{"id":1721,"date":"2022-06-04T09:42:27","date_gmt":"2022-06-04T07:42:27","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/?p=1721"},"modified":"2022-06-04T09:42:27","modified_gmt":"2022-06-04T07:42:27","slug":"wehikul-czasu-czerwiec-2022-rok-14-160","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/2022\/06\/04\/wehikul-czasu-czerwiec-2022-rok-14-160\/","title":{"rendered":"Wehiku\u0142 czasu czerwiec 2022 (rok 14\/160)"},"content":{"rendered":"\n

Trwa straszna wojna<\/strong>. Ju\u017c blisko 100 dni. Naje\u017ad\u017aca obiecuje wszystko. Nie dotrzymuje nic. Artyleria bogiem wojny.<\/p>\n\n\n\n

Czy w mie\u015bcie dzieci<\/strong> z histori\u0105 w tle, mo\u017cna nie wspomnie\u0107 o najrado\u015bniejszym ich \u015bwi\u0119cie? Dzie\u0144 Dziecka nad Odr\u0105. Wszystkiego najlepszego maluchy, starszaki i ty droga m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dzieci g\u0142ogowskie z Przedszkola Publicznego Nr 3 pod Pomnikiem Dzieci G\u0142ogowskich w 2019 r. (fot. Przedszkole nr 3, za DGL News)<\/p>\n\n\n\n

By\u0142o blisko. W fina\u0142owym<\/strong> meczu o wej\u015bcie do ekstraklasy, w 18\u201d Fr\u0105czak pakuje pi\u0142k\u0119 po strzale g\u0142ow\u0105, po zamieszaniu z VAR jest 1:0. W 37\u201d pi\u0142ka trafia pod nogi Miko\u0142aja Lebedy\u0144skiego, minut\u0119 p\u00f3\u017aniej Micha\u0142 Rzuchowski strzela gola na 2:1 dla go\u015bci, ale\u017c zwrot akcji w Kielcach. Karny (te\u017c po zamieszaniu z VAR) na 2:2. W 119\u201d, w ko\u0144cu dogrywki, Jacek Kie\u0142b na 3:2 i po marzeniach. Po 120 minutach pi\u0119knej walki. Najwi\u0119kszy sukces Chrobrego w dotychczasowej historii. Brawo Panowie! Dostarczyli\u015bcie nam wiele emocji. <\/strong>Wehiku\u0142 czasu serdecznie gratuluje poziomu gry, jedno\u015bci Zespo\u0142u, m\u0105dro\u015bci trenera, jego sztabu i wszystkich ludzi Klubu.<\/p>\n\n\n\n

Odby\u0142 si\u0119 kolejny,<\/strong> Zwyczajny Sejmik TZG. Tym razem cz\u0142onkowie najstarszej na Dolnym \u015al\u0105sku organizacji regionalistycznej spotkali si\u0119 w Teatrze Miejskim im. Andreasa Gryphiusa. Miejsce wybrane nieprzypadkowo, stowarzyszenie od lat zabiega\u0142o o ratowanie tego zabytku.<\/p>\n\n\n\n

W\u015br\u00f3d wielu wydarze\u0144, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce na Sejmiku, nale\u017cy podkre\u015bli\u0107 \u2013 wyb\u00f3r nowych w\u0142adz i ponowne obj\u0119cie funkcji prezesa TZG przez Zbigniewa Mazurka oraz obdarzenie funkcj\u0105 Honorowych Prezes\u00f3w TZG Jacka Zieli\u0144skiego i Rafaela Rokaszewicza.\u00a0 Tradycyjnie dla tych spotka\u0144 dokonano podsumowa\u0144 i nakre\u015blono plany i cele do zrealizowania i osi\u0105gni\u0119cia w najbli\u017cszej kadencji.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Prezes TZG Zbigniew Mazurek wr\u0119cza dyplomy tytu\u0142\u00f3w Honorowych Prezes\u00f3w TZG Rafaelowi Rokaszewiczowi i Jackowi Zieli\u0144skiemu.<\/p>\n\n\n\n

T<\/strong>argi <\/strong>K<\/strong>si\u0105\u017cki <\/strong>R<\/strong>egionalnej<\/strong> \u201eSILESIANA \u2013 Dolno\u015bl\u0105ski Salon Wydawniczy\u201d istniej\u0105 od 2010 roku i od pocz\u0105tku uczestniczy w nich TZG. Od 2012 roku podczas Targ\u00f3w wr\u0119czana jest Nagroda Wydawnicza Silesiana<\/strong> za publikacj\u0119, kt\u00f3ra tre\u015bci\u0105, osob\u0105 autora i\/lub form\u0105 edytorsk\u0105 najlepiej promuje Dolny \u015al\u0105sk i stanowi wizyt\u00f3wk\u0119 regionu. W trakcie inauguracji XI SALONU odby\u0142o si\u0119 uroczyste wr\u0119czenie nagr\u00f3d. Za rok 2020 Nagrod\u0119 otrzyma\u0142o TZG za ksi\u0105\u017ck\u0119 Kolegiata w G\u0142ogowie. Historia. Odbudowa. Zabytek<\/strong>, Antoni Bok, Jerzy Dymytryszyn, Marek Robert G\u00f3rniak, Andrzej Sadowski i ks. Rafa\u0142 Zendran. W laudacji napisano:<\/p>\n\n\n\n

