{"id":1789,"date":"2022-09-03T11:04:50","date_gmt":"2022-09-03T09:04:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/?p=1789"},"modified":"2022-09-03T11:04:50","modified_gmt":"2022-09-03T09:04:50","slug":"wehikul-czasu-wrzesien-2022-rok-14-163","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/2022\/09\/03\/wehikul-czasu-wrzesien-2022-rok-14-163\/","title":{"rendered":"Wehiku\u0142 czasu – wrzesie\u0144 2022 (rok 14\/163)"},"content":{"rendered":"\n

Katastrofa ekologiczna <\/strong>nad Odr\u0105? \u2013 ju\u017c 26 lipca pojawi\u0142y si\u0119 sygna\u0142y o masowym \u015bni\u0119ciu ryb w g\u00f3rnej Odrze. Katastrofa wraz z pr\u0105dem wody p\u0142yn\u0119la ku Ba\u0142tykowi, a na pocz\u0105tku mocowa\u0142y si\u0119 z ni\u0105 samorz\u0105dy, PZW i ekolodzy. Kiedy wkroczy\u0142o Pa\u0144stwo, zasi\u0119g ska\u017cenia by\u0142 ogromny i ju\u017c mi\u0119dzynarodowy. W G\u0142ogowie zamkni\u0119to mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzystania z Mariny. Kiedy przestraszeni mieszka\u0144cy zapytali o jako\u015b\u0107 wody spo\u017cywczej, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce kran\u00f3wka jest bezpieczna, bo pochodzi ze studni g\u0142\u0119binowej \u2013 stwierdzili dostawcy wody z PWiK G\u0142og\u00f3w. Jeszcze 22 sierpnia rano poziom Odry na g\u0142ogowskim odcinku wynosi\u0142 150 cm. Na sekund\u0119 przep\u0142ywa\u0142o pod mostem ok. 51 metr\u00f3w sze\u015bciennych wody. Dob\u0119 p\u00f3\u017aniej, we wtorek, 23 sierpnia, wodomierz wskazywa\u0142 ju\u017c 257 cm, a w ci\u0105gu ka\u017cdej sekundy p\u0142yn\u0119\u0142y 142 metry sze\u015bcienne wody. 30 sierpnia o godz. 5.20 by\u0142o 275 cm, a trzy dni wcze\u015bniej o tej porze 320 cm.<\/p>\n\n\n\n

Najprawdopodobniej szybko\u015b\u0107 sp\u0142ywu i wody opadowe po ulewach \u201e\u015bwie\u017ce i czyste\u201d wyp\u0142uka\u0142y pow\u00f3d \u015bni\u0119cia ryb. Trwa wyja\u015bnianie przyczyn. I nadal niewiele w tej sprawie wiadomo. Spraw\u0105 zajmuje si\u0119 prokuratura, ale w Zatoce ostatnio, jak m\u00f3wi\u0105 fachowcy, jest sielankowo. Brodz\u0105 czaple, p\u0142ywaj\u0105 ryby\u2026<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Nad Odr\u0105 w ko\u0144cu sierpnia 2022 r. (fot. K. Chudzik)<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Miejski O\u015brodek Kultury<\/strong> ma ju\u017c 45 lat. Wiosn\u0105 1977 r. uroczy\u015bcie udost\u0119pniono g\u0142ogowianom wielki, nowoczesny i imponuj\u0105cy Obiekt. Z daleka wida\u0107 by\u0142o kolorowy mural na \u015bcianie zewn\u0119trznej Sali Widowiskowej. W\u0142a\u015bnie 102 lata temu 1 wrze\u015bnia 1920 roku <\/strong>urodzil si\u0119 w Kopenhadze artysta plastyk Miron Grze\u015bkiewicz, wybitny malarz i rze\u017abiarz \u2013 autor tej kompozycji.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ceramiczno-betonowe panneau M. Grze\u015bkiewicza ma powierzchni\u0119 107,88 m2<\/sup> (fot. Z. Lipowski).<\/p>\n\n\n\n

