{"id":1851,"date":"2022-12-10T09:58:54","date_gmt":"2022-12-10T08:58:54","guid":{"rendered":"http:\/\/www.tzglogow.ddr.pl\/wehikul\/?p=1851"},"modified":"2022-12-10T09:58:54","modified_gmt":"2022-12-10T08:58:54","slug":"wehikul-czasu-grudzien-2022-rok-14-166","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/2022\/12\/10\/wehikul-czasu-grudzien-2022-rok-14-166\/","title":{"rendered":"Wehiku\u0142 czasu – grudzie\u0144 2022 (rok 14\/166)"},"content":{"rendered":"\n

Czapka Miko\u0142aja na ratuszowej <\/strong>wie\u017cy w tym roku oznacza nie tylko zbli\u017canie si\u0119 najpi\u0119kniejszych \u015awi\u0105t roku. Jej pojawienie zapowiedzia\u0142o wydarzenia specjalne zwi\u0105zane z osob\u0105 patrona. O niekt\u00f3rych z nich, poni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

logo (proj. Ewelina Wyrwas MAH)<\/p>\n\n\n\n

Powr\u00f3ci\u0142a tradycja koncertu<\/strong> charytatywnego \u201eKol\u0119dy dla\u2026\u201d. 4 grudnia ju\u017c po raz sz\u00f3sty na rynku pod ratuszem zabrzmia\u0142y najpopularniejsze kol\u0119dy dedykowane w tym roku Amelce Antczak. Za\u015bpiewali je przedstawiciele organizacji pozarz\u0105dowych. Ch\u00f3rek sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z kierownictwa TZG od\u015bpiewa\u0142 z zaanga\u017cowaniem kol\u0119d\u0119 Do szopy, hej pasterze<\/em>. Z kronikarskiego obowi\u0105zku odnotowujemy, \u017ce zebrano ponad 12\u00a0000 z\u0142otych<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Kol\u0119dnicy z TZG (fot. P. Gajek)<\/p>\n\n\n\n

Wehiku\u0142 b\u0119d\u0105c przed tygodniem<\/strong> w G\u0142ogowie przez chwil\u0119 podgl\u0105da\u0142 jak powstawa\u0142a „G\u0142ogowska Pastora\u0142ka 2022 czyli KARP PE\u0141EN DOBRA” – jest podzi\u0119kowaniem MOK-u tym wszystkim, kt\u00f3rzy pomagali animatorom kultury jak pisz\u0105, „robi\u0107 dobro”. Pod\u015bpiewujmy wi\u0119c:<\/p>\n\n\n\n

Niech si\u0119 dzieje w taki czas<\/p>\n\n\n\n

dobro przez nas, dobro w nas<\/p>\n\n\n\n

Niechaj szerzy si\u0119 i wzrasta<\/p>\n\n\n\n

Z Miko\u0142ajowego miasta.<\/p>\n\n\n\n

s\u0142owa: Katarzyna Sw\u0119drowska, muzyka: Dorota Drozd & Mariusz Szaban<\/p>\n\n\n\n

wokale: Katarzyna Krawczonek-Suska, Kaja Urban, Dorota Drozd, Mariusz Szaban, Bart\u0142omiej Adamczak, Hania Gajek, Rita Szaban<\/p>\n\n\n\n

nagrania\/ mastering: Mariusz Szaban; zdj\u0119cia i monta\u017c: Zbigniew Lipowski, wsp\u00f3\u0142praca: Piotr Gajek; producent: Miejski O\u015brodek Kultury w G\u0142ogowie 2022.<\/p>\n\n\n\n

https:\/\/www.facebook.com\/mok.glogow\/videos\/530036612394306<\/a><\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W trakcie nagrania od lewej: Dorota Drozd, Hania Gajek, Bart\u0142omiej Adamczak, Kaja Urban i Katarzyna Krawczonek-Suska (kadr z folmu, Z. Lipowski)<\/p>\n\n\n\n

\u015aw. Miko\u0142aj w \u017cyciu<\/strong> G\u0142ogowa jest obecny ju\u017c od \u015bredniowiecza. W tym roku t\u0119 obecno\u015b\u0107 zadekretowano. W przeddzie\u0144 imienin, w Teatrze im. Andreasa Gryphiusa odby\u0142a si\u0119 konferencja \u201e\u015awi\u0119ty Miko\u0142aj Biskup patronem miasta G\u0142ogowa\u201d.<\/p>\n\n\n\n

