alzacji. W sk\u0142adzie 3 Armii by\u0142y m.in. 9 i 10 Dywizje niemieckie. W tej pierwszej znajdowa\u0142y si\u0119 pu\u0142ki wielkopolskie, zwane wr\u0119cz Pozna\u0144skimi i walczy\u0142o w nich wielu \u017co\u0142nierzy polskiej narodowo\u015bci. I w\u0142a\u015bnie tu na progu Francji, pod Weissenburgiem, krwawo wyr\u0119bywa\u0142 prusk\u0105 wiktori\u0119. Waleczno\u015b\u0107 pozna\u0144czyk\u00f3w przesz\u0142a do legendy i by\u0142a podkre\u015blana po obu stronach frontu. W dwa lata po bitwie ods\u0142oni\u0119to pomnik. Jego kopi\u0119 na p\u00f3\u0142wiecze regimentu postawiono na blokhauzie w G\u0142ogowie w 1910 roku.<\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0110 lat p\u00f3\u017aniej uko\u0144czono prace przy restaurowaniu znajduj\u0105cego si\u0119 u zbiegu Wa\u0142\u00f3w Chrobrego i ul. Rudnowskiej Blokhausu nr 2. Nale\u017cy do pozosta\u0142o\u015bci fortyfikacji g\u0142\u00f3wnego obwodu twierdzy. Pomnik, niestety, nie przetrwa\u0142 w ca\u0142o\u015bci obl\u0119\u017cenia i okresu powojennego. Cz\u0119\u015b\u0107 odnaleziono i umieszczono na pierwotnym miejscu. Natomiast czy zachowa\u0142 si\u0119 do dzi\u015b pomnik pod Weissenburgiem na polu bitwy, nie wiemy.<\/p>\n Pomnik poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy z g\u0142ogowskiego 3 Pozna\u0144skiego Pu\u0142ku Piechoty nr 58 na polach Francji.<\/p>\n \n 1950, 10.07<\/strong>, G\u0142og\u00f3w wraz z powiatem znalaz\u0142 si\u0119 w nowo utworzonym wojew\u00f3dztwie zielonog\u00f3rskim. Do stolicy wojew\u00f3dztwa jecha\u0142o si\u0119 tylko godzin\u0119, a poci\u0105gi kursowa\u0142y cz\u0119\u015bciej i szybciej ni\u017c w XXI wieku, (cho\u0107 si\u0119 zmienia na lepsze). G\u0142ogowianie z dnia na dzie\u0144 znale\u017ali si\u0119 na Ziemi Lubuskiej, jak zacz\u0119to dla wyr\u00f3\u017cnienia nazywa\u0107 ten region. P\u00f3\u017aniej ukuto poj\u0119cie \u015arodkowe Nadodrze. A to przecie\u017c a\u017c do Zielonej G\u00f3ry by\u0142 historyczny \u015al\u0105sk, z tzw. enklaw\u0105 \u015bwiebodzi\u0144sk\u0105 w\u0142\u0105cznie. \u017bary to Dolne \u0141u\u017cyce, a Gorz\u00f3w \u2013 Brandenburgia. Ale o tym dowiedzieli\u015bmy si\u0119 dopiero niedawno.<\/p>\n Odznaczenie \u201eZa Zas\u0142ugi dla wojew\u00f3dztwa zielonog\u00f3rskiego\u201d.<\/p>\n 1970<\/strong>, 22.07<\/strong>, o godzinie 3,30 nad ranem zosta\u0142 zamordowany starszy sier\u017cant Eugeniusz Szkudlarek, milicjant z posterunku Milicji Obywatelskiej w Gr\u0119bocicach.<\/p>\n W trakcie nocnego patrolu po przydzielonym sobie terenie: Gr\u0119bocice, Retki, Bucze, Czer\u0144czyce \u2013 napotka\u0142 podejrzanie ob\u0142adowanego rowerzyst\u0119. Rutynowo podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 wylegitymowania podejrzanego. Ten odda\u0142 do niego kilka strza\u0142\u00f3w. P\u00f3\u017aniej zabezpieczono tu 6 \u0142usek z pistoletu PW 33 (polska wersja s\u0142ynnej \u201etetetki<\/em>\u201c). Milicjant zgin\u0105\u0142 na miejscu. Tragedia rozegra\u0142a si\u0119 na skraju<\/p>\n wsi Bucze, w pobli\u017cu boiska. Zdarzenie odbi\u0142o si\u0119 szerokim echem w okolicy. Sprawca, dzi\u0119ki szeroko zakrojonej akcji poszukiwawczej, zosta\u0142 uj\u0119ty.