Zaproszenia<\/strong><\/p>\n\n\n\n

15.09.2022 <\/strong>\u2013 Zapraszamy na spotkanie z wybitnym kampanologiem, historykiem dzwon\u00f3w, zajmuj\u0105cym si\u0119 m.in. opracowywaniem dokumentacji dzwon\u00f3w oraz badaniem historii ich powstawania, sposob\u00f3w wytwarzania oraz funkcjonowania.<\/p>\n\n\n\n

15 wrze\u015bnia (czwartek) godz. 17.00 w Zamku Ksi\u0105\u017c\u0105t G\u0142ogowskich dr hab. Marceli Tureczek, profesor Uniwersytetu Zielonog\u00f3rskiego wyg\u0142osi wyk\u0142ad nt: \u201eStraty wojenne dzwon\u00f3w w okolicach G\u0142ogowa na tle problem\u00f3w wsp\u00f3\u0142czesnych bada\u0144\u201d.<\/p>\n\n\n\n

M. Tureczek jest autorem m.in. prac: Zabytkowe dzwony na Ziemi Lubuskiej. Dokumentacja – ochrona – badania <\/em>(Zielona G\u00f3ra 2010), Leihglocken. Dzwony z obszaru Polski w granicach po 1945 roku przechowywane na terenie Niemiec <\/em>(Warszawa 2011), Campanae quae in confinio sonant. Studium z dziej\u00f3w ludwisarstwa na pograniczu \u015bl\u0105sko-brandenbursko-pomorskim w XIII-XVIII wieku <\/em>(Zielona G\u00f3ra 2015).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ostatnia z wymienionych wy\u017cej prac prof. M. Tureczka.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

23.09.2022 \u2013 GALA X G\u0141OGOWSKIEJ NAGRODY HISTORYCZNEJ<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nominowani <\/strong>do X G\u0142ogowskiej Nagrody Historycznej \u2013 Z\u0142oty Bilet Czytelnik\u00f3w \u201eWehiku\u0142u Czasu\u201d za 2021 r.,  zostali:<\/p>\n\n\n\n

  1. Miejski O\u015brodek Kultury<\/strong> \u2013 za projekt \u201eLegendy z Ziemi G\u0142ogowskiej\u201d, czyli: wydawnictwo, filmy, sesje zdj\u0119ciowe, nagrania, zestaw audiobook\u00f3w, konkursy plastyczne i fotograficzne, wystawy prac
    i kalendarz na 2022 rok, mural, nawi\u0105zuj\u0105cy do jednej z legend, na budynku w centrum miasta. <\/li>
  2. Przemys\u0142aw Lewicki<\/strong> \u2013 za aktywno\u015b\u0107 w upowszechnianiu wiedzy o lokalnej przesz\u0142o\u015bci przez prowadzenie popularnych profili w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych, jak m.in. \u201eFestung Glogau 1944-1945\u201d; \u201eG\u0142og\u00f3w w PRL\u201d; \u201eKreis Glogau\u201d, wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze stowarzyszeniami, autorami publikacji, udzia\u0142 w akcjach historycznych, poszukiwania terenowe, itd.<\/li>
  3. Stowarzyszenie G\u0142ogowski Ruch Odkrywc\u00f3w Tajemnic<\/strong> \u2013 za odkrycie zapomnianego i wed\u0142ug literatury bezpowrotnie zaginionego i zniszczonego pomnika Fryderyka Schillera oraz za dalsze dzia\u0142ania i starania maj\u0105ce na celu przywr\u00f3cenie pomnika w przestrzeni miasta.<\/li>
  4. Fundacja Na Rzecz Rodziny i Rewitalizacji Polskiej Wsi <\/strong>z Dalkowa \u2013 za wachlarz dzia\u0142a\u0144 i projekt\u00f3w na rzecz edukacji ekologicznej i historycznej w roku 2021, jak: dydaktyczno-historyczne w\u0119dr\u00f3wki po Wzg\u00f3rzach Dalkowskich, \u201eLuise von Liebermann z Dalkowa\u201d, \u201eGawo-\u017cycie. Gminne opowiastki o wyj\u0105tkowych miejscach i ludziach\u201d, rozpocz\u0119cie remontu zabytkowego pa\u0142acu w Dalkowie.<\/li>
  5. Uta Hanusek i Mateusz Tomy\u015blak \u2013 <\/strong>za inicjatyw\u0119 interwencyjnej akcji ratunkowej, konserwacji i przeniesienia malowide\u0142 \u015bciennych z ruin kaplicy w Rapocinie do Kolegiaty w G\u0142ogowie przez student\u00f3w Wydzia\u0142u Konserwacji i Restauracji Dzie\u0142 Sztuki ASP w Krakowie.<\/li><\/ol>\n\n\n\n