6 grudnia podczas uroczystej<\/strong> sesji Rady Miejskiej w G\u0142ogowie bp. Tadeusz Lity\u0144ski, ordynariusz zielonog\u00f3rski og\u0142osi\u0142 decyzj\u0119 Stolicy Apostolskiej, \u017ce biskup, \u015bw. Miko\u0142aj zosta\u0142 patronem miasta G\u0142ogowa. W przekazanym dokumencie brzmi to tak <\/p>\n\n\n\n

SANCTUM NICOLAUM,EPISCOPUM,<\/p>\n\n\n\n

PATRONUM APUD DEUM<\/p>\n\n\n\n

OPPIDI v.d. G\u0141OG\u00d3W<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Dekret watyka\u0144ski w chwil\u0119 po przekazaniu (fot. dla Wehiku\u0142u: M. Dytwi\u0144ska-Gawro\u0144ska)<\/p>\n\n\n\n

Obok uroczysto\u015bci i obchod\u00f3w religijnych i oficjalnych by\u0142y koncerty, jarmark i miko\u0142ajowy tort! Tort \u015awi\u0119tego Miko\u0142aja. Nie zabrak\u0142o na Rynku atrakcji dla dzieci, przyby\u0142 Miko\u0142aj.<\/p>\n\n\n\n

Korzystaj\u0105c z okazji przesy\u0142amy \u015bwi\u0105teczne<\/strong> \u017cyczenia Czytelnikom Wehiku\u0142u i jego Niecodziennika – wszystkiego najlepszego i coraz lepszego, dzi\u015b i jutro, zawsze i wsz\u0119dzie \u2026<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Poni\u017cej lektura Wehiku\u0142u<\/strong> \u2013 dzi\u015b najnowsza ksi\u0105\u017cka g\u0142ogowskiego autora i grudniowe wydarzenia z przesz\u0142o\u015bci. Na ich koniec przypominamy tragedi\u0119 sprzed ponad p\u00f3\u0142wiecza. 55 lat temu w tzw. \u201estarym zag\u0142\u0119biu\u201d p\u0119k\u0142a tama zbiornika osadowego kopalni rudy miedzi \u201eKonrad\u201d w Iwinach k\/Boles\u0142awca.<\/p>\n\n\n\n

Z lektur Wehiku\u0142u<\/strong><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Le\u017cy na stole trzecia cz\u0119\u015b\u0107 kryminalno-obyczajowej trylogii g\u0142ogowianina. Jeszcze pachn\u0105ca farb\u0105 drukarsk\u0105, z autorsk\u0105 dedykacj\u0105 i zach\u0119ca do lektury.<\/p>\n\n\n\n

Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej \u2026 Kolejny krymina\u0142 z komisarzem rezerwy Ireneuszem Warogiem w roli g\u0142\u00f3wnej do\u0142\u0105czy\u0142 do przeczytanej trylogii.<\/p>\n\n\n\n

Stefan G\u00f3rawski, Kl\u0105twa w\u0142oskiego orzecha<\/em>, Warszawa 2022<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Kolejny \u201eorzech\u201d po tomach \u201eSekret w\u0142oskiego orzecha\u201d (2020 r.) i \u201eW cieniu w\u0142oskiego orzecha\u201d (2021 r.), zainteresowa\u0142 inaczej. Mniej si\u0119 leje krwi, i zagadki kryminalne nie wyst\u0119puj\u0105 na pierwszym planie. Jak autor publicznie stwierdzi\u0142, dla niego  r\u00f3wnie wa\u017cna jest cz\u0119\u015b\u0107 obyczajowa. Tu przede wszystkim wida\u0107, \u017ce policjant te\u017c jest cz\u0142owiekiem ze wszystkimi przywarami, problemami, pytaniami i uczuciami. Drugim bohaterem jest pandemia bo powie\u015b\u0107 umiejscowiona zosta\u0142a w czasie rzeczywistym i obejmuje z\u0142y czas panowania covidu z jego wszystkimi utrudnieniami. Literackie kalendarium epidemiczne przypomina jak to by\u0142o calkiem niedawno i bardzo \u017ale.<\/p>\n\n\n\n