<\/p>\n Wspomnienia \u201ePodpisany rower mordercy\u201d przekaza\u0142 Wehiku\u0142owi jeden z emerytowanych oficer\u00f3w Komendy Powiatowej Milicji Obywatelskiej w G\u0142ogowie.<\/p>\n Utkwi\u0142o mi w pami\u0119ci zab\u00f3jstwo Eugeniusza Szkudlarka z Posterunku MO Gr\u0119bocice.Tego ranka Szkudlarek uda\u0142 si\u0119 na patrol motocyklem. Patroluj\u0105c teren, napotka\u0142 jad\u0105cego rowerem m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry na baga\u017cniku wi\u00f3z\u0142 kasetk\u0119 metalow\u0105 (zwykle w kasetkach takich przechowywano pieni\u0105dze w sklepach). W czasie legitymowania ze strony m\u0119\u017cczyzny pad\u0142 strza\u0142, kt\u00f3ry zrani\u0142 Szkudlarka w serce, w wyniku kt\u00f3rego po przebiegni\u0119ciu kilku metr\u00f3w na podw\u00f3rzu posesji, przy drzwiach wej\u015bciowych upad\u0142 i zmar\u0142. Sprawca odjecha\u0142 rowerem. W tym czasie kierownikiem referatu kryminalnego by\u0142 ju\u017c ppor. Jan Grzesi\u0144ski, kt\u00f3ry przebywa\u0142 na urlopie, a ja go zast\u0119powa\u0142em.<\/em><\/p>\n Od tego momentu zacz\u0119\u0142a si\u0119 procedura wykrywcza. W czasie penetracji terenu ucieczki sprawcy w rowie znaleziono porzucony rower. Ja z por. Janem Ginko z KWMO w Zielonej G\u00f3rze dokona\u0142em ogl\u0119dzin znaleziska. Protok\u00f3\u0142 sporz\u0105dza\u0142 Ginko, a ja rower rozbiera\u0142em na cz\u0119\u015bci. Po otwarciu prowadnicy lampy o\u015bwietleniowej (by\u0142 to rower marki \u201ePafaro\u201d) na wewn\u0119trznej stronie obudowy lampy znalaz\u0142em napis \u201eMizera\u201d wydrapany ostrym narz\u0119dziem (m\u00f3g\u0142 to by\u0107 gw\u00f3\u017ad\u017a). Poinformowa\u0142em o tym \u00f3wczesnego Naczelnika Wydzia\u0142u Kryminalnego zielonog\u00f3rskiej Komendy Wojew\u00f3dzkiej, majora A. Merd\u0119. Z rozpoznania wynika\u0142o, \u017ce w miejscowo\u015bci Krzyd\u0142owice mieszka osobnik o nazwisku Mizera. Jego brano pod uwag\u0119 jako ewentualnego sprawc\u0119 wytypowanego przez Gieszczy\u0144skiego. W toku dalszych intensywnych czynno\u015bci ustalono, \u017ce sprawc\u0105 zab\u00f3jstwa jest brat Mizery zam. w Krzyd\u0142owicach. Ustalono, \u017ce w godzinach wieczornych 21 lipca, rowerem nale\u017c\u0105cym do brata wyjecha\u0142 w kierunku G\u0142ogowa. Dalsze czynno\u015bci doprowadzi\u0142y do ustalenia, \u017ce kasetka pochodzi z w\u0142amania do restauracji \u201ePiastowska\u201d w Nosocicach. Sprawc\u0119 po 25 dniach zatrzymano w Gorzowie Wlkp. w momencie jak wychodzi\u0142 z mieszkania. Przy sobie mia\u0142 dwie jednostki broni (w tym pistolet Szkudlarka). Pistolety by\u0142y w gotowo\u015bci do u\u017cycia z nabojami w komorach.<\/em><\/p>\n Nazwisko zamordowanego na s\u0142u\u017cbie milicjanta widnieje na pomniku znajduj\u0105cym si\u0119 obecnie na cmentarzu przy ul. \u015awierkowej.<\/p>\n Uroczysto\u015bci pogrzebowe sier\u017c. E. Szkudlarka w Gr\u0119bocicach. (ze zbior\u00f3w M.R. G\u00f3rniaka)<\/p>\n 1989<\/strong>, 21.07<\/strong>, jak ju\u017c Wehiku\u0142 pisa\u0142, w tym dniu odby\u0142o si\u0119 w Warszawie pierwsze posiedzenie G\u0142\u00f3wnej Komisji Konserwatorskiej w Ministerstwie Kultury i Sztuki po\u015bwi\u0119cone prezentacji projektu koncepcyjnego odbudowy kolegiaty. Dzi\u015b z zapisk\u00f3w profesora Olgierda Czernera ci\u0105g dalszy:<\/p>\n wcze\u015bnie rano <\/em>[we Wroc\u0142awiu – WM] ks. Dobro\u0142owicz zabra\u0142 mnie, Radomskiego i Engela <\/em>[wsp\u00f3\u0142pracownicy Profesora – <\/em>WM] swoim samochodem do Warszawy. By\u0142em wpierw o 10 u. p. wiceminister M\u0142y\u0144czyk <\/em>[Krystyna M\u0142y\u0144czak, wiceminister kultury i sztuki, znaj\u0105ca miasto z inauguracji odbudowy Starego Miasta, z\u0142o\u017cy\u0142a podpis na akcie erekcyjnym – <\/em>WM]. Ko\u0144czy sw\u0105 misj\u0119\u2026 Na posiedzeniu g\u0142\u00f3wnej komisji konserwatorskiej zaakceptowano nasz projekt kolegiaty z pomini\u0119ciem zaproponowanych smuk\u0142ych wie\u017cyczek ponad \u015brubowymi schodami, tu\u017c u nasady prezbiterium, i z uproszczeniem starszej wschodniej apsydy. Wracali\u015bmy z Warszawy toyot\u0105 ks. Dobro\u0142owicza.<\/em><\/p>\n Zapiski Profesora pochodz\u0105 z jego monumentalnej ksi\u0119gi \u201eM\u00f3j wiek XX\u201d, t. II, k. 240.<\/p>\n <\/p>\n W roku Jubileuszu Kapitu\u0142y<\/strong> Kolegiackiej, we Wroclawiu odbywa si\u0119 wielka wystawa – WILLMANN \u201eOpus Magnum\u201d. Przy jej okazji przypominamy, \u017ce dzie\u0142a \u015bl\u0105skiego Rembrandta trafi\u0142y te\u017c do G\u0142ogowa.<\/p>\n Antoni Bok podpowiada na podstawie kwerendy, kt\u00f3r\u0105 przeprowadzi\u0142, \u017ce w kaplicy Marii znajdowa\u0142o si\u0119 osiem obraz\u00f3w. Jej wspania\u0142\u0105 ozdob\u0105, uwa\u017ca M. Hilgner \u201eby\u0142y cztery obrazy Michaela Willmanna, na \u015bcianie p\u00f3\u0142nocnej: \u201eOfiarowanie w \u015bwi\u0105tyni\u201d i \u201eDwunastoletni Jezus w \u015bwi\u0105tyni\u201d (tego obrazu nie by\u0142o ju\u017c jednak w 1934 r.), na \u015bcianie po\u0142udniowej: \u201ePokutuj\u0105cy \u015bw. Hieronim\u201d, \u201e\u015aw. Jan Nepomucen\u201d. Takiego pogl\u0105du nie podziela\u0142 wybitny znawca tw\u00f3rczo\u015bci Willmanna, Ernst Kloss, sk\u0142onny przypisa\u0107 willmannowskie dzie\u0142a w kolegiacie Johannowi Philippowi Kretschmerowi. Pozosta\u0142e obrazy, mniej warto\u015bciowe, pochodzi\u0142y z XVIII w.: \u201eZdj\u0119cie z krzy\u017ca\u201d (wed\u0142ug Rembrandta), \u201e\u0141otr Dyzma\u201d, \u201e\u015aw. Jan Nepomucen\u201d, \u201e\u015aw. Maria Magdalena\u201d (ten ostatni najprawdopodobniej autorstwa J.P. Kretschmera).<\/p>\n W kaplicy Serca Jezusa na sklepieniu mia\u0142 znajdowa\u0107 si\u0119 fresk \u201eB\u00f3g Ojciec b\u0142ogos\u0142awi\u0105cy \u015bwiat\u201d \u2013 to malowid\u0142o uwa\u017cane by\u0142o za mistrzowskie dokonanie Michaela Willmanna.<\/p>\n Mi\u0119dzy kaplic\u0105 i o\u0142tarzem \u015bw. Piotra i Paw\u0142a wisia\u0142 obraz \u201eOstatnia wieczerza\u201d, namalowany, wed\u0142ug M. Hilgnera, przez Willmanna. Obraz znajdowa\u0142 si\u0119 wcze\u015bniej w kaplicy Marii. Zaliczano go do najlepszych prac mistrza z Lubi\u0105\u017ca, g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na uderzaj\u0105cy efekt \u015bwietlny. Historyk sztuki i archiwista J.G. B\u00fcsching napisa\u0142 o nim: \u201etaki sam, jaki znajdowa\u0142 si\u0119 w Lubi\u0105\u017cu \u2013 ten na desce, a tamten z G\u0142ogowa na p\u0142\u00f3tnie\u201d. Potwierdza to por\u00f3wnanie z obrazem z Lubi\u0105\u017ca, z 1661 r., kt\u00f3ry znajduje si\u0119 obecnie w Muzeum Narodowym\u00a0 we Wroc\u0142awiu.