Za najwy\u017cszy poziom tre\u015bci oraz formy tej niezwyk\u0142ej publikacji, edytorsk\u0105 staranno\u015b\u0107, dba\u0142o\u015b\u0107 i trosk\u0119 o detale. W efekcie ca\u0142o\u015b\u0107 u\u015bwiadamia wielk\u0105 histori\u0119 niezwykle wa\u017cnej dla Dolnego \u015al\u0105ska g\u0142ogowskiej kolegiaty oraz nak\u0142ad talentu, wysi\u0142ku i pracy w\u0142o\u017cony w jej odbudow\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Dyplom Nagrody za 2020 rok.<\/p>\n\n\n\n

Zbli\u017caj\u0105 si\u0119 ju\u017c XIII Imieniny<\/strong> Jana, a przed laty Wehiku\u0142 czasu pyta\u0142 \u2013 czy w G\u0142ogowie ma szanse narodzi\u0107 si\u0119 nowa tradycja? I jak wida\u0107 trwa. Dzi\u0119ki dorocznym obchodom przyby\u0142o w centrum atrakcyjnych ro\u015blin, opisywanych gustownymi tabliczkami, bowiem w ka\u017cde \u015bwi\u0119ta Janin i Jan\u00f3w sadzone s\u0105 rzadkie drzewa. Na spotkanie 24 czerwca zaprasza Tygodnik<\/em> G\u0142ogowski<\/em> i Towarzystwo Ziemi G\u0142ogowskiej a Wehiku\u0142 kibicuje.<\/p>\n\n\n\n

U progu wakacji<\/strong> piszemy, \u017ce latem 1952 roku, 70 lat temu, przysposobiony zosta\u0142 do u\u017cytku poniemiecki basen przy ul. U\u0142an\u00f3w Polskich 1. Przez lata s\u0142u\u017cy\u0142 g\u0142ogowianom, do czasu katastrofalnych powodzi w XX wieku, sprzed \u0107wier\u0107wiecza. Dzi\u015b m\u0142odzi g\u0142ogowianie maj\u0105 do dyspozycji nowoczesne k\u0105pielisko w mie\u015bcie. A o basenie, kt\u00f3ry zosta\u0142 zatopiony i p\u00f3\u017aniej zasypany, przypominaj\u0105 tylko r\u00f3wne rz\u0119dy drzew, prostok\u0105tna \u0142\u0105ka wzd\u0142u\u017c kolejowego nasypu i archiwalne zdj\u0119cia.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W 2009 roku teren po basenie wygl\u0105da\u0142 tak.<\/p>\n\n\n\n

88 lat temu<\/strong> (28.06.1934),urodzi\u0142 si\u0119 w Gnie\u017anie Jacek Zieli\u0144ski. Absolwent Politechniki Wroc\u0142awskiej, w 1973 r. trafi\u0142 do G\u0142ogowa. W kwietniu tego roku zosta\u0142 dyrektorem Famaby. Pi\u0119tna\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej na schy\u0142ku jednej, a u progu drugiej epoki zosta\u0142 wybrany Prezydentem G\u0142ogowa. Funkcj\u0119 t\u0119 sprawowa\u0142 przez 10 lat, w okresie prze\u0142omu do 1998 r. Dzia\u0142acz spo\u0142eczny, inicjator, inspirator i sponsor wielu przedsi\u0119wzi\u0119\u0107. Dusza towarzystwa, gaw\u0119dziarz, cz\u0142owiek wielkiej kultury i wiedzy. Honorowy Prezes TZG. Ad multos Annos Panie Prezydencie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jacek Zieli\u0144ski w trakcie pracy w GFMB \u201eFamaba\u201d r\u00f3wnie\u017c stal przy desce kre\u015blarskiej.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Z lektur Wehiku\u0142u <\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u015awiat obecny przypomina o rzeczach, sytuacjach i obrazach, na kt\u00f3re nie mieli\u015bmy czasu, a pojawia\u0142y si\u0119 sporadycznie w rozmowach przy \u015bwi\u0105tecznych czy niedzielnych sto\u0142ach rodzinnych. Mamy przed sob\u0105 reportersk\u0105 opowie\u015b\u0107 o granicy przedwojennej Rzeczpospolitej. W niekt\u00f3rych miejscach swojskiej i bliskiej, w innych egzotycznej i dalekiej.<\/p>\n\n\n\n

Tomasz Grzywaczewski, Wymazana granica. \u015aladami II Rzeczpospolitej, <\/em>Wo\u0142owiec 2020.<\/p>\n\n\n\n

Opowie\u015b\u0107 reportera o granicy, kt\u00f3rej ju\u017c nie ma, zaczyna si\u0119 nad Pia\u015bnic\u0105. Wielu z nas, dzi\u0119ki wakacyjnym wyprawom nad Ba\u0142tyk, w okolice D\u0119bek czy Karwi to miejsce jest znane. Pisz\u0105cy te s\u0142owa na prze\u0142omie wieku, w\u0119druj\u0105c nad Pia\u015bnic\u0105, natkn\u0105\u0142 si\u0119 na pami\u0105tkowe tablice. Potem by\u0142 wstrz\u0105saj\u0105cy film \u201eKamerdyner\u201d, pokazuj\u0105cy mord Kaszub\u00f3w w tamtejszych lasach jesieni\u0105 1939 roku.<\/p>\n\n\n\n