Walor dydaktyczny mo\u017ce jednych dra\u017cni\u0107 drugich interesowa\u0107. Opisy zachowania pacjenta z depresj\u0105, p\u00f3\u017aniejszej terapii i konsekwencji pobytu w specjalistycznym szpitalu ciekawi\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Ozdobniki, by nie powiedzie\u0107 ilustracje tworzy stosowana na wielu stronach gwara pozna\u0144ska czy kresowe zaci\u0105ganie. Niekt\u00f3re s\u0142owa wymagaj\u0105 obja\u015bnie\u0144, kt\u00f3rych autor sumiennie dostarcza. I cho\u0107 pojawia si\u0119 pytanie, czy jeszcze faktycznie tak szeroko na by\u0142ym pograniczu i w Poznaniu u\u017cywa si\u0119 tej mowy to jednak jej przypominanie jest potrzebne.  <\/p>\n\n\n\n

Swoist\u0105 wisienk\u0105 na kryminalnym torcie jest opowie\u015b\u0107 wyrazistej postaci drugiego planu, Baby czyli pani Anny. Dla tych scen warto by\u0142o towarzyszy\u0107 Warogowi w zmaganiu si\u0119 z depresj\u0105 czy je\u017adzi\u0107 z nim do G\u0142ogowa. Polecamy na zimowe wieczory.<\/p>\n\n\n\n

Jest to koniec jemierzyckiej sagi.<\/p>\n\n\n\n

Autor napisa\u0142, \u017ce czas pomy\u015ble\u0107 o stworzeniu nowego bohatera<\/em>. Wehiku\u0142 podpowiada by by\u0142 to np. aspirant G\u00f3rski (wszak War\u00f3g to wspak pisany pocz\u0105tek nazwiska autora). Pono\u0107 ju\u017c pisze si\u0119 opowie\u015b\u0107 z podg\u0142ogowskiej wsi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

1298, 2.12, <\/strong>ksi\u0105\u017c\u0119 Henryk III G\u0142ogowski przekaza\u0142 mieszczanom g\u0142ogowskim za 50 marek zagajnik na Ostrowie Tumskim, na granicy z wsi\u0105 Obora. Dokument ten potwierdzili nast\u0119pnie ksi\u0105\u017c\u0119ta g\u0142ogowsko-\u017caga\u0144scy Henryk IV Wierny i Przemko. Ten sam Henryk III G\u0142ogowski przekaza\u0142 g\u0142ogowskim klaryskom m.in. wie\u015b Obor\u0119 z m\u0142ynem, nale\u017ca\u0142a ona do klasztoru a\u017c do 1810 roku. Nosi\u0142a nazw\u0119 Oberau. Zosta\u0142a zniszczona w czasie kampanii napoleo\u0144skiej. Odbudowana, ale w ramach rozbudowy twierdzy Glogau powsta\u0142 tu w ko\u0144cu lat dwudziestych XIX wieku fort Ober Redoute. Mia\u0142 za zadanie broni\u0107 rdzenia twierdzy od wschodu. D\u0142ugie walki o miasto w 1945 roku spowodowa\u0142y zniszczenie tego dzie\u0142a fortecznego. Obecnie w to miejsce cz\u0119sto zagl\u0105daj\u0105 wycieczki tropicieli dziej\u00f3w g\u0142ogowskiej twierdzy, bowiem\u00a0 profil i narys fortu s\u0105 jednak nadal czytelne.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Oberau – pozosta\u0142o\u015b\u0107 umocnie\u0144 fortecznych z XIX wieku<\/p>\n\n\n\n

1309, <\/strong>9.12, <\/strong>\u2026 odszed\u0142 za smutn\u0105 namow\u0105 cia\u0142a z dziewi\u0105tym brzaskiem grudnia Wielki ksi\u0105\u017c\u0119 \u015al\u0105ska, czcigodny G\u0142ogowa, Kalisza, Poznania a tak\u017ce Gniezna <\/em>pan. Przes\u0142awny Henryk, w\u0142adca i pokoju przyjaciel<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