<\/p>\n W inwentarzu kolegiaty wykazano osiem obraz\u00f3w tablicowych Willmanna. W ich autentyczno\u015b\u0107 pow\u0105tpiewali jednak autorzy opis\u00f3w wystroju ko\u015bcio\u0142a, dopuszczaj\u0105c my\u015bl, \u017ce wysz\u0142y one z warsztatu mistrza (malarze J. Kretschmer lub I. Mosler).<\/p>\n Obraz \u201eOstatnia wieczerza\u201d M. Willmanna, prezentowany na wroc\u0142awskiej wystawie Muzeum Narodowego. Taki wla\u015bnie mia\u0142 znajdowa\u0107 si\u0119 w kolegiacie. (fot. Wehiku\u0142 czasu)<\/p>\n WSPOMNIENIA G\u0141OGOWIANINA<\/strong><\/p>\n <\/p>\n W lutym 1957 roku rodzina<\/strong> Autora otrzyma\u0142a zgod\u0119 na opuszczenie ZSRR i Lwowa na wyjazd do Polski na sta\u0142e. Poniewa\u017c musia\u0142o to nast\u0105pi\u0107 do 15 marca, prowadzono gor\u0105czkowe przygotowania. Autor opisa\u0142 je we wspomnieniach<\/p>\n drukowanych w Wehikule w 2018 roku. Tu z kolei opisuje czas swojej nauki i pracy w sowieckim Lwowie.<\/p>\n Autor wspomnie\u0144 urodzi\u0142 si\u0119 w pa\u017adzierniku 1939 roku we Lwowie. Mieszka\u0142 przy ul. Heleny Modrzejewskiej, p\u00f3\u017aniej zwanej ul. Osipenko, a obecnie Kukurudza. Ojciec pracowa\u0142 na kolei, mama prowadzi\u0142a dom. Prawo do opuszczenia Lwowa i wyjazdu do Polski uzyskali dopiero w 1957 roku.<\/p>\n <\/p>\n \u201e<\/strong>Jak si\u0119 nam \u017cy\u0142o we Lwowie po drugiej wojnie \u015bwiatowej\u201d<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/strong><\/p>\n III<\/p>\n <\/p>\n W czasie \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia z kolegami chodzili\u015bmy po kolacji wigilijnej kol\u0119dowa\u0107 do polskich rodzin. Ka\u017cdy z nas wiedzia\u0142, gdzie mieszkaj\u0105 polskie rodziny w tym rejonie, gdzie my mieszkali\u015bmy. Zawsze uzbierali\u015bmy troch\u0119 pieni\u0119dzy, kt\u00f3rymi dzielili\u015bmy si\u0119. Po \u015bwi\u0119tach rozbierali\u015bmy choink\u0119, usuwali\u015bmy wszelkie oznaki, \u017ce by\u0142a ona u\u017cywana, wytarzali\u015bmy j\u0105 w \u015bniegu i na targowisku sprzedawali\u015bmy Rosjanom tu\u017c przed Nowym Rokiem. Oni nie obchodzili \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia a choink\u0119 stroili na Nowy Rok. A jak nie uda\u0142o si\u0119 sprzeda\u0107, to trzymali\u015bmy j\u0105 do \u015bwi\u0105t ukrai\u0144skich, prawos\u0142awnych i powtarzali\u015bmy ten sam manewr.<\/p>\n Na religi\u0119 chodzili\u015bmy do ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Magdaleny. Uczy\u0142y nas dwie panie, kt\u00f3re by\u0142y przed wojn\u0105 zakonnicami. Chodzi\u0142y one po cywilnemu, ale w domu mia\u0142y ubiory zakonnic. Mieszka\u0142y ko\u0142o nas. Nie mog\u0142y chodzi\u0107 w habitach zakonnic, by\u0142o to zakazane. Za to mog\u0142y by\u0107 wywiezione na Sybir. Komunia odby\u0142a si\u0119 w dniu 2 lipca 1949 r. Do dzi\u015b w zbiorach rodzinnych przechowuj\u0119 zdj\u0119cie grupowe oraz tableau. Na komunii nie otrzyma\u0142em \u017cadnych prezent\u00f3w, to co pami\u0119tam by\u0142o kakao z mlekiem, bu\u0142ka z mas\u0142em i jakie\u015b ciasto.<\/p>\n Zdj\u0119cie z komunii \u015bwi\u0119tej autora wspomnie\u0144, w lwowskim ko\u015bciele pw. \u015bw. Marii Magdaleny, 2 lipca 1949 roku.