Co rusz natyka si\u0119 na tr\u00f3jstyki granic.<\/p>\n\n\n\n

Opiszmy kr\u00f3tko i przypomnijmy miejsca, gdzie spotyka\u0142y si\u0119 trzy Pa\u0144stwa. Niekt\u00f3re by\u0142y efemerydami. Pierwszy zbieg przedwojennych granic mia\u0142 miejsce w 1919 roku \u2013 efemeryd\u0105 by\u0142a Republika \u015awi\u0119tnie\u0144ska (Wolne Pa\u0144stwo \u015awi\u0119tno), granicz\u0105ca z Polsk\u0105 i Niemcami.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pny punkt wsp\u00f3lny, tym razem Rzeczpospolitej, Czechos\u0142owacji i Rzeszy uparty turysta znajdzie w molochu w\u0119z\u0142a drogowego autostrada polskiej A1 i czeskiej D1 i ca\u0142ego systemu dr\u00f3g dojazdowych. W dobie Unii tu granica przebiega bardziej wirtualnie ni\u017c fizycznie.<\/p>\n\n\n\n

W lesistych ost\u0119pach wschodnich Bieszczad\u00f3w, a dos\u0142ownie w krzakach wzniesienia Czernin, le\u017cy kamienny walec na kwadratowej podstawie, kt\u00f3ry wyznacza\u0142 powsta\u0142y 3 kwietnia 1939 tr\u00f3jstyk granic RP, W\u0119gier i S\u0142owacji. W tym niechlubnym okresie jeden raz graniczyli\u015bmy z bratankami, kt\u00f3rzy anektowali Karpatalj\u0119, czyli Zakarpacie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Tr\u00f3jstyk Wisztyniec. Miejsce zej\u015bcia si\u0119 granic Rzeczypospolitej, Litwy i Federacji Rosyjskiej. (podlaskie24.pl)<\/p>\n\n\n\n

Kolejny historyczny tr\u00f3jstyk autor znajduje na szczycie huculskiej g\u00f3ry St\u00f3g. Obok stosunkowo nowych s\u0142up\u00f3w, ukrai\u0144skiego (przemalowany sowiecki) i rumu\u0144skiego, jest te\u017c niski granitowy walec z wyrytymi trzema herbami Rzeczpospolitej, Republiki Czechos\u0142owacji i Kr\u00f3lestwa Rumunii. S\u0142up by\u0142 wa\u017cny tylko do marca 1939 r. Wtedy pojawi\u0142o si\u0119 spotkanie granic polskiej z w\u0119giersk\u0105 i rumu\u0144sk\u0105.<\/p>\n\n\n\n

W rzecznych wid\u0142ach Dniestru i Zbruczu pojawi\u0142 si\u0119 w mi\u0119dzywojniu zbieg granic polsko-rumu\u0144sko-sowiecki. Teraz nie ma po nim \u015bladu, ale niedaleko znajduj\u0105 si\u0119 Okopy \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pny tr\u00f3jstyk ju\u017c daleko na p\u00f3\u0142nocy. W \u0141atgalii. Po I wojnie zbiega\u0142y si\u0119 tu granice \u0141otwy, Polski i ZSRR. Autor podkre\u015bla, \u017ce \u0141otwa to by\u0142 jedyny s\u0105siad w II Rzeczypospolitej, z kt\u00f3rym nie mieli\u015bmy zatarg\u00f3w. Nieopodal po 1922 roku pojawi\u0142 si\u0119 na krotko tr\u00f3jstyk granic polskiej z litewsk\u0105 i \u0142otewsk\u0105. Najbardziej wsp\u00f3\u0142czesny, coraz cz\u0119\u015bciej przypominany jest tr\u00f3jstyk Wisztyniec.  Z powod\u00f3w oczywistych te\u017c i cz\u0119sto pokazywany. Miejsce zej\u015bcia si\u0119 granic Rzeczypospolitej, Litwy i Federacji Rosyjskiej, czyli jej enklawy \u2013 obwodu kaliningradzkiego.<\/p>\n\n\n\n

Dalej ju\u017c coraz bli\u017cej Ba\u0142tyku, ale i te\u017c du\u017co wspomnie\u0144 z przesz\u0142o\u015bci. W\u0119drowiec zatoczy\u0142 ko\u0142o granicznym szlakiem II Rzeczpospolitej. Warto za nim p\u00f3j\u015b\u0107 w lekturze.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

1<\/strong>488<\/strong>,<\/strong> <\/strong>21<\/strong>.06<\/strong>., noc\u0105, oblegaj\u0105cy, zamkni\u0119ty w murach G\u0142og\u00f3w, \u017co\u0142nierze korwinowskiej Czarnej Armii zako\u0144czyli budow\u0119 na Jask\u00f3\u0142czym Wzg\u00f3rzu. To miejsce znajdowa\u0142o si\u0119 na wsch\u00f3d od Bramy Polskiej. Po\u0142o\u017cone nad zalewanymi \u0142\u0119gami by\u0142o znakomitym miejscem do ostrza\u0142u miasta. Na wybudowanym w\u0142a\u015bnie stanowisku strzeleckim \u2013 dzia\u0142obitni, p\u00f3\u017aniej powsta\u0142 Szaniec, przebudowany w Fort o nazwie od kszta\u0142tu umocnie\u0144 \u2013 Gwiazda, czyli po niemiecku Stern. W tym te\u017c czasie umocnienia napastnik\u00f3w budowane by\u0142y i w innych miejscach wok\u00f3\u0142 mur\u00f3w. Trwaj\u0105ce kilka miesi\u0119cy obl\u0119\u017cenie dowodzi\u0142o, \u017ce umocnione wcze\u015bniej przez Jana II Szalonego miasto stawa\u0142o si\u0119 twierdz\u0105 ju\u017c w ko\u0144cu XV wieku.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Widok og\u00f3lny Fortu Stern na prze\u0142omie tysi\u0105cleci.<\/p>\n\n\n\n