To fragment epitafium umieszczonego nad grobem zmar\u0142ego Henryka III G\u0142ogowskiego, kt\u00f3ry by\u0142 znany te\u017c jako G\u0142ogowczyk i u\u017cywa\u0142 tytu\u0142u Dziedzica Kr\u00f3lestwa Polskiego (heres regni Polonie). Zosta\u0142 pochowany w Opactwie Cysters\u00f3w w Lubi\u0105\u017cu. Znalaz\u0142 miejsce w\u015br\u00f3d ksi\u0105\u017c\u0105t piastowskich w krypcie pod gotyck\u0105 bazylik\u0105. W s\u0105siedztwie znajduje si\u0119 te\u017c zachowanych w niez\u0142ym stanie blisko 100 mumii opat\u00f3w cysterskich i zakonnik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Jak pisze biograf G\u0142ogowczyka, pozna\u0144ski profesor Tomasz Jurek, utw\u00f3r, z kt\u00f3rego pochodzi cytowany wy\u017cej tekst, powsta\u0142 ok. po\u0142owy XIV wieku. Pisany by\u0142 \u0142acin\u0105 kunsztownym heksametrem. Przet\u0142umaczony na j\u0119zyk polski przez dr. Micha\u0142a Rzepiel\u0119 jest kolejnym \u017ar\u00f3d\u0142em do badania odleg\u0142ej g\u0142ogowskiej i polskiej przesz\u0142o\u015bci. Cytat pochodzi z ksi\u0105\u017cki T. Jurka, gdzie Wehiku\u0142 odsy\u0142a ciekawych dalszego ci\u0105gu czytelnik\u00f3w (T. Jurek, Dziedzic Kr\u00f3lestwa Polskiego, ksi\u0105\u017c\u0119 g\u0142ogowski Henryk (1274-1309), Krak\u00f3w 2006).<\/p>\n\n\n\n

A w G\u0142ogowie kilkaset lat p\u00f3\u017aniej wybudowano Osiedla Piast\u00f3w \u015al\u0105skich, gdzie imieniem ksi\u0119cia Henryka III nazwano ulic\u0119 i szko\u0142\u0119 podstawow\u0105 nr 14.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Piecz\u0119\u0107 majestatyczna Henryka III<\/p>\n\n\n\n

1505, <\/strong>16.12, <\/strong>Zygmunt Jagiello\u0144czyk po wielu naradach i konsultacjach<\/em> z doradcami i przedstawicielami g\u0142ogowskiego rycerstwa podpisa\u0142 dokument stanowi\u0105cy zarys ustroju nowo utworzonego s\u0105du le\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0105\u017c\u0119 w 19 punktach dokumentu zawar\u0142 postanowienia porz\u0105dkuj\u0105ce i umacniaj\u0105ce prawa i zwyczaj stanu rycerskiego. Usun\u0105\u0142 nie\u015bcis\u0142o\u015bci dotycz\u0105ce prawa dziedziczenia w dobrach lennych oraz okre\u015bli\u0142 stanowisko ch\u0142op\u00f3w. Ustanowiony przez Zygmunta s\u0105d le\u0144ski by\u0142 najwy\u017cszym s\u0105dem apelacyjnym dla ca\u0142ego ksi\u0119stwa g\u0142ogowskiego (mieszczan i rycerzy). Nowo\u015bci\u0105 by\u0142o tak\u017ce to, \u017ce ka\u017cdy mieszkaniec ksi\u0119stwa m\u00f3g\u0142 si\u0119 odwo\u0142a\u0107 od s\u0105du ni\u017cszej instancji do apelacyjnego s\u0105du le\u0144skiego. Za\u0142o\u017cenia tego systemu przetrwa\u0142y do po\u0142owy XVIII wieku.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pos\u0105gi \u015bw. Katarzyny, Matki Boskiej i \u015bw. Miko\u0142aja, z epoki jagiello\u0144skiej przez lata stoj\u0105ce w Bramie Odrza\u0144skiej, a po jej zniesieniu, w bocznej \u015bcianie nieodleg\u0142ego budynku.<\/p>\n\n\n\n

1<\/strong>694, <\/strong>24.12, <\/strong>w wigili\u0119 \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia cesarz Leopold I Habsburg podni\u00f3s\u0142 do godno\u015bci baronowskiej Samuela Szlichtynga (Schlichtinga) rotmistrza z sejmu 1683 r., sekretarza Jego Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci czy m.in.  komisarza do rozgraniczenia \u015al\u0105ska. W dyplomie nominacyjnym wyliczaj\u0105c zas\u0142ugi rodu wspomina\u0142 s\u0119dziego Jana Jerzego Szlichtynga, za\u0142o\u017cyciela Szlichtyngowej. On to mi\u0119dzy innymi zas\u0142ugami dla monarchii zanotowa\u0142 i wykup Nadkomisarza Wojennego z G\u0142ogowa Maksymiliana barona von Gersdorffa ze szwedzkiej niewoli w trakcie wojny 30-letniej.<\/p>\n\n\n\n

