{"id":2471,"date":"2025-08-11T18:07:34","date_gmt":"2025-08-11T16:07:34","guid":{"rendered":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/?p=2471"},"modified":"2025-08-11T18:07:34","modified_gmt":"2025-08-11T16:07:34","slug":"wehikul-czasu-sierpien-2025-rok-17-198","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/2025\/08\/11\/wehikul-czasu-sierpien-2025-rok-17-198\/","title":{"rendered":"Wehiku\u0142 czasu sierpie\u0144 2025 (rok 17\/198)"},"content":{"rendered":"\n

2 sierpnia 1945, 80 lat temu<\/strong> zako\u0144czy\u0142 si\u0119 ostatni szczyt tak zwanej Wielkiej Tr\u00f3jki, czyli przedstawicieli Stan\u00f3w Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Zwi\u0105zku Radzieckiego. Uczestnicy obradowali od 17 lipca w radzieckiej strefie okupacyjnej w Poczdamie niedaleko Berlina. Wed\u0142ug postanowie\u0144 uczestnik\u00f3w, Niemcy mia\u0142y zosta\u0107 zdemilitaryzowane, zdecentralizowane zar\u00f3wno gospodarczo, jak i administracyjnie. Wielka Tr\u00f3jka postanowi\u0142a, \u017ce nale\u017cy rozpocz\u0105\u0107 proces denazyfikacji, \u015bciga\u0107 zbrodniarzy wojennych oraz eliminowa\u0107 z \u017cycia publicznego funkcjonariuszy nazistowskiego re\u017cimu. Celem nie by\u0142o zniszczenie narodu niemieckiego, a przekszta\u0142cenie Niemiec w pe\u0142ni demokratyczne pa\u0144stwo. Niemcy mia\u0142y ponie\u015b\u0107 ci\u0119\u017car odszkodowa\u0144, gdy\u017c jednoznacznie obarczono ich za wywo\u0142anie wojny.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Historyczny st\u00f3\u0142 wok\u00f3\u0142, kt\u00f3rego miejsca zajmowali liderzy \u201eWielkiej Tr\u00f3jki\u201d. Pa\u0142acyk Cecilienhof zamieniony zosta\u0142 na muzeum (fot. Wehiku\u0142 czasu)<\/p>\n\n\n\n

Po powstaniu warszawskim wiele poci\u0105g\u00f3w jenieckich, kierowanych g\u0142\u00f3wnie z Pruszkowa w g\u0142\u0105b Niemiec, przeje\u017cd\u017ca\u0142o przez \u00f3wczesne Glogau. Ludzkie odruchy g\u0142ogowskich Niemc\u00f3w? Powstaniec Zbigniew Chmieli\u0144ski \u201eLudwik\u201d wspomina\u0142: Ostatnim transportem zosta\u0142em wywieziony z Warszawy do obozu je\u0144c\u00f3w wojennych stalag 4B Zeithain (\u2026). Pami\u0119tam przez G\u0142og\u00f3w przeje\u017cd\u017cali\u015bmy, to Czerwony Niemiecki Krzy\u017c, siostry niemieckie, przyj\u0119li nas jedzeniem<\/em>.<\/h3>\n\n\n\n

(\u0179r\u00f3d\u0142o: \u201eMuzeum Powstania Warszawskiego\u201d)<\/h3>\n\n\n\n

Trwa kolejna wyprawa<\/strong> rowerowa g\u0142ogowianina, Bogdana Kalety. Rozpocz\u0105\u0142 j\u0105 20 maja 2025 r. w \u015awinouj\u015bciu. Napisa\u0142 wtedy:<\/p>\n\n\n\n