1502,<\/strong> 5.06<\/strong>., w niedziel\u0119 do G\u0142ogowa, stolicy swojego ksi\u0119stwa, po raz pierwszy wje\u017cd\u017ca jego ksi\u0105\u017c\u0119, Zygmunt Jagiello\u0144czyk. Panuje tu od 27.11.1499 r., ale jego interesy reprezentuj\u0105 g\u0142\u00f3wnie pe\u0142nomocnicy \u2013 starostowie. Da\u0142 si\u0119 ju\u017c pozna\u0107 zmian\u0105 polityki pami\u0119tnego namiestnika Jana Olbrachta \u2013 Jana Karnkowskiego, zwanego Polakiem. Dlatego dzi\u015b, w niedziel\u0119, mieszczanie i gawied\u017a wygl\u0105daj\u0105 go z zaciekawieniem i nadziej\u0105. Czy\u017cby odgadywali, \u017ce to b\u0119dzie jeden z najlepszych w\u0142adc\u00f3w w historii ksi\u0119stwa? I przysz\u0142y wielki Kr\u00f3l Polski?  Na czele 70-osobowego orszaku, licz\u0105cego jak chce Dzi\u0119giel 300 koni, jedzie 36-letni dojrza\u0142y, barczysty i postawny m\u0119\u017cczyzna.  Witaj\u0105cy t\u0142um przyjmuje go z wielkim wszystkich ukontentowaniem, czyli, jak pisze \u015bwiadek \u201emagno omnium favore<\/em><\/strong>\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Adolf Pawi\u0144ski, autor ksi\u0105\u017cki \u201eM\u0142ode lata Zygmunta Starego\u201d (wydanej w 1893r.) nazywa G\u0142og\u00f3w \u201e(\u2026) stolic\u0105 arcymale\u0144kiego i ubo\u017cuchnego pa\u0144stewka<\/strong><\/em>\u201d. Jagiello\u0144czyk wje\u017cd\u017ca do zrujnowanych wojn\u0105 i agresywnym zarz\u0105dzaniem w\u0142o\u015bci. Siedziba ksi\u0105\u017c\u0119ca si\u0119 rozpada, beneficja maj\u0105ce by\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142em dochod\u00f3w podupad\u0142e. Drogi niebezpieczne, wi\u0119c i kupc\u00f3w nie ma, a moneta bezczelnie fa\u0142szowana i okradana.<\/p>\n\n\n\n

Zygmunt testuje na tym organizmie metody zarz\u0105dzania pa\u0144stwem. Chce rz\u0105dzi\u0107, ale nie wie jeszcze, \u017ce ju\u017c za kilka lat otrzyma pot\u0119\u017cn\u0105 Rzeczpospolit\u0105. Dzi\u015b, w niedzielny wiecz\u00f3r pe\u0142en wra\u017ce\u0144 rozpoczyna przygotowania do pierwszej nocy w G\u0142ogowie. Nie wiemy, co si\u0119 mu przy\u015bni\u0142o na nowym miejscu. Wiemy, \u017ce razem z nim wje\u017cd\u017ca\u0142a do G\u0142ogowa pi\u0119kna Telniczanka.  <\/p>\n\n\n\n

Jednym z element\u00f3w sukcesu Ksi\u0119cia Zygmunta jest system kontroli wydatk\u00f3w, prowadzony r\u00f3wnie\u017c w G\u0142ogowie. Na ilustracji przyk\u0142ad \u201eopisywania faktury\u201d, jak by\u015bmy powiedzieli dzisiaj:<\/p>\n\n\n\n

Ista superior suma est vera per me probata. Cristoff Schidlowyeczki manu propria subscripsit<\/em>, a po polsku: Ta powy\u017csza suma jest rzetelna, przeze mnie sprawdzona. Swoj\u0105 r\u0119k\u0105 Krzysztof Szyd\u0142owiecki podpisa\u0142.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Autor wpisu by\u0142 wieloletnim ochmistrzem dworu Jagiello\u0144czyka.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Fundamenty ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Piotra, kt\u00f3ry by\u0107 mo\u017ce ksi\u0105\u017c\u0119 Zygmunt odwiedza\u0142.<\/p>\n\n\n\n

1907,<\/strong> <\/strong>5.06<\/strong>., odby\u0142o si\u0119 posiedzenie rady miejskiej. Poniewa\u017c ostatnio w mie\u015bcie przez trzy dni nie by\u0142o wody by\u0142 to jeden z g\u0142\u00f3wnych punkt\u00f3w zebrania. Nadburmistrz dr Soetbeer uspokaja\u0142 przekonuj\u0105c, \u017ce podj\u0119to wystarczaj\u0105ce starania, aby podobne k\u0142opoty si\u0119 nie powt\u00f3rzy\u0142y. Trwaj\u0105 dzia\u0142ania zwi\u0105zane z budow\u0105 nowego wodoci\u0105gu, poniewa\u017c s\u0105 na to pieni\u0105dze w bud\u017cecie. Wst\u0119pny bilans bud\u017cetu miasta za rok 1906 wskazywa\u0142 nadwy\u017ck\u0119 bud\u017cetow\u0105 w wysoko\u015bci 113 945 marek (wzrost o 21 000 marek).<\/p>\n\n\n\n