<\/p>\n Wielkanoc obchodzili\u015bmy hucznie. Do ko\u015bcio\u0142a ze \u015bwi\u0119conk\u0105 chodzili\u015bmy po po\u0142udniu, rezurekcja te\u017c by\u0142a po po\u0142udniu. Po rezurekcji, po wyj\u015bciu z ko\u015bcio\u0142a urz\u0105dzali\u015bmy strzelanie z kluczy. Z domu zabierali\u015bmy du\u017ce klucze, takie do zamk\u00f3w, koniecznie klucz musia\u0142 mie\u0107 otw\u00f3r, do kt\u00f3rego dopa\u00adsowywali\u015bmy gw\u00f3\u017ad\u017a. Maj\u0105c ju\u017c taki zestaw, do klucza wk\u0142adali\u015bmy siark\u0119 zestrugan\u0105 z zapa\u0142ek, nast\u0119pnie wsadzali\u015bmy w otw\u00f3r st\u0119piony gw\u00f3\u017ad\u017a. Przywi\u0105zywali\u015bmy kawa\u0142ek sznurka i z rozmachem uderzali\u015bmy g\u0142\u00f3wk\u0105 gwo\u017adzia w mur. Nast\u0119powa\u0142a eksplozja. Do\u015b\u0107 g\u0142o\u015bna. Nie przypominam sobie, aby nas \u015bciga\u0142a milicja. Raz musieli\u015bmy ucieka\u0107 spod ko\u015bcio\u0142a. Koledze, kt\u00f3ry strzela\u0142 ze specjalnie zrobionego urz\u0105dzenia, odrzut po uderzeniu o mur wyrwa\u0142 t\u0119 \u201emachin\u0119\u201d z r\u0105k. Uderzy\u0142a w twarz stoj\u0105cego obok innego koleg\u0119, kt\u00f3rego z uszkodzon\u0105 warg\u0105 i wybitymi dwoma z\u0119bami, pogotowie zabra\u0142o do szpitala.<\/p>\n We Lwowie po 1945 roku ko\u015bcio\u0142y zosta\u0142y zamkni\u0119te.<\/p>\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. El\u017cbiety, kt\u00f3ry by\u0142 i jest na rogu ul. Gr\u00f3deckiej (Horodeckiej) i ul. Leona Sapiehy (obecnie Stefana Bandery), zorganizowano w nim magazyn mebli.<\/p>\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 po\u0142o\u017cony na rogu ulic Gr\u00f3deckiej i Janowskiej zamieniony zosta\u0142 na kasy mi\u0119dzynarodowych bilet\u00f3w kolejowych. Wyje\u017cd\u017caj\u0105c do Polski, tam kupowali\u015bmy bilety.<\/p>\n Ko\u015bci\u00f3\u0142 znajduj\u0105cy si\u0119 przy ul. \u017b\u00f3\u0142kiewskiej (na Podzamczu, ulica obecnie nosi nazw\u0119 Bohdana Chmielnickiego) zamieniony zosta\u0142 na magazyn wynajmu film\u00f3w.<\/p>\n Cz\u0119sto tam je\u017adzi\u0142em do wypo\u017cyczalni po filmy. P\u00f3\u017aniej ju\u017c za Chruszczowa zamkni\u0119ty zosta\u0142 ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Magdaleny i umieszczono w nim szko\u0142\u0119 muzyczn\u0105.<\/p>\n Katedra po\u0142o\u017cona w \u015br\u00f3dmie\u015bciu by\u0142a otwarta.<\/p>\n Cerkiew \u015bw. Jura, unicka, zosta\u0142a przekazana prawos\u0142awnym. Obecnie jest to katedra i wr\u00f3ci\u0142a do unit\u00f3w. Chyba by\u0142o to do roku 1950 jak we Lwowie opowiadano, \u017ce w\u0142adze w katedrze znalaz\u0142y ukryt\u0105 bro\u0144. Po \u015bmierci arcybiskupa \u2013 metropolity Andrzeja Szeptyckiego (1 listopada 1944 roku), zwierzchnictwo nad katedr\u0105 przej\u0105\u0142 Josif Slipyj, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 aresztowany.<\/p>\n W kamienicy, w kt\u00f3rej mieszkali\u015bmy, jak ju\u017c w tek\u015bcie wspomina\u0142em, mieszka\u0142y dwie rodziny oficer\u00f3w, jeden wojskowy by\u0142 politrukiem w jednostce wojskowej. By\u0142 to inteligentny cz\u0142owiek, wykszta\u0142cony. Z zawodu by\u0142 nauczycielem. Jego \u017cona r\u00f3wnie\u017c by\u0142a wykszta\u0142cona, by\u0142a nauczycielk\u0105, ale nie pracowa\u0142a zawodowo, zajmowa\u0142a si\u0119 wychowywaniem dw\u00f3ch c\u00f3rek. Kiedy dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce wyje\u017cd\u017camy do Polski powiedzia\u0142 do mnie, \u201dZbigniew uje\u017cd\u017cajcie, wam tam w Polsze budiet \u0142utsze\u201d. W drugiej rodzinie oficer s\u0142u\u017cb\u0119 pe\u0142ni\u0142 ko\u0142o Kijowa i w roku 1953 zosta\u0142 przeniesiony do cywila (redukcja w wojsku). Podj\u0105\u0142 prac\u0119 w fabryce autobus\u00f3w i rozpocz\u0105\u0142 nauk\u0119 w technikum. Jego \u017cona by\u0142a profesorem filologii germa\u0144skiej na Uniwersytecie Lwowskim gdzie wyk\u0142ada\u0142a j\u0119zyk niemiecki, pochodzi\u0142a z niemieckiej rodziny znad rzeki Wo\u0142ga. Mieli dw\u00f3ch syn\u00f3w, jeden z nich by\u0142 w moim wieku. Ona w domu rozmawia\u0142a z synami po niemiecku, w ten spos\u00f3b doskonalili ten j\u0119zyk. Pani Lusi, bo tak mia\u0142a na imi\u0119, zacz\u0119\u0142a si\u0119 uczy\u0107 j\u0119zyka polskiego, cz\u0119sto mnie prosi\u0142a, abym jej t\u0142umaczy\u0142 zawi\u0142o\u015bci ortograficzne i w czasie kiedy czyta\u0142a tekst mia\u0142em \u015bledzi\u0107 i ewentualnie poprawia\u0107 wymow\u0119.<\/p>\n Pani Ciszewska, u kt\u00f3rej pobiera\u0142em korepetycje, wraz\u00a0 z doros\u0142\u0105 c\u00f3rk\u0105 zajmowa\u0142a dwupokojowe mieszkanie. W\u0142adze dokwaterowa\u0142y im trzyosobow\u0105 rodzin\u0119 rosyjsk\u0105, kt\u00f3ra zajmowa\u0142a mniejszy pok\u00f3j i korzysta\u0142a z kuchni. Pani Ciszewska zajmowa\u0142a wi\u0119kszy pok\u00f3j, kt\u00f3ry stanowi\u0142 zarazem i kuchni\u0119. Po\u017cywienie gotowa\u0142y sobie na prymusie. By\u0142 czas, \u017ce na ten pok\u00f3j przyj\u0119\u0142y lokatora – m\u0119\u017cczyzn\u0119, kt\u00f3ry zamieszkiwa\u0142 u nich kilka miesi\u0119cy. P\u00f3\u017aniej wyprowadzi\u0142 si\u0119 do hotelu robotniczego fabryki \u017car\u00f3wek, jaka powsta\u0142a we Lwowie. C\u00f3rka Pani Ciszewskiej mia\u0142a uko\u0144czon\u0105 filologi\u0119 francusk\u0105, ale pracy nie mog\u0142a znale\u017a\u0107 w swoim zawodzie. Przysz\u0142a jej z pomoc\u0105 Rosjanka, kt\u00f3ra mieszka\u0142a w naszej kamienicy i by\u0142a kadrow\u0105 w fabryce \u017car\u00f3wek. Po prostu za\u0142atwi\u0142a jej prac\u0119.<\/p>\n W szkole, w kt\u00f3rej si\u0119 uczy\u0142em, nauczycielem algebry, geometrii, trygonometrii, fizyki i rysunku technicznego by\u0142 p. W\u0142adys\u0142aw. By\u0142 wspania\u0142ym nauczycielem. Zawsze pod koniec lekcji opowiada\u0142 nam swoje prze\u017cycia w czasie wojny. Od niego te\u017c dowiedzieli\u015bmy si\u0119, kto by\u0142 sprawc\u0105 tragedii w Katyniu. W czasie tego opowiadania zawsze kt\u00f3ry\u015b z uczni\u00f3w sta\u0142 na korytarzu i pilnowa\u0142 czy kto\u015b nie idzie. Stoj\u0105c na czatach uchylali\u015bmy drzwi do klasy, aby m\u00f3c s\u0142ucha\u0107 opowie\u015bci. Cz\u0119sto te\u017c pan W\u0142adys\u0142aw ze swoimi c\u00f3rkami przychodzi\u0142 nad jezioro Franca, kt\u00f3re by\u0142o po\u0142o\u017cone w rejonie, gdzie zamieszkiwa\u0142em, to jest na ko\u0144cu p\u0119tli tramwajowej linii nr 2 przy ul. Listopadowej. By\u0142 \u015bwietnym p\u0142ywakiem. Zawsze siadali\u015bmy przy nim, pilnowali\u015bmy jego c\u00f3rek jak p\u0142ywa\u0142 w jeziorze. Nad jeziorem te\u017c wiele rzeczy opowiada\u0142. W roku 1956 wyjecha\u0142 do Polski i zosta\u0142 dyrektorem Liceum w powiecie k\u0142odzkim. Wiem, \u017ce jedna z moich kole\u017canek, kt\u00f3ra przyjecha\u0142a do Wroc\u0142awia, nie zda\u0142a matury, ale na drugi rok pojecha\u0142a zdawa\u0107 do pana W\u0142adka i tam jej si\u0119 uda\u0142o. P\u00f3\u017aniej uko\u0144czy\u0142a Akademi\u0119 Ekonomiczn\u0105 i pracowa\u0142a w Banku.