Kr\u00f3l Jan Kazimierz do magistratu wschowskiego w li\u015bcie pisa\u0142: Napominamy  … aby\u015bcie … innych dr\u00f3g ze Wschowy do G\u0142ogowa sobie nie wymy\u015blali tylko na miasteczko \u015alichtink\u00f3w<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Szlichtyngowie maj\u0105c posiad\u0142o\u015bci na zachodnich kresach Rzeczpospolitej mieli wiele zwi\u0105zk\u00f3w z habsburskim a potem pruskim G\u0142ogowem. Najciemniejsze interesy prowadzi\u0142 w II po\u0142. XVIII w. Andrzej Aleksander, r\u00f3wnie\u017c w\u0142a\u015bciciel nieodleg\u0142ego miasteczka. Mia\u0142 prusakom sprzedawa\u0107 je\u0144c\u00f3w konfederat\u00f3w barskich. Do g\u0142ogowskich kazamat wtr\u0105ci\u0142 te\u017c porucznika J\u00f3zefa Rylskiego, z prywaty swojej.<\/p>\n\n\n\n

Andrzej Szlichtyng to r\u00f3wnie\u017c symbol pogranicza \u2013 pu\u0142kownik w polskiej s\u0142u\u017cbie, delegat na sejmik konfederacyjny dysydent\u00f3w w Toruniu w 1767 r. A w armii pruskiej w stopniu obersta (pu\u0142kownika) i genera\u0142a majora. A cytowany wy\u017cej fragment kr\u00f3lewskiego listu dotyczy fatalnej drogi \u0142\u0105cz\u0105cej Szlichtyngow\u0119 z traktem handlowym do G\u0142ogowa.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Tyle zosta\u0142o z pa\u0142acu Szlichtyng\u00f3w w J\u0119drzychowicach k\/Szlichtyngowej.<\/p>\n\n\n\n

1<\/strong>808, <\/strong>20.12.<\/strong>, ko\u015bci\u00f3\u0142 pojezuicki pw. Bo\u017cego Cia\u0142a zosta\u0142 przej\u0119ty przez francusk\u0105 administracj\u0119 twierdzy. By\u0142 u\u017cywany jako magazyn siana, stajnie dla koni i wo\u0142\u00f3w, olejarni\u0119, sk\u0142ad solonego i marynowanego mi\u0119sa, Urz\u0105dzono tam r\u00f3wnie\u017c i sk\u0142ad artyleryjski.<\/p>\n\n\n\n

P\u00f3\u0142 wieku wcze\u015bniej, w trakcie wojny siedmioletniej w tym ko\u015bciele i kolegium jezuickim mie\u015bci\u0142 si\u0119 lazaret wojskowy. Jeden z leczonych tam \u017co\u0142nierzy zapr\u00f3szy\u0142 przez nieuwag\u0119, od swojej fajki, ogie\u0144. Wybuch\u0142 gwa\u0142towny po\u017car, kt\u00f3ry strawi\u0142 po\u0142ow\u0119 miasta.<\/p>\n\n\n\n

Taki los spotyka\u0142 w przesz\u0142o\u015bci pi\u0119knie odbudowywan\u0105 po II wojnie \u015bwiatowej, \u015bwi\u0105tyni\u0119, kt\u00f3ra doczeka\u0142a si\u0119 przykrycia wie\u017c he\u0142mami.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Przewrotny widok fasady g\u0142\u00f3wnej ko\u015bcio\u0142a w 2011 r. (fot. Pawe\u0142 Maciuszczak)<\/p>\n\n\n\n

1<\/strong>8<\/strong>7<\/strong>0, <\/strong>24.12., <\/strong>Zamiast wigilijnej opowie\u015bci, dzi\u015b o wigilijnym zdarzeniu w Glogau, w Wigili\u0119 \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia (Weihnachtsabend). Uciek\u0142 wtedy z twierdzy, wi\u0119ziony w niej francuski artylerzysta, kapitan \u00c9mile Auguste Zurlinden (1837-1929), przysz\u0142y polityk i minister Francji.<\/p>\n\n\n\n