Rada obok dofinansowania innych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 przyzna\u0142a stowarzyszeniu \u201eGlogauer Kinderkrippe und Sauglingsheim\u201d [G\u0142ogowski \u017c\u0142obek i ochronka dla niemowl\u0105t] plac o pow. 800 m kw.\u00a0 w pobli\u017cu promenady pod budow\u0119 \u017c\u0142obka na okres 12 lat w zamian za coroczn\u0105 op\u0142at\u0119 uznaniow\u0105 w wysoko\u015bci 50 marek. Aktywne dzia\u0142ania na rzecz budowy takiego obiektu prowadzi\u0142o stowarzyszenie powo\u0142ane przez hrabin\u0119 Poni\u0144sk\u0105, kt\u00f3ra\u00a0podarowa\u0142a na ten cel 20 000 marek. Charakterystyczny i wpisuj\u0105cy si\u0119 w t\u0142o Promenady budynek oddano do u\u017cytku 5 kwietnia 1908 roku. Trzy lata p\u00f3\u017aniej utworzono w \u017c\u0142obku otwarty punkt opieki i porady dla niemowl\u0105t. Donatorami i cz\u0142onkami Fundacji by\u0142o 810 cz\u0142onk\u00f3w. Obiekt, niestety, nie przetrwa\u0142 wojny.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kinderkrippe \u2013 \u017c\u0142obek i ochronka.<\/p>\n\n\n\n

1907,<\/strong> 7.06<\/strong>., w ramach prac zwi\u0105zanych z praktyczn\u0105 defortyfikacj\u0105 miasta przed domem stowarzyszenia katolickiego ods\u0142oni\u0119to podziemne sklepienie korytarza, napisano w czerwcu w Liegnitzer Tageblatt<\/em> (nr 133). Tam niedawno rozebrano ogrodowy mur, poniewa\u017c w planie by\u0142o przed\u0142u\u017cenie Poststrasse (ulicy Staromiejskiej\/Parafialnej). Podczas niwelacji placu i wykopaniu kilku otwor\u00f3w w celu zbadania pod\u0142o\u017ca natrafiono na kamienny mur, a dalej na mocne murowane sklepienie, cz\u0119\u015bciowo zniszczone. R\u00f3wnocze\u015bnie znaleziono liczne ludzkie szcz\u0105tki. Sklepienie wygina si\u0119 i skr\u0119ca w kierunku fary. Wszystko wskazuje na to, \u017ce chodzi o podziemny korytarz grobowy? (unterirdischen Begraebnisgange). Wcze\u015bniej w tym miejscu znajdowa\u0142 si\u0119 cmentarz, kt\u00f3ry prawdopodobnie zosta\u0142 zamkni\u0119ty w XVII w.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ta prasowa notka z pocz\u0105tku XX wieku brzmi podobnie jak informacje prasowe 100 lat p\u00f3\u017aniej, kiedy w pobli\u017cu rozpocz\u0119to prace zwi\u0105zane z poszerzeniem ul. Wa\u0142y Chrobrego i Krzywoustego. Arterie te bieg\u0142y \u015bladem nowo\u017cytnych umocnie\u0144 fortecznych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Podobny \u201etunel\u201d odkopany 100 lat p\u00f3\u017aniej. Poterna mi\u0119dzy fos\u0105 a ul. Rze\u017anicz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

1919,<\/strong> 19.06<\/strong>., niemiecka prasa lokalna obserwuj\u0105ca z uwag\u0105 transporty \u201eB\u0142\u0119kitnej Armii\u201d Hallera do Polski nie przepu\u015bci\u0142a takiej gratki.<\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119dzy \u017baganiem a Lesznem z uszkodzonych pod\u0142\u00f3g wagon\u00f3w transportowych poci\u0105gu Hallera wypad\u0142y granaty; dwa z nich znaleziono w pobli\u017cu G\u0142ogowa, jeden ko\u0142o Driebitz (Drzewce). Oczywi\u015bcie natychmiast zacz\u0119\u0142y kr\u0105\u017cy\u0107 pog\u0142oski o zamiarze zamachu, ale chodzi tylko o granaty, pozbawione zapalnik\u00f3w<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Przypomnijmy \u2013 od 14 kwietnia trwa kolejowa odyseja \u201eB\u0142\u0119kitnej Armii\u201d z Francji do Polski. Po wielomiesi\u0119cznych negocjacjach i analizie r\u00f3\u017cnych wariant\u00f3w, Niemcy zgodzili si\u0119 na podr\u00f3\u017c polskich oddzia\u0142\u00f3w kolej\u0105 przez Niemcy. \u017bo\u0142nierze jechali w zamkni\u0119tych wagonach bez broni. Ta by\u0142a umieszczona w oddzielnych, te\u017c zaplombowanych wagonach. Pasa\u017cerowie przygotowani do podr\u00f3\u017cy posiadali prowiant na sze\u015b\u0107 dni. Jak policzono, do przewiezienia \u201eB\u0142\u0119kitnej Armii\u201d u\u017cyto 383 poci\u0105g\u00f3w. W\u015br\u00f3d nich mog\u0142y by\u0107 takie z wadliwymi pod\u0142ogami, dziurami itd.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Jeden z poci\u0105g\u00f3w wioz\u0105cych oddzia\u0142y \u201eB\u0142\u0119kitnej Armii\u201d.(Narodowe Archiwum Cyfrowe)<\/p>\n\n\n\n