    Og\u0142oszenie wynik\u00f3w, wr\u0119czenie statuetki X GNH \u00a0oraz G\u0142ogowskiego Feniksa, czyli Nagrody Specjalnej Wehiku\u0142u oraz innych wyr\u00f3\u017cnie\u0144 odb\u0119dzie si\u0119 23 wrze\u015bnia w siedzibie Teatru Miejskiego. W uroczystej Gali X nagrody we\u017amie udzia\u0142 r\u00f3wnie\u017c Go\u015b\u0107 Specjalny \u2013 Wojciech Tochman, Reporter Roku 1998, finalista Nagrody literackiej Nike za ksi\u0105\u017cki \u201eSchod\u00f3w si\u0119 nie pali\u201d, \u201eJakby\u015b kamie\u0144 jad\u0142a\u201d, \u201ePianie kogut\u00f3w, p\u0142acz ps\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    Statuetka G\u0142ogowskiej Nagrody Historycznej wykuta przez artyst\u0119 Janusza Owsianego.<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Ko\u0144czy si\u0119 lato<\/strong>, wi\u0119c czas na wspomnienia. Dzi\u015b o znalezisku w Lublinie.<\/p>\n\n\n\n

    W trakcie zwiedzania wystawy \u201eFirmamentum Symbolicum. Wok\u00f3\u0142 emblemat\u00f3w w XVII-wiecznym Lublinie\u201d w lubelskim Muzeum Narodowym uwag\u0119 przyku\u0142 okaza\u0142y, zastawiony naczyniami, st\u00f3\u0142. W\u015br\u00f3d nich by\u0142o to! Jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej z rozmowy z \u017cyczliwymi muzealnikami okaza\u0142o, w 1959 roku lubelskie Muzeum Narodowe sta\u0142o si\u0119 posiadaczem srebrnego kufla wybitego monetami \u2013 dzie\u0142a g\u0142ogowskiego z\u0142otnika w ko\u0144cu XVII wieku. Do Zamku zg\u0142osi\u0142 si\u0119 po prostu mieszkaniec Opola, kt\u00f3ry zgodnie z \u00f3wczesnymi przepisami, zaoferowa\u0142 taki zabytek.<\/p>\n\n\n\n

    Po dog\u0142\u0119bnych studiach muzealnych historyk\u00f3w sztuki zajmuj\u0105cych si\u0119 z\u0142otnictwem okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest to dzie\u0142o g\u0142ogowskiego rzemie\u015blnika Mateusza (Mathes) Francke. Pochodzi\u0142 z du\u017cego \u015brodowiska rzemios\u0142a artystycznego G\u0142ogowa. Z\u0142otnik\u00f3w ju\u017c w 1621 roku naliczono ponad 20. W drugiej po\u0142owie XVII wieku, kiedy miasto si\u0119 podnosi\u0142o po zniszczeniach wojny trzydziestoletniej, cie\u0144 na dzia\u0142alno\u015bci rzemie\u015blnik\u00f3w po\u0142o\u017cy\u0142a wojna religijna. Katolicy nie chcieli zrzesza\u0107 si\u0119 z protestantami. Ci w ko\u0144cu zapisali si\u0119 do cechu we Wschowie, kt\u00f3ry z kolei nie przyjmowa\u0142 katolik\u00f3w. Czterech g\u0142ogowskich z\u0142otnik\u00f3w katolickich nie mog\u0142o samodzielnie za\u0142o\u017cy\u0107 gildii, wi\u0119c po\u0142\u0105czyli si\u0142y z malarzami i rze\u017abiarzami i za\u0142o\u017cyli w 1699 r. wsp\u00f3lny cech. Jednocze\u015bnie wymogli na dworze cesarskim przepisy eliminuj\u0105ce konkurent\u00f3w protestanckich. Na pocz\u0105tku XVIII wieku 14 z nich musia\u0142o opu\u015bci\u0107 miasto.<\/p>\n\n\n\n