Ruszam w kierunku norweskich Lofot\u00f3w. Start ze \u015awinouj\u015bcia wybrze\u017cem Ba\u0142tyku przez Niemcy, Dani\u0119, Szwecj\u0119 do Norwegii. B\u0119d\u0119 si\u0119 trzyma\u0142 drogi EV 10 do Sundsvall tj. ok 500 km na p\u00f3\u0142noc od Sztokholmu. Tam skr\u0119c\u0119 w kierunku Norwegii, aby dotrze\u0107 do archipelagu Lofot\u00f3w. To ju\u017c za kr\u0119giem polarnym. Punktem zwrotnym b\u0119dzie Narwik. Potem to ju\u017c powr\u00f3t ponownie przez Szwecj\u0119 potem Finlandi\u0119, Estoni\u0119, \u0141otw\u0119 i Litw\u0119 do Polski, drog\u0105 EV 11.Trasa d\u0142uga, bo to ponad 9 000 km. P\u00f3\u0142noc a wi\u0119c pogoda mo\u017ce by\u0107 r\u00f3\u017cna i kapry\u015bna z przewag\u0105 tej drugiej. W tamtym roku zrobi\u0142em wok\u00f3\u0142 Polski 4200 km w 50 dni. Teraz trasa ponad dwa razy d\u0142u\u017csza, a wi\u0119c wyjdzie sporo ponad 100 dni.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ostatniego dnia lipca Bogdan by\u0142 ju\u017c 68 dzie\u0144 w podr\u00f3\u017cy. Jak zapowiada\u0142, codziennie dzieli si\u0119 wra\u017ceniami z trasy. Kibicuje mu coraz wi\u0119cej os\u00f3b. Do\u0142\u0105cz i ty: https:\/\/www.facebook.com\/profile.php?id=100007437400448<\/a><\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Pod pomnikiem polskich marynarzy poleg\u0142ych w\u00a0bitwie o\u00a0Narwik stan\u0105\u0142, przez ca\u0142\u0105 tras\u0119 oznaczony bia\u0142o-czerwon\u0105 chor\u0105giewk\u0105, pojazd g\u0142ogowianina (fot. B. Kaleta)<\/p>\n\n\n\n

Z wakacyjnych w\u0119dr\u00f3wek<\/strong> \u2013 w dzisiejszym wydaniu, ni\u017cej przypominamy militarne \u015blady z Glogau sprzed 110 lat \u2013 znalezione na Lubelszczy\u017anie.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Pole walki, na kt\u00f3rym znalaz\u0142 si\u0119 kajzerowski pu\u0142k piechoty z G\u0142ogowa wygl\u0105da\u0142o inaczej ni\u017c dzi\u015b. Teraz na horyzoncie porastaj\u0105ce zielono\u015bci\u0105 ha\u0142dy pobliskiej kopalni w\u0119gla. (fot. Wehiku\u0142 czasu)<\/p>\n\n\n\n

Z lektur Wehiku\u0142u (150)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Od kilku lat powodzeniem ciesz\u0105 si\u0119 ksi\u0105\u017cki opowiadaj\u0105ce, na podstawie wspomnie\u0144, dzieje rodzin, losy ludzi zamieszkuj\u0105cych tzw. Ziemie Odzyskane. Ka\u017cda w swoim rytmie i widzeniu autora niesie \u0142adunek pami\u0119ci chowanej przez lata. Teraz pojawi\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka szczeg\u00f3lna. Niby o tym samym, ale inna:<\/p>\n\n\n\n

Tomasz Bonek, Repatrland \u201945. Drogi Polak\u00f3w na Ziemie Odzyskane<\/em><\/strong>, Krak\u00f3w 2025<\/p>\n\n\n\n

Dziennikarz, badacz nieodleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci pisze te\u017c o swojej rodzinie, kt\u00f3ra \u201ejak miliony innych \u2013 oczywi\u015bcie bez pytania o zgod\u0119, bez sentyment\u00f3w, roz\u017calenia, wsp\u00f3\u0142czucia, jakiegokolwiek humanitaryzmu \u2013 uwik\u0142ana zosta\u0142a w wielk\u0105 polityk\u0119\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0105\u017ck\u0119 otwiera tekst \u201eCzasoprzestrze\u0144\u201d, tj. kr\u00f3tkie kalendarium umieszczaj\u0105ce wymuszone peregrynacje Polak\u00f3w w ramach czasowych wyznaczonych przez wydarzenia i decyzje polityczne. Decydowano za mieszka\u0144c\u00f3w i obywateli. Od 17 wrze\u015bnia 1939 r., poprzez wysiedlenia niemieckie z Pomorza czy Zamojszczyzny, sowieckie z Kres\u00f3w ju\u017c w 1944r., do konferencji poczdamskiej w 1945 r, i drugiej fali wysiedle\u0144 z Kres\u00f3w wschodnich w latach 1955\u20131959.<\/p>\n\n\n\n