1919,<\/strong> <\/strong>11.06<\/strong>., na ponad p\u00f3\u0142 roku po zaj\u015bciach, przed s\u0105dem przysi\u0119g\u0142ych rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 rozprawa przeciwko wichrzycielom i szabrownikom z rewolucyjnej nocy 9 listopada 1918 roku. Przed s\u0105dem stan\u0119\u0142o 27 oskar\u017conych \u2013 8 m\u0119\u017cczyzn i 19 kobiet. Wiadomo by\u0142o, \u017ce w\u015br\u00f3d nich nie ma prowodyr\u00f3w czy inspirator\u00f3w. Ci znikn\u0119li nazajutrz po zaj\u015bciach. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 oskar\u017conych to reprezentanci p\u0119dz\u0105cego t\u0142umu lekkomy\u015blnie lub z ciekawo\u015bci uczestnicz\u0105cych w pl\u0105drowaniu sklep\u00f3w, mieszka\u0144 i urz\u0119d\u00f3w. Prokuratur\u0119 reprezentuje prokurator Jentsch, obro\u0144cami s\u0105 adwokaci: Glaser, dr Birkholz, Goethe i Friedmann.<\/p>\n\n\n\n

Ze wzgl\u0119du na nadmiern\u0105 liczb\u0119 publiczno\u015bci, ilo\u015b\u0107 kart wst\u0119pu na sal\u0119 s\u0105dow\u0105 ograniczono.<\/p>\n\n\n\n

Jak donosili dziennikarze:\u00a0 \u00a0 \u00a0Prawie wszyscy oskar\u017ceni twierdz\u0105, \u017ce kiedy si\u0119 pojawili [w danym miejscu], grabie\u017c ju\u017c by\u0142a dokonana. W budynku, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142o si\u0119 mieszkanie starosty oraz mieszkania na pierwszym pi\u0119trze by\u0142y ju\u017c kompletnie zniszczone, kiedy tam dotarli, a pl\u0105druj\u0105cy \u017co\u0142nierze wychodz\u0105cy z tego budynku mieli im nawet przekaza\u0107 przedmioty, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej u nich znaleziono. Niekt\u00f3rzy z oskar\u017conych m\u00f3wili te\u017c, \u017ce zabrali ze sob\u0105 tylko niekt\u00f3re cenne przedmioty, poniewa\u017c mog\u0142yby zosta\u0107 zniszczone przez \u017co\u0142nierzy. Pozwana, mieszkaj\u0105ca obecnie poza miastem, twierdzi\u0142a nawet, \u017ce rzeczy wniesiono do jej mieszkania tylko po to, by je ocali\u0107 dla starosty Singelmanna.\u00a0Co charakterystyczne, kobieta po 60. roku \u017cycia, kt\u00f3ra do tej pory zachowywa\u0142a si\u0119 bardzo dobrze, tak\u017ce biega\u0142a i zabra\u0142a ze sob\u0105 do domu kilka przedmiot\u00f3w, stwierdzi\u0142a: \u201eIm jeste\u015b starsza, tym jeste\u015b g\u0142upsza\u201d. W\u015br\u00f3d oskar\u017conych znalaz\u0142a si\u0119 r\u00f3wnie\u017c 71-letnia kobieta, dotychczas niekarana.\u00a0Nawet najci\u0119\u017cej<\/em> <\/p>\n\n\n\n

obci\u0105\u017cony, kt\u00f3ry jako jedyny trafi\u0142 do aresztu \u015bledczego, nie zosta\u0142 przez swego prze\u0142o\u017conego pot\u0119piony. Zatrzymany stwierdzi\u0142, \u017ce podczas rewolucyjnego wieczoru \u017co\u0142nierz da\u0142 mu 2 butelki wina. Widziano go noc\u0105 w sklepie Haurwitza z rewolwerem w r\u0119ku, ale nie strzela\u0142.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Podczas przes\u0142uchania \u015bwiadk\u00f3w, starosta Singelmann najpierw z\u0142o\u017cy\u0142 zeznanie na temat pl\u0105drowanych mieszka\u0144, w tym te\u017c jego. Na pr\u00f3\u017cno w\u00f3wczas apelowa\u0142 do ludzi o opami\u0119tanie. Wyrz\u0105dzone szkody szacuje na ok. 60 tys. marek, poniewa\u017c mieszkanie nie tylko zosta\u0142o ograbione i zniszczone, ale przede wszystkim zdewastowano dzie\u0142a sztuki.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Nie inaczej by\u0142o u sekretarza starostwa Bunka, gdzie skradziono i zniszczono rzeczy warte 12 tys. marek, w tym skradziono du\u017co bielizny. W odpowiedzi na jego rozwa\u017cne s\u0142owa, skierowane do pl\u0105druj\u0105cych, jedyn\u0105 z ich strony odpowiedzi\u0105 by\u0142o: \u201eChcieli\u015bmy si\u0119 naje\u015b\u0107\u201d. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Nawet dzieci mog\u0142y bra\u0107 udzia\u0142 w grabie\u017cy.<\/em><\/p>\n\n\n\n

W firmie Scheier obliczono szkody na warto\u015b\u0107 130 tys. marek, a u Haurwitza \u2013 100 tys. marek. Z kasyna saper\u00f3w (Pionierkasino) skradziono srebrne naczynia, wino i papierosy oraz rozbito ca\u0142e umeblowanie. W firmie Niemanna zniszczono 1000 butelek wina, wylewaj\u0105c ich zawarto\u015b\u0107 na inne towary. Oszacowano szkody na 280 tys. marek. W kasynie artylerii (Feldartilleriekasino) szkody wynios\u0142y 80-100 tys. marek. <\/em><\/p>\n\n\n\n

    Dzisiaj odby\u0142o si\u0119 przes\u0142uchanie \u015bwiadk\u00f3w. Og\u00f3lnie okaza\u0142o si\u0119, \u017ce najgorsi sprawcy nie byli \u015bcigani, ale oskar\u017ceni byli w wi\u0119kszo\u015bci ich sympatykami. Cz\u0119\u015b\u0107 skradzionych przedmiot\u00f3w dobrowolnie oddali. Przes\u0142uchanie dowodowe zako\u0144czy\u0142o si\u0119 dzisiaj po po\u0142udniu. Po przerwie na obiad rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 mowy obro\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