    Jednym z protestanckich mistrz\u00f3w by\u0142 wspomniany wy\u017cej Mateusz (Mathes) Francke, kt\u00f3ry mia\u0142 dzia\u0142a\u0107 w G\u0142ogowie w latach 1687\u20131701. W 1701 r. uda\u0142 si\u0119 do Bytomia Odrza\u0144skiego, jak zapisano w pi\u015bmie g\u0142ogowskiego cechu do Rady Miasta. Co dalej si\u0119 z nim sta\u0142o \u2013 nie wiemy.<\/p>\n\n\n\n

    Pozosta\u0142a po nim pami\u0105tka w Lublinie \u2013 kufel z nak\u0142adan\u0105 pokrywk\u0105, na zewn\u0105trz i wewn\u0105trz z\u0142ocony, wa\u017c\u0105cy blisko p\u00f3\u0142tora kilograma (1311 g). Powsta\u0142 na pewno po roku 1687, bo najm\u0142odsza z wykorzystanych monet by\u0142a wybita w 1687 r. Nale\u017cy wi\u0119c podejrzewa\u0107, \u017ce jednak nasz bohater pracowa\u0142 nad Odr\u0105 znacznie wcze\u015bniej. Opisywane dzie\u0142o zawiera p\u00f3\u0142 setki \u201ebilonu\u201d o warto\u015bci: 3\/4 talara, 16 gute grosche, 24 mariengrosche, 6 mariengrosche. Na spodzie bite punce z literami \u201eG\u201d \u2013 cech\u0105 miejsk\u0105 G\u0142ogowa; monogram wi\u0105zany \u201eMF\u201d \u2013 znak z\u0142otnika Matthesa Francke (?); punca \u2013 \u201eFW\u201d \u2013 kontrybucyjna, najprawdopodobniej z okresu napoleo\u0144skiego, chroni\u0105ca przed sekwestrem.<\/p>\n\n\n\n

    I na koniec jeszcze fragment informacji autorstwa B. Czajkowskiej na stronie Muzeum \u2013<\/p>\n\n\n\n

    W 1. po\u0142owie XVI wieku z\u0142otnicy niemieccy wprowadzili nowy spos\u00f3b zdobienia srebrnych naczy\u0144 wmontowanymi monetami. Przez nast\u0119pne trzy stulecia warsztaty z\u0142otnicze w Niemczech, Austrii i Polsce wykonywa\u0142y tak dekorowane kielichy, kufle, dzbany, misy i inne kosztowne przedmioty na zam\u00f3wienie zamo\u017cnych klient\u00f3w. Naczynia tego typu nie by\u0142y u\u017cywane przy stole; te cenne precjoza mia\u0142y jedynie cieszy\u0107 oczy, zdobi\u0107 i dodawa\u0107 splendoru wn\u0119trzom dom\u00f3w. S\u0142u\u017cy\u0142y jako dary za zas\u0142ugi w s\u0142u\u017cbie pa\u0144stwowej, trofea dla zwyci\u0119zc\u00f3w w zawodach \u2013 na przyk\u0142ad strzeleckich \u2013 by\u0142y te\u017c mile widzianymi prezentami z okazji uroczysto\u015bci rodzinnych. Przekazywane z pokolenia na pokolenie, eksponowane w specjalnie do tego s\u0142u\u017c\u0105cych meblach stawa\u0142y si\u0119 pami\u0105tk\u0105 dziej\u00f3w rodu, a jednocze\u015bnie lokat\u0105 kapita\u0142u na ci\u0119\u017ckie czasy.<\/em><\/p>\n\n\n\n