Dosta\u0142 si\u0119 do niewoli wraz ze swoim pu\u0142kiem po kapitulacji twierdzy Metz w trakcie wojny prusko-francuskiej. P\u00f3\u017aniejszy gubernator Pary\u017ca i minister obrony opisa\u0142 swoje prze\u017cycia w pierwszym tomie wspomnie\u0144 (Mes souvenirs, 2 tomes 1870-1900). Jak wspomina\u0142 – oficerowie mieli da\u0107 na pi\u015bmie s\u0142owo honoru, \u017ce do ko\u0144ca wojny nie b\u0119d\u0105 walczy\u0107 przeciwko Niemcom. Kolumny pu\u0142kowe i korpu\u015bne by\u0142y kierowane do miejsc odosobnienia. Ka\u017cdy \u017co\u0142nierz m\u00f3g\u0142 zabra\u0107 tornister, rzeczy, sprz\u0119t obozowy, Oficerowie mogli obok rzeczy osobistych zatrzyma\u0107 pa\u0142asze lub szpady. Pierwotnie zostali wys\u0142ani do Wiesbaden, gdzie by mie\u0107 troch\u0119 swobody mieli zobowi\u0105za\u0107 si\u0119 do nie podejmowania pr\u00f3b ucieczki. M\u0142ody artylerzysta publicznie jednak stwierdzi\u0142, \u201e\u2026\u017ce obowi\u0105zkiem francuskiego oficera jest zrobienie wszystkiego by powr\u00f3ci\u0107 do armii\u201d. Dow\u00f3dca miejscowego obozu jenieckiego, pu\u0142kownik von Saigner natychmiast zawezwa\u0142 dy\u017curnego oficera, kt\u00f3ry pod czteroosobow\u0105 eskort\u0105 odes\u0142a\u0142 krn\u0105brnego oficera do g\u0142ogowskiej fortecy. St\u0105d by\u0142o dalej do Francji, a mury i \u015bcis\u0142a kontrola mia\u0142y wybi\u0107 z g\u0142owy patriotyczne pomys\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Jednak kilka tygodni p\u00f3\u017aniej, pewnego ranka, czy raczej, dok\u0142adniej, w pi\u0119kn\u0105 noc, Zurlinden sobie znanym sposobem opu\u015bci\u0142 nadodrza\u0144sk\u0105 twierdz\u0119. By\u0142o w niej ju\u017c kilkana\u015bcie tysi\u0119cy francuskich je\u0144c\u00f3w, w tym r\u00f3wnie\u017c oddzia\u0142 \u017co\u0142nierzy tureckich. Szeregowc\u00f3w zgrupowano w podmiejskich obozowiskach. Oficerowie kwaterowali w domach mieszczan. To by\u0107 mo\u017ce u\u0142atwi\u0142o wykonanie tego zamiaru. Kiedy jego znikni\u0119cie zauwa\u017cono, gubernator twierdzy, p\u0142k Wollenhaupt, rzuci\u0142 do poszukiwa\u0144 w bli\u017cszej i dalszej okolicy patrole \u017co\u0142nierskie. Wydany komunikat g\u0142osi\u0142, ze uciekinier ma by\u0107 dostarczony „\u017cywy lub martwy”. W kilka dni p\u00f3\u017aniej ten by\u0142 ju\u017c jednak w Bordeaux, gdzie Leon Gambetta powo\u0142a\u0142 go na szefa szwadronu. W\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 wi\u0119c w prace nad rekonstrukcj\u0105 si\u0142y zbrojnej a konsekwencj\u0105 jego aktywno\u015bci by\u0142y kolejne awanse.<\/p>\n\n\n\n

To nie by\u0142 odosobniony przypadek ucieczki je\u0144c\u00f3w francuskich w tym czasie, cho\u0107 na pewno najg\u0142o\u015bniejszy. Tajemna eskapada gen. Zurlindena z g\u0142ogowskiej twierdzy sta\u0142a si\u0119 w p\u00f3\u017aniejszych latach, kiedy francuski bohater sta\u0142 si\u0119 osob\u0105 publiczn\u0105, przyczyn\u0105 konflikt\u00f3w dyplomatycznych. Niemiecka prasa, nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce z poduszczenia polityk\u00f3w. przypu\u015bci\u0142a atak na ministra. Oskar\u017cano go przede wszystkim, \u017ce nie jest cz\u0142owiekiem honoru.<\/p>\n\n\n\n

Wrzawa w prasie ucich\u0142a, pami\u0119\u0107 o wyczynie francuskiego oficera pozosta\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

1945,<\/strong> grudzie\u0144, <\/strong>Ale nie zawsze mo\u017cna by\u0142o przep\u0142yn\u0105\u0107 na drug\u0105 stron\u0119 Odry promem. Dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej nastolatka z Kotli musia\u0142a si\u0119 dosta\u0107 do poci\u0105gu, kt\u00f3ry mia\u0142 j\u0105 zawie\u017a\u0107 z G\u0142ogowa do Krosna Odrza\u0144skiego.<\/p>\n\n\n\n