O dalszym przebiegu b\u0119dziemy informowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

1945,<\/strong> <\/strong>13.06<\/strong>., uporz\u0105dkowa\u0142em budynek przy ul. Jedno\u015bci Robotniczej (obecny internat) i tam przenios\u0142em komend\u0119 MO. Powo\u0142a\u0142em sta\u0142y posterunek przy Komendzie, sta\u0142y zmianowy posterunek przy rozbitej Elektrowni, by zabezpieczy\u0107 przed rozszabrowaniem cz\u0119\u015bci ca\u0142ym tam zdekompletowaniem do czasu przej\u0119cia i postawienia przez Zarz\u0105d Miejski. R\u00f3wnie\u017c postawi\u0142em sta\u0142y, zmienny posterunek przy tymczasowej prowizorycznej elektrowni przemontowanej z rozbitego Browaru przy ul. Elektrycznej i z pocz\u0105tkiem czerwca G\u0142og\u00f3w mia\u0142 \u015bwiat\u0142o \u2013 <\/em>pi\u0119tna\u015bcie lat p\u00f3\u017aniej napisa\u0142 \u00f3wczesny komendant posterunku J\u00f3zef Walenty \u0141ukaszczyk.<\/p>\n\n\n\n

Olbrzymi budynek po szkole rolniczej zosta\u0142 prowizorycznie wyremontowany i zaadaptowany na siedzib\u0119 posterunku miejskiego MO. Zdeponowano w jednym z pomieszcze\u0144 mi\u0119dzy innymi ponad p\u00f3\u0142 miliona sztuk amunicji, kt\u00f3rej nikt nie chcia\u0142 wywie\u017a\u0107 i zutylizowa\u0107. Milicja przy ulicy Kr\u00f3lewskiej (p\u00f3\u017aniej Stalina i obecnie Jedno\u015bci Robotniczej) urz\u0119dowa\u0142a jeszcze kilkana\u015bcie lat, bowiem, kiedy Komenda Powiatowa opu\u015bci\u0142a budynek szkolny, to posterunek miejski pozosta\u0142 przez lata, obok, w jednej z klatek schodowych budynku mieszkalnego. Natomiast w budynku poszkolnym w czasach \u201emilicyjnych\u201d by\u0142a kr\u00f3tko apteka, mieszkali r\u00f3wnie\u017c Rosjanie z pobliskiej komendantury wojennej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Na zdj\u0119ciu z 1946 r., zachowanym w Kronice MO i archiwach prywatnych, grupa milicjant\u00f3w posterunku z kierownictwem KPMO ze S\u0142awy przed wej\u015bciem do posterunku miejskiego. Wida\u0107 ju\u017c w miar\u0119 jednakowe umundurowanie, r\u00f3\u017cnorakie uzbrojenie i r\u00f3\u017cne nakrycia g\u0142owy. Kierownik kom\u00f3rki \u015bledczej po cywilnemu.\u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n

1952,<\/strong> latem,<\/strong> przysposobiono do u\u017cytku poniemiecki basen przy ul. U\u0142an\u00f3w Polskich 1. Oddany do u\u017cytku w 1933 roku kompleks basen\u00f3w by\u0142 nowoczesnym k\u0105pieliskiem. Mia\u0142 trzy niecki wodne o r\u00f3\u017cnej g\u0142\u0119boko\u015bci. Najwi\u0119ksza stanowi\u0142a pe\u0142nowymiarowy (50 m) basen sportowy. Z jednej strony o zwi\u0119kszonej g\u0142\u0119boko\u015bci umieszczona by\u0142a dwupi\u0119trowa wie\u017ca s\u0142u\u017c\u0105ca skokom do wody. Z dw\u00f3ch stron znajdowa\u0142y si\u0119 te\u017c trampoliny.<\/p>\n\n\n\n

Oddane po wojnie do u\u017cytku baseny by\u0142y w sezonie oblegane. Cho\u0107 nie zawsze spe\u0142nia\u0142y obecne normy higieniczne, korzysta\u0142y ze\u0144 rzesze g\u0142ogowian. Czasami zdarza\u0142y si\u0119 improwizowane przez najsprawniejszych basenowicz\u00f3w i opalonych na czekoladowo ratownik\u00f3w zabawy i zawody z wykorzystaniem trampolin i wie\u017cy. Mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce trampoliny na pocz\u0105tku sezonu wyposa\u017cone bywa\u0142y w szerokie i d\u0142ugie, grube i spr\u0119\u017cyste deski. Nigdy nie dotrwa\u0142y do jesieni.<\/p>\n\n\n\n

Przypominamy dzi\u015b<\/s> ten fakt u progu wakacji. Dzi\u015b m\u0142odzi g\u0142ogowianie maj\u0105 do dyspozycji nowoczesne k\u0105pielisko w mie\u015bcie, a o basenie, kt\u00f3ry zosta\u0142 zatopiony dwadzie\u015bcia pi\u0119\u0107 lat temu przez pow\u00f3d\u017a tysi\u0105clecia przypominaj\u0105 tylko r\u00f3wne rz\u0119dy drzew i prostok\u0105tna \u0142\u0105ka wzd\u0142u\u017c kolejowego nasypu przy Famabie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Na basenie w \u015brodku sezonu.<\/p>\n\n\n\n