    Wykorzystano materia\u0142y znajduj\u0105ce si\u0119 na stronie Muzeum Narodowego w Lublinie i udost\u0119pnione Wehiku\u0142owi przez p. Barbar\u0119 Czajkowsk\u0105 z MNL. Serdecznie dzi\u0119kujemy. Zapraszamy na stron\u0119 https:\/\/zamek-lublin.pl\/<\/a><\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    Kufel wybijany monetami z ko\u0144ca XVII wieku wykonany przez M. Francke z G\u0142ogowa. W\u0142asno\u015b\u0107 Muzeum Narodowego w Lublinie (fot. MNL, sygn. S\/Mt\/286\/ML).<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    Ko\u0144czy si\u0119 lato<\/strong>, pe\u0142ne nowych do\u015bwiadcze\u0144, zagro\u017ce\u0144, wra\u017ce\u0144 i wyzwa\u0144. Przed nami kolejne pory roku. Jesie\u0144 pe\u0142na grzyb\u00f3w? Zima ciep\u0142a czy mro\u017ana? Czytelnikom Wehiku\u0142u u ich progu \u017cyczymy spokoju, zdrowia i nadziei.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    Stawy w G\u0142og\u00f3wku, nowa atrakcja i miejsce wypoczynku? Autor zdj\u0119cia, Antoni Bok, pyta czy 27 sierpnia to by\u0142a ostatnia taka letnia sobota?<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

    Z lektur Wehiku\u0142u<\/strong><\/p>\n\n\n\n

    Wakacyjne klimaty wyzwalaj\u0105 nowe wyzwania, przywo\u0142uj\u0105 wspomnienia, sprzyjaj\u0105 spotkaniom. Tak te\u017c sta\u0142o si\u0119 w letnie popo\u0142udnie nad Wis\u0142\u0105, gdzie spotka\u0142o si\u0119 dw\u00f3ch przyjaci\u00f3\u0142 z G\u0142ogowa nad Odr\u0105. Efektem tego spotkania jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 przedstawienia Czytelnikom album\u00f3w z wypraw w latach 2014-2020, kt\u00f3re podarowa\u0142 Wehiku\u0142owi dr Benedykt Hac, kierownik naukowy ekspedycji, hydrograf i specjalista dna morskiego.<\/p>\n\n\n\n

    \"\"<\/figure>\n\n\n\n

    Ok\u0142adka najnowszego albumu <\/strong>\u201eSanti Odnale\u017a\u0107 Or\u0142a 2014-2020\u201d.<\/p>\n\n\n\n

    <\/p>\n\n\n\n

    9 marca 2020 roku zako\u0144czy\u0142a si\u0119 kolejna, IX ju\u017c ekspedycja \u201eSANTI Odnale\u017a\u0107 Or\u0142a\u201d, kt\u00f3ra odby\u0142a si\u0119 tym razem we wsp\u00f3\u0142pracy z Sea War Museum Jutland. Jak pisz\u0105:<\/p>\n\n\n\n

    to d\u0142ugofalowy projekt, kt\u00f3rego za\u0142o\u017ceniem jest doprowadzenie do odkrycia miejsca spoczynku wraku najs\u0142awniejszego polskiego okr\u0119tu podwodnego ORP Orze\u0142 wraz z jego 63-osobow\u0105 za\u0142og\u0105 oraz rozwik\u0142anie zagadki przyczyn jego zatoni\u0119cia. Celem projektu jest tak\u017ce podtrzymywanie pami\u0119ci czyn\u00f3w bohaterskiej za\u0142ogi okr\u0119tu oraz podkre\u015blenie roli Polskiej Marynarki Wojennej jak\u0105 odegra\u0142a w latach II Wojny \u015awiatowej. Wa\u017cne jest r\u00f3wnie\u017c kultywowanie pami\u0119ci o zwyk\u0142ych marynarzach \u2013 cz\u0142onkach za\u0142ogi okr\u0119tu, kt\u00f3rzy dokonali w s\u0142u\u017cbie Ojczyzny czyn\u00f3w nie znajduj\u0105cych precedensu w historii wojen morskich<\/em>.<\/em><\/p>\n\n\n\n