Teresa G\u0142adysz wspomina\u0142a tak:<\/p>\n\n\n\n

\u2026zobaczy\u0142am nad rzek\u0105 po obu jej brzegach resztki zburzonego mostu. Niekt\u00f3re prz\u0119s\u0142a podtrzymywa\u0142y jego cz\u0119\u015bci, a pozosta\u0142e pod k\u0105tem 75 stopni opada\u0142y w d\u00f3\u0142. \u015arodek mostu by\u0142 pod wod\u0105. Szeroko\u015b\u0107 wody wynosi\u0142a oko\u0142o 2-3 metr\u00f3w, nad ni\u0105 by\u0142a k\u0142adka zrobiona z belek u\u0142o\u017conych na prz\u0119s\u0142ach nad wod\u0105. Po niej mo\u017cna by\u0142o przej\u015b\u0107 na drugi brzeg. Zej\u015bcie do k\u0142adki by\u0142o strome, do tego oblodzone. Pokonanie tego na nogach by\u0142o ryzykowne, wr\u0119cz niemo\u017cliwe. Nie namy\u015blaj\u0105c si\u0119 d\u0142ugo, siad\u0142am na walizk\u0119 i zjecha\u0142am na d\u00f3\u0142. Na dole walizk\u0119 przywi\u0105za\u0142am do siebie, \u017ceby mie\u0107 wolne r\u0119ce, dla utrzymania r\u00f3wnowagi przechodz\u0105c przez k\u0142adk\u0119. Nast\u0119pnie, ostro\u017cnie postawi\u0142am nog\u0119 na oblodzonej belce, potem drug\u0105 i balansuj\u0105c jak na linie, bo belki si\u0119 rusza\u0142y, poma\u0142u krok po kroku posuwa\u0142am si\u0119 do przodu. Po pokonaniu k\u0142adki, musia\u0142am wej\u015b\u0107 do g\u00f3ry, po oblodzonym elemencie mostu na drugi brzeg. \u017beby pokona\u0107 t\u0119 tras\u0119, r\u0119ce nadal musia\u0142y by\u0107 wolne, bo do g\u00f3ry musia\u0142am si\u0119 czo\u0142ga\u0107. Zdarza\u0142o si\u0119, \u017ce po pokonaniu metra lub dwu, kto\u015b nagle szusem zje\u017cd\u017ca\u0142 w d\u00f3\u0142. W ko\u0144cu ledwo \u017cywa, zm\u0119czona, dotar\u0142am na drugi brzeg<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0119\u015bciowo rozwi\u0105zany wielki problem g\u0142ogowian, by dosta\u0107 si\u0119 na drugi brzeg Odry zosta\u0142 rozwi\u0105zany dopiero w styczniu 1948 roku, kiedy udost\u0119pniono most tymczasowy na wojskowej konstrukcji. (Wehiku\u0142 dzi\u0119kuje Alinie Kruk).<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Wojskowy most sytemu Baileya umo\u017cliwia\u0142 przejazd w latach 1948-1955<\/p>\n\n\n\n

1967<\/strong>, 13.12., <\/strong>o godzinie 3.15 nad ranem, na u\u015bpion\u0105 wie\u015b Iwiny ko\u0142o Boles\u0142awca wyla\u0142y si\u0119 tysi\u0105ce metr\u00f3w sze\u015bciennych szlamu ze zbiornika osadowego pobliskiej kopalni rudy miedzi \u201eKonrad\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Poniemieckie zak\u0142ady g\u00f3rnicze reaktywowano z pocz\u0105tkiem stycznia 1950 roku. Ju\u017c dwa lata wcze\u015bniej rozpocz\u0119to prace przygotowawcze, przede wszystkim odwodnienie.  Pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, w czerwcu 1953 w ZG \u201eKonrad\u201d wydobyto pierwsz\u0105 ton\u0119 rudy miedzi. Wydobywana ruda miedzi na miejscu ulega\u0142a procesowi wzbogacania. W trakcie tzw. flotacji oddzielano przy pomocy wody ska\u0142\u0119 p\u0142onn\u0105, kt\u00f3r\u0105 w postaci szlamu gromadzono w nieodleg\u0142ym zbiorniku. Otoczony wielosetmetrowym wa\u0142em, z szychty na szycht\u0119 powi\u0119ksza\u0142 swoj\u0105 obj\u0119to\u015b\u0107. Feralnej nocy powsta\u0142a w wale wyrwa, kt\u00f3ra u podstawy mia\u0142a szeroko\u015b\u0107 68 m. Na le\u017c\u0105ce ni\u017cej zabudowania wyp\u0142yn\u0119\u0142o ponad 12 milion\u00f3w metr\u00f3w sze\u015bciennych b\u0142ota. Jak zanotowano, fala \u2026 w pewnym momencie mia\u0142a nawet dwadzie\u015bcia metr\u00f3w wysoko\u015bci \u2026 \u0142ama\u0142a s\u0142upy elektryczne, wygina\u0142a tory kolejowe, wagonami wype\u0142nionymi urobkiem rzuca\u0142a jak zabawkami. Szlam zalewa\u0142 domy, obory, stodo\u0142y. Topi\u0105c ludzi i zwierz\u0119ta<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