1975,<\/strong> <\/strong>czerwiec<\/strong>, spacer w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie Hotelu\u201eKasztela\u0144skiego\u201d sta\u0142 si\u0119 niebezpieczny. Do\u015bwiadczy\u0142 te\u017c i tego Wehiku\u0142 zmierzaj\u0105cy codzienn\u0105 tras\u0105 do \u201eMechanika\u201d. Dlaczego? Z powodu w\u0105tpliwej jako\u015bci wyko\u0144czenia elewacji frontowej.<\/p>\n\n\n\n

      Hotel  mia\u0142 by\u0107 ozdob\u0105 miasta i rozwi\u0105za\u0107 problem brakuj\u0105cych miejsc noclegowych dla coraz cz\u0119\u015bciej odwiedzaj\u0105cych miasto i jego zak\u0142ady przemys\u0142owe go\u015bci. Dotychczasowy Hotel Miejski \u201eOdra\u201d nie oferowa\u0142 miejsc z po\u017c\u0105danym standardem, a przedwojenny budynek si\u0119 po prostu dekapitalizowa\u0142.<\/p>\n\n\n\n

Oddano wi\u0119c do u\u017cytku w marcu 1974 r. hotel, restauracj\u0119 i kawiarni\u0119. Po hucznym otwarciu przysz\u0142y szare dni i okaza\u0142o si\u0119, \u017ce budynek ma (obok wielu innych usterek) feler \u2013 ozdobne czarne p\u0142ytki ceramiczne pod parapetami zacz\u0119\u0142y odpada\u0107 i tym samym stwarza\u0107 zagro\u017cenie dla przechodz\u0105cych ludzi. Kiedy zjawisko sta\u0142o si\u0119 codzienne i dos\u0142ownie g\u0142o\u015bne od huku rozbijaj\u0105cych si\u0119 kafelk\u00f3w, posypa\u0142y si\u0119 propozycje rozwi\u0105za\u0144. Najpierw zbudowano daszek nad chodnikiem. Pomys\u0142y na remont elewacji by\u0142y r\u00f3\u017cne \u2013 podpowiadano, by zamontowa\u0107 miedziane p\u0142yty czy kolejn\u0105 ceramik\u0119. Sko\u0144czy\u0142o sie prozaicznie \u2013 resztki p\u0142ytek zbito i te miejsca pokryto farb\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Hotel \u201eKasztela\u0144ski\u201d w 1975 roku, uwazny obserwator dostrze\u017ce bia\u0142e plamy po czarnych, ceramicznych p\u0142ytkach na elewacji. (widok\u00f3wka)<\/p>\n\n\n\n

2021,<\/strong> <\/strong>czerwiec, <\/strong>w trakcie pobytu w G\u0142ogowie \u2026 Palenie tytoniu wychodzi z mody. Jednak cygaro pozostaje synonimem d\u017centelmena jak szklaneczka dobrego alkoholu (na jaki\u015b czas). Prawdziwe cygara<\/em>, jak obecnie reklamuj\u0105 dostawcy, pochodz\u0105 z Kuby, Dominikany, Hondurasu, Nikaragui i Meksyku. Cygara, jak m\u00f3wi legenda, przywie\u017ali marynarze Kolumba. Potem do Francji przynie\u015bli je \u017co\u0142nierze napoleo\u0144scy z Hiszpanii. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas wie, \u017ce najs\u0142ynniejszymi s\u0105 produkty z Hawany. Nazwa stolicy Kuby sta\u0142a si\u0119 synonimem doskona\u0142ego produktu. W XIX i XX wieku u\u017cywki produkowane by\u0142y obok importowanych z Kuby, r\u00f3wnie\u017c w Niemczech czy Francji.<\/p>\n\n\n\n

Trafi\u0142y tak\u017ce do G\u0142ogowa. Tu najpierw by\u0142y sprzedawane w sklepach kolonialnych, czyli z artyku\u0142ami spo\u017cywczymi, sprowadzanymi z kraj\u00f3w pozaeuropejskich, a p\u00f3\u017aniej te\u017c w trafikach \u2013 punktach drobnych produkt\u00f3w powszechnego u\u017cytku, ale nie spo\u017cywczych.<\/p>\n\n\n\n

Prezentujemy Czytelnikom cygara, kt\u00f3re przechowa\u0142y si\u0119 w jednej g\u0142ogowskiej rodzinie do XXI wieku. Kolorowe pude\u0142ka nie wyblak\u0142y, na niekt\u00f3rych widoczna informacja o hawa\u0144skich gwarancjach. Jednak Wehiku\u0142 popalaj\u0105cy czasami Cohib\u0119 nie zaryzykowa\u0142. Wok\u00f3\u0142 cygar roz\u0142o\u017conych na r\u00f3wnie wiekowym stole art deco z zapachem dobrej herbaty i kawy miesza\u0142y si\u0119 rozmowy o dawnym G\u0142ogowie, a za oknem pada\u0142 deszcz.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pude\u0142ko z cygarami. Jak dostawca zapisa\u0142 na dekielku \u2013 Hawa\u0144ska gwarancja.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Trwa straszna wojna. Ju\u017c blisko 100 dni. Naje\u017ad\u017aca obiecuje wszystko. Nie dotrzymuje nic. Artyleria bogiem wojny. Czy w mie\u015bcie dzieci z histori\u0105 w tle, mo\u017cna nie wspomnie\u0107 o najrado\u015bniejszym ich \u015bwi\u0119cie? Dzie\u0144 Dziecka nad Odr\u0105. Wszystkiego najlepszego maluchy, starszaki i … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1721"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1721"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1721\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1741,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1721\/revisions\/1741"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1721"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}