Autor opisuje drogi swoich bohater\u00f3w do miejsca, kt\u00f3re nazywa \u201eRepatrlandem\u201d (Ziemie Odzyskane). Wiod\u0142y przez r\u00f3\u017cne strony \u015bwiata i z wielu kierunk\u00f3w. Urodzeni w Polsce, pod Wilnem, S\u0142onimiem czy Stanis\u0142awowem na skutek zdarze\u0144 i politycznych decyzji trafili do Polski, kt\u00f3ra by\u0142a na razie dla nich jeszcze obca. Nazywano ich repatriantami. Obawiali si\u0119, \u017ce to \u201eR\u201d b\u0119dzie stygmatem, jak w czasach minionych tr\u00f3jk\u0105t z liter\u0105 \u201eP\u201d. Bonek wi\u0119c stwierdza: \u201eRepatrland, nazywany propagandowo Ziemiami Odzyskanymi, a czasami, \u017cartobliwie, now\u0105 ziemi\u0105 obiecan\u0105, rodzi\u0142 si\u0119 szybko. Wrza\u0142 tygiel ludzkich historii, wojennych prze\u017cy\u0107, zwyczaj\u00f3w, obyczaj\u00f3w, j\u0119zyk\u00f3w i dialekt\u00f3w. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 kosmiczny eksperyment\u2026\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Dziesi\u0105tki rozm\u00f3w wplata w budowany na podstawie dost\u0119pnych \u017ar\u00f3de\u0142 i materia\u0142\u00f3w kr\u0119gos\u0142up \u2013 plan opowie\u015bci. Dynamiczny opis opiera na trzech ksi\u0119gach: Genesis, Exodus, Apokalipsa. Tam umieszcza prze\u017cycia swoich rozm\u00f3wc\u00f3w, zapowiadaj\u0105c je w buduj\u0105cych napi\u0119cie i zainteresowanie podtytu\u0142ach. Ilustruje je zdj\u0119ciami z domowych archiw\u00f3w, ale te\u017c i innych zbiornic i \u017ar\u00f3de\u0142. Rozdzia\u0142y otwieraj\u0105 propagandowe plakaty zach\u0119caj\u0105ce do osiedlania nad Odr\u0105 i Ba\u0142tykiem. Podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, \u017ce z ka\u017cdej strony wy\u0142ania si\u0119 z\u0142o tamtych czas\u00f3w, konsekwencja ka\u017cdej wojny. Autor sam zwraca uwag\u0119, \u017ce za nami w pami\u0119ci pozostaje humor \u201eSamych swoich\u201d i cenzura powojennych lat. Natomiast dopiero od niedawna malowany obraz ka\u017cdego miejsca ma znaki gwa\u0142t\u00f3w i mord\u00f3w, czy smr\u00f3d okop\u00f3w, oboz\u00f3w, bar\u0142og\u00f3w i wagon\u00f3w zwanych bydl\u0119cymi, a s\u0142u\u017c\u0105cych do przewozu ludzi. Wyst\u0119puj\u0105cych wsz\u0119dzie. Bez podzia\u0142u na dobrych i z\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n

Koniec brzmi optymistycznie. Bo przecie\u017c znamy to ju\u017c ze wspominanych innych prac, a mieszka\u0144cy tych ziem, ju\u017c tam urodzeni, z autopsji. Repatrland \u201esam z siebie znikn\u0105\u0142, rozp\u0142yn\u0105\u0142 si\u0119, jakby nigdy nie istnia\u0142\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ale nie mo\u017cemy o nim zapomnie\u0107. Zach\u0119caj\u0105c wi\u0119c do lektury, napiszmy jeszcze o namawianiu Autora, kt\u00f3ry zamiast zwyczajowego motta umieszcza s\u0142owa: \u201eNie stra\u0107 ostatniej szansy. Je\u015bli jeszcze \u017cyj\u0105, zapytaj swoich rodzic\u00f3w lub dziadk\u00f3w\u2026\u201d.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Poczt\u00f3wka ze <\/strong>\u015a<\/strong>l<\/strong>\u0105<\/strong>ska (31)<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dzi\u015b poczt\u00f3wka z s\u0105siedztwa. Z G\u00f3rnych \u0141u\u017cyc. Zza Odry. Z G\u00f6rlitz. Nie dziwota, bo miasto reklamuje si\u0119, jako \u015bl\u0105skie, a le\u017cy na G\u00f3rnych \u0141u\u017cycach. Ale przede wszystkim posiada Muzeum \u015al\u0105skie. A w nim wiele eksponat\u00f3w dotycz\u0105cych, G\u0142ogowa czy g\u0142ogowian. Np. srebrne medale jubileuszowe i okoliczno\u015bciowe, obrazy czy grafiki. Pami\u0105tk\u0105 dla Niemc\u00f3w jest wspomnienie lokalnej 18 Dywizji Piechoty, potem Grenadier\u00f3w, kt\u00f3ra w G\u00f6rlitz mia\u0142a 30 regiment, w Legnicy dow\u00f3dztwo, a w G\u0142ogowie i Ko\u017cuchowie bataliony 54 regimentu. To po tych kompaniach zosta\u0142y do dzi\u015b koszary w naszych miastach. <\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Z dolno\u015bl\u0105skiego, wschodniego brzegu Nysy \u0141u\u017cyckiej widok na miasto za rzek\u0105 (Fot. G. My\u015bk\u00f3w)<\/p>\n\n\n\n