<\/p>\n J\u0119zyk ukrai\u0144ski we Lwowie by\u0142 j\u0119zykiem drugorz\u0119dnym. Wszystkie dialogi w wy\u015bwietlanych filmach by\u0142y w j\u0119zyku rosyjskim. Nazwy ulic by\u0142y r\u00f3wnie\u017c w j\u0119zyku rosyjskim. Nie widzia\u0142em \u017cadnego filmu gdzie dialogi by\u0142yby w j\u0119zyku ukrai\u0144skim. Wszelkie za\u015bwiadczenia by\u0142y wypisywane po rosyjsku. Druk \u015bwiadectw szkolnych by\u0142 w j\u0119zyku ukrai\u0144skim a Rosjanin – wychowawca wype\u0142nia\u0142 je w j\u0119zyku rosyjskim.<\/p>\n Kiedy rozpocz\u0105\u0142em nauk\u0119 w 8-mej klasie, rodzice musieli wp\u0142aci\u0107 75 rubli za p\u00f3\u0142 roku nauki. W tym czasie od klasy \u00f3smej op\u0142ata roczna wynosi\u0142a 150 rubli. Drugiej raty ju\u017c rodzice nie zap\u0142acili, bo zniesiono ten obowi\u0105zek. Wcze\u015bniej op\u0142aty obowi\u0105zywa\u0142y we wszystkich szko\u0142ach, tj. rosyjskich i ukrai\u0144skich.<\/p>\n Jak ju\u017c wspomina\u0142em, mieszkali\u015bmy w kamienicy, w kt\u00f3rej na poziomie piwnic by\u0142a pralnia dla lokator\u00f3w. Z tej pralni po jakim\u015b czasie zrobiono pomieszczenie, w kt\u00f3rym zamieszka\u0142a m\u0142oda rodzina ukrai\u0144ska. Remont przeprowadza\u0142 ojciec m\u0142odej pary. By\u0142o to pomieszczenie ok. 16 m2. M\u00f3wiono, \u017ce t\u0119 spraw\u0119 za\u0142atwili za \u0142ap\u00f3wk\u0119 z kierownikiem administracji. We Lwowie by\u0142o trudno o mieszkania, nie mo\u017cna by\u0142o te\u017c uzyska\u0107 meldunku.<\/p>\n W latach 1951-52 we Lwowie wy\u015bwietlany w kinach by\u0142 film o Tarzanie, by\u0142 to film pe\u0142nometra\u017cowy, czteroodcinkowy produkcji chyba angielskiej. Projekcja zaczyna\u0142a si\u0119 informacj\u0105, \u017ce film ten \u201dwziat w kaczestwie trofeja posle razgroma wojsk faszystkich\u201d (zosta\u0142 przej\u0119ty jako trofeum wojenne). Innych informacji nie by\u0142o, jak na przyk\u0142ad kto z aktor\u00f3w gra i jakie postacie itd. By\u0142 to film kasowy, t\u0142umy sz\u0142y do kina. Po jakim\u015b czasie wycofano go z ekran\u00f3w. Powodem tego by\u0142o to, \u017ce film ten wp\u0142yn\u0105\u0142 na psychik\u0119 m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3ra do drzew w parkach przywi\u0105zywa\u0142a r\u00f3\u017cne sznury i z drzewa na drzewo przemieszczali si\u0119 wydaj\u0105c okrzyki na\u015bladuj\u0105ce Tarzana skacz\u0105cego po drzewach w d\u017cungli. Organizacje komsomolskie likwidowa\u0142y te sznurki. Jak wie\u015b\u0107 nios\u0142a du\u017co os\u00f3b pono\u0107 trafi\u0142o do psychiatryka. Czy istotnie tak by\u0142o tego nie wiem. W ka\u017cdym b\u0105d\u017a razie filmu tego nie by\u0142o r\u00f3wnie\u017c w wypo\u017cyczalni.<\/p>\n Autor w\u015br\u00f3d kole\u017canek i koleg\u00f3w na basenie „Medik”, dawniej „\u015awite\u017a”, po\u0142o\u017conym w dolinie Wzg\u00f3rz Wuleckich. Klasa 10, maturalna w 1956 roku.