    Przypomnijmy. Nowoczesny okr\u0119t podwodny ORP Orze\u0142 1 wrze\u015bnia 1939 r., 83 lata temu, o godzinie 06.35 opu\u015bci\u0142 port wojenny w Gdyni. Niespe\u0142na 90 minut wcze\u015bniej otrzyma\u0142 wraz z innymi okr\u0119tami dywizjonu okr\u0119t\u00f3w podwodnych rozkaz udania si\u0119 do wyznaczonych wcze\u015bniej sektor\u00f3w. Zacz\u0119\u0142a si\u0119 morska odyseja najs\u0142ynniejszego polskiego okr\u0119tu. Po dw\u00f3ch tygodniach kluczenia po Ba\u0142tyku p\u00f3\u017anym wieczorem 14 wrze\u015bnia \u201eOrze\u0142\u201d zawin\u0105\u0142 na red\u0119 portu w Tallinie. Powodem by\u0142y uszkodzenia i choroba dow\u00f3dcy. Jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o, obie strony inaczej interpretowa\u0142y morskie prawo wojenne. Esto\u0144czycy uznali pod wp\u0142ywem Niemc\u00f3w, \u017ce s\u0105 powody do internowania jednostki. Jak wiemy, trafi\u0142a kosa na kamie\u0144. Polskim marynarzom uda\u0142o si\u0119 wymkn\u0105\u0107 uszkodzonym okr\u0119tem na morze, a p\u00f3\u017aniej po 43-dniowym pobycie ma morzu 14 pa\u017adziernika 1939 roku wej\u015b\u0107 do brytyjskiego portu w Rosyth, w towarzystwie brytyjskiego niszczyciela \u201eValorous\u201d.<\/p>\n\n\n\n

     Na sw\u00f3j ostatni patrol \u201eOrze\u0142\u201d wyszed\u0142 23 maja 1940 r. oko\u0142o godziny 23.00. 6 czerwca o godzinie 22.00 okr\u0119t mia\u0142 zej\u015b\u0107 z dotychczas zajmowanej pozycji patrolowania i powr\u00f3ci\u0107 do Rosyth. Planowano, \u017ce okr\u0119t wejdzie do bazy 8 czerwca w godzinach przedpo\u0142udniowych. Z uwagi na fakt, \u017ce okr\u0119t w planowanym terminie nie wszed\u0142 do bazy, o godzinie 12.12. wys\u0142ano rozkaz nakazuj\u0105cy podanie aktualnej pozycji okr\u0119tu. \u017b\u0105danie pozosta\u0142o bez odpowiedzi, w zwi\u0105zku z tym 10 czerwca uznano okr\u0119t za stracony.<\/p>\n\n\n\n

    Sze\u015b\u0107dziesi\u0105t lat p\u00f3\u017aniej grupa kilkunastu pasjonat\u00f3w historii marynarki wojennej, specjalist\u00f3w takich, jak hydrografowie, nurkowie, filmowcy, historycy i mi\u0142o\u015bnicy morza zainicjowali prace przygotowawcze do projektu \u201eSANTI odnale\u017a\u0107 Or\u0142a\u201d. Projekt zak\u0142ada sukcesywne badanie dna morza na wytypowanym obszarze domniemanego zagini\u0119cia okr\u0119tu. W roku 2014 wyruszy\u0142a pierwsza wyprawa. By\u0142o ich ju\u017c dziewi\u0119\u0107, wierzmy jak oni wierz\u0105, \u017ce znajd\u0105 gr\u00f3b marynarzy z \u201eOr\u0142a\u201d relikwi Polskiej Marynarki Wojennej.<\/p>\n\n\n\n