1245<\/strong>, 9.08<\/strong>, 776 lat temu, zosta\u0142a wydana bulla protekcyjna papie\u017ca Innocentego IV dla biskupstwa wroc\u0142awskiego. W\u015br\u00f3d informacji o obszarze diecezji m.in. wymieniono 22 grody kasztela\u0144skie. Tam zapisano te\u017c G\u0142og\u00f3w z Bytomiem – \u201e(\u2026)In districtu Glogouiensi et Bitomiensi (\u2026)\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna te\u017c przy okazji przypomnie\u0107, \u017ce to by\u0142 ten sam papie\u017c, kt\u00f3ry pozwoli\u0142 w\u0142adzom \u015bwieckim i ko\u015bcielnym na stosowanie tortur wobec heretyk\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

G\u0142ogowski ratusz powsta\u0142 znacznie p\u00f3\u017aniej. P\u00f3\u017aniej jeszcze zosta\u0142 rozbity w czasie dzia\u0142a\u0144 wojennych w po\u0142owie XX wieku, a nast\u0119pnie w mozole z ruin podnoszony.<\/p>\n\n\n\n

1650<\/strong>, 7.08, <\/strong>opuszcza miasto z ostatnimi \u017co\u0142nierzami szwedzki marsza\u0142ek Arvid Wittemmberg. Przyjecha\u0142 na alarmuj\u0105ce wezwania magistratu i dow\u00f3dztwa garnizonu kilka dni wcze\u015bniej. Zbli\u017ca\u0142 si\u0119 koniec pobytu szwedzkiego wojska. Dla miasta mia\u0142a si\u0119 wreszcie praktycznie sko\u0144czy\u0107 straszna wojna. Wojska szwedzkie po wielu dyskusjach, sporach, pr\u00f3bach przekupstwa i wy\u0142udzenia gratyfikacji i konfliktach ostatecznie opuszczaj\u0105 G\u0142og\u00f3w. Kiedy kilka dni wcze\u015bniej podj\u0119to decyzj\u0119 o rozpocz\u0119ciu ewakuacji, nie by\u0142o \u0142atwo. Rozpuszczeni i \u017ale op\u0142acani \u017co\u0142nierze rozpoczynaj\u0105 burdy. Dow\u00f3dcy nie mogli sobie poradzi\u0107 z rozpasanym \u017co\u0142nierstwem. Dopiero swoim autorytetem opanowuje rozruchy i uspokaja swawol\u0105cych \u017co\u0142nierzy specjalnie przyby\u0142y nad Odr\u0119 Marsza\u0142ek Arvid Wittemmberg.<\/p>\n\n\n\n

Miasto dok\u0142adnie wyceni\u0142o swoje straty w wojnie trzydziestoletniej. Wed\u0142ug zachowanego rachunku wynios\u0142y 1.033.239 talar\u00f3w, w tym zanotowano, \u017ce 412.403 talary zosta\u0142y zarekwirowane, 407.933 wydano na budow\u0119 umocnie\u0144 (w tym rozbi\u00f3rka 104 domostw), 140.000 kosztowa\u0142o utrzymanie wojsk Wallensteina i wojsk szwedzkich, na 265.350 wyceniono roboty ziemne, i pere\u0142ka wykazu koszt\u00f3w \u2013 16.691 talar\u00f3w by\u0142o warte drewno spalone przez \u017co\u0142nierzy na ogniskach. Ciekawi tak dok\u0142adna kwota. Wojna trzydziestoletnia spowodowa\u0142a olbrzymie spustoszenia r\u00f3wnie\u017c w G\u0142ogowie i na Ziemi G\u0142ogowskiej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Trzysta lat p\u00f3\u017aniej miasto, kt\u00f3re przez sze\u015b\u0107 tygodni by\u0142o obl\u0119\u017con\u0105 twierdz\u0105, jeszcze kilkana\u015bcie lat po wojnie wygl\u0105da\u0142o tak (ze zbior\u00f3w Marka Szatkowskiego)<\/p>\n\n\n\n