<\/p>\n Przed wyjazdem do Polski rodzice wymieniali pa\u0144stwowe obligacje rosyjskie na ruble. Z jednego roku brakowa\u0142o tych obligacji, bo ojciec w przyp\u0142ywie z\u0142o\u015bci podar\u0142 je i spali\u0142 w piecu. Wobec tego ja dogada\u0142em si\u0119 ze znajomym Rosjaninem, \u017ce za 50 % warto\u015bci wymienimy je na ruble. Okaza\u0142o si\u0119 jednak to niemo\u017cliwe, bo bank za\u017c\u0105da\u0142 od ojca za\u015bwiadczenia z zak\u0142adu pracy o ilo\u015bci\u00a0 otrzymanych obligacji z podaniem serii i numer\u00f3w. Obligacje rozprowadza\u0142y zak\u0142ady pracy i ka\u017cdy pracownik musia\u0142 zadeklarowa\u0107 obligacje o warto\u015bci jednej pensji. By\u0142 dobrowolny przymus. Co miesi\u0105c potr\u0105cano 1\/12 pobor\u00f3w i po roku wydawano te obligacje. Obligacje te bra\u0142y udzia\u0142 w losowaniu, nie pami\u0119tam czy losowanie to by\u0142o co kwarta\u0142 czy te\u017c co p\u00f3\u0142 roku. Pami\u0119tam, \u017ce raz w 50 rublowej obligacji zgadza\u0142 si\u0119 nam tylko numer i dostali\u015bmy 50 rubli, obligacj\u0119 zabrano. Gdyby jednak zgadza\u0142a si\u0119 i seria by\u0142a by to wi\u0119ksza premia. Wyniki og\u0142aszano w gazetach.<\/p>\n Dostajemy zezwolenie z poleceniem opuszczenia terytorium ZSRR do 15 marca 1957 r. Przed wyjazdem wymieniamy obligacje pa\u0144stwowe na ruble i czynimy zakupy. Pakujemy si\u0119. Wyje\u017cd\u017camy 12 marca 1957 r. poci\u0105giem osobowym do Mo\u015bcisk\u2026<\/p>\n Koniec!<\/p>\n <\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W czerwcu Wehiku\u0142 czasu, kiedy zel\u017ca\u0142y pandemiczne rygory, wybra\u0142 si\u0119 do G\u0142ogowa z robocz\u0105 wizyt\u0105. Spraw by\u0142o huk, czasu ma\u0142o. U najstarszego g\u0142ogowskiego chirurga dr. Leopolda G\u00f3rala, obok dobrej kawy i ciasta, czeka\u0142o do obejrzenia domowe archiwum fotograficzne. Rozmowy w … Czytaj dalej ![\"\"](\"http:\/\/www.tzglogow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/2-2020.06-Willmann.jpg\")
<\/div>\n![\"\"](\"http:\/\/www.tzglogow.pl\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/3-2020-lipiec-Jan-G.Szyszka-3.jpg\")
<\/div>\n\n
\n
![\"4](\"http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/4-2020.07-ok\u0142adka-210x300.jpg\")
<\/p>\n![\"5](\"http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/5-1236-Salome-187x300.jpg\")
<\/p>\n![\"7](\"http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/7-1654-\u0141\u00f3d\u017a-300x188.jpg\")
<\/p>\n\n
![\"8](\"http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/8-1680-Herberstein-191x300.jpg\")
<\/p>\n![\"9](\"http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/9-1736-komin-300x194.jpg\")
<\/p>\n![\"10](\"http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/10-1872-Weissenburg-227x300.jpg\")
<\/p>\n![\"11](\"http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/11-1950-ZG-220x300.jpg\")
<\/p>\n![\"12](\"http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/12-1970-pogrzeb-E.-Szkudlarka-300x201.jpg\")
<\/p>\n![\"12a](\"http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/12a-Willmann-deska-002-300x164.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/13-Lw\u00f3w-komunia-grupowe-lipiec-300x183.jpg\")
<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/14-Wspomnienia-Lw\u00f3w-1956-300x213.jpg\")
<\/p>\n