W katastrofie zgin\u0119\u0142o 18 os\u00f3b, w tym 5-osobowa rodzina. Ponad p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca zabudowa\u0144 zosta\u0142o zniszczonych.<\/p>\n\n\n\n

Wehiku\u0142 poleca lektur\u0119 np. strony  internetowej, czy publikacj\u0119 okoliczno\u015bciow\u0105 Jana Pa\u017adziory, Przed wielk\u0105 miedzi\u0105<\/em>, Boles\u0142awiec 2016.<\/p>\n\n\n\n

A wspominamy t\u0119 tragedi\u0119 z szacunku dla ofiar i z uwagi na zbiornik \u201e\u017belazny Most\u201d, stale powi\u0119kszany i modernizowany, znajduj\u0105cy si\u0119 mi\u0119dzy Grodowcem i okolicznymi miejscowo\u015bciami ziemi g\u0142ogowskiej.<\/p>\n\n\n\n

1997, <\/strong>grudzie\u0144<\/strong>, jak poinformowali statystycy na koniec tego miesi\u0105ca miasto<\/em> liczy\u0142o 73 693 osoby. Dziesi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej, w ko\u0144cu roku 2007 doliczono si\u0119 69 978 mieszka\u0144c\u00f3w czyli poni\u017cej 70 tysi\u0119cy.<\/p>\n\n\n\n

Sto lat wcze\u015bniej jak donosi\u0142a prasa, w 1905 roku G\u0142og\u00f3w mia\u0142 23 434 mieszka\u0144c\u00f3w, w stosunku do 1900 r. nast\u0105pi\u0142 wzrost o 1298 os\u00f3b (22 136). <\/p>\n\n\n\n

Liegnitzer Tageblatt<\/em> por\u00f3wna\u0142 wielko\u015bci dolno\u015bl\u0105skich miast w latach wcze\u015bniejszych. I tak  w roku 1795 G\u0142og\u00f3w \u2013 jak napisano – siedziba wa\u017cnej Twierdzy i Rejencji Dolno\u015bl\u0105skiej – liczy\u0142 9001 os\u00f3b i by\u0142 wi\u0119kszy m.in. od Legnicy <\/em>(6086), \u015awidnicy (7257);<\/p>\n\n\n\n

W roku 1834 – G\u0142og\u00f3w maj\u0105cy 11 431 mieszka\u0144c\u00f3w klasyfikowa\u0142 si\u0119 jeszcze przed Legnic\u0105, kt\u00f3ra liczy\u0142a 10 733 dusze<\/em>;<\/p>\n\n\n\n

W roku 1842 – G\u0142og\u00f3w mia\u0142 11 200 mieszka\u0144c\u00f3w, podczas gdy Legnica ju\u017c 12 231.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czapka Miko\u0142aja na ratuszowej wie\u017cy w tym roku oznacza nie tylko zbli\u017canie si\u0119 najpi\u0119kniejszych \u015awi\u0105t roku. Jej pojawienie zapowiedzia\u0142o wydarzenia specjalne zwi\u0105zane z osob\u0105 patrona. O niekt\u00f3rych z nich, poni\u017cej. logo (proj. Ewelina Wyrwas MAH) Powr\u00f3ci\u0142a tradycja koncertu charytatywnego \u201eKol\u0119dy … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1851"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1851"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1851\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1863,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1851\/revisions\/1863"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1851"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1851"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1851"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}