1799<\/strong>, latem<\/strong>, w sercu miasta, na wschodniej stronie rynku trwa\u0142y intensywne prace budowlane. Nad dotychczasow\u0105 sal\u0105 redutow\u0105 zerwano dach. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nadbudowa pi\u0119tra. Tu mia\u0142a si\u0119 znale\u017a\u0107 nowa sala teatralna. Zmieniano r\u00f3wnie\u017c i mury zewn\u0119trzne. W grudniu przebudowa by\u0142a zako\u0144czona. I jak to i wtedy bywa\u0142o, znacznie przekroczono koszty.<\/p>\n\n\n\n

Powsta\u0142 neoklasycystyczny budynek z silnie zaakcentowanym w bryle ryzalitem, w kt\u00f3rym znajduje si\u0119 wej\u015bcie. Ryzalit wie\u0144czy ogromna nisza. Od do\u0142u zamyka j\u0105 belka posadowiona na dw\u00f3ch kolumnach toska\u0144skich.<\/p>\n\n\n\n

Budynek przechodzi\u0142 remonty, renowacje i modernizacje, a\u017c sta\u0142 si\u0119 ofiar\u0105 hekatomby obl\u0119\u017cenia w 1945 roku.<\/p>\n\n\n\n

Ponad p\u00f3\u0142 wieku p\u00f3\u017aniej przyszed\u0142 czas odbudowy \u2013 14 lipca 2017 r. prezydent Rafael Rokaszewicz podpisa\u0142 umow\u0119 z prezesem firmy Pre-Fabrykat z Karpacza, Stanis\u0142awem Tomkiewiczem na odbudow\u0119 Teatru Miejskiego. Po dw\u00f3ch latach ruina w Rynku przesta\u0142a straszy\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Teatr Miejski im. A. Gryphiusa 21 listopada 2019 r. w przeddzie\u0144 oficjalnego otwarcia zosta\u0142 udost\u0119pniony g\u0142ogowianom. Mimo deszczu ustawi\u0142a si\u0119 d\u0142uga kolejka (Fot. Wehiku\u0142 czasu)<\/p>\n\n\n\n

1915<\/strong>, w sierpniu, <\/strong>110 lat temu, trwa\u0142a ofensywa pa\u0144stw centralnych na froncie wschodnim. Sforsowana zosta\u0142a na du\u017cej szeroko\u015bci Wis\u0142a, oddzia\u0142y 12 Armii niemieckiej podesz\u0142y pod twierdz\u0119 Modlin. 5 sierpnia Rosjanie, unikaj\u0105c okr\u0105\u017cenia, ewakuowali Warszaw\u0119, a 10 sierpnia w r\u0119ce niemieckie wpad\u0142a twierdza Modlin. 11 Armia Mackensena naciska na 3 Armi\u0119 Rosyjsk\u0105. Niemieckie oddzia\u0142y przechodz\u0105 do dzia\u0142a\u0144 po\u015bcigowych.<\/p>\n\n\n\n

Na Lubelszczy\u017anie, w rozlewiskach Ty\u015bmienicy, Wieprza i Bugu ruszy\u0142y do walki oddzia\u0142y 119 Dywizji Piechoty z g\u0142ogowskim 3 pozna\u0144skim pu\u0142kiem piechoty nr 58. Na froncie wschodnim znalaz\u0142 si\u0119 on z pocz\u0105tkiem maja tego roku. W marcu po walkach nad Moz\u0105, jeszcze w sk\u0142adzie macierzystej 9 Dywizji, zosta\u0142 wycofany z Francji. W okresie od 25 marca do 23 kwietnia przebywa\u0142 w rezerwie Naczelnego Dow\u00f3dztwa. Po uzupe\u0142nieniu strat doznanych w walkach na froncie zachodnim i kr\u00f3tkim okresie oddechu, ju\u017c w sk\u0142adzie nowo utworzonej 119 Dywizji w ostatnim tygodniu kwietnia udaje si\u0119 w Karpaty, gdzie do walki szykuje si\u0119 Armia Niemiecka. Tam bierze udzia\u0142 w bitwach pod Gorlicami i Przemy\u015blem.<\/p>\n\n\n\n

Od 3 do 18 sierpnia pododdzia\u0142y pu\u0142ku z Glogau uczestnicz\u0105 w za\u017cartych walkach na p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Lubelszczy\u017anie w ramach dzia\u0142a\u0144 po\u015bcigowych. Na podmok\u0142ych terenach Pojezierza \u0141\u0119czy\u0144sko-W\u0142odawskiego rozsiane s\u0105 do dzi\u015b \u015blady \u00f3wczesnych potyczek. Od kilku lat miejscowi pasjonaci nie pozwalaj\u0105 o nich zapomnie\u0107. Jednym z nich jest pan Jaros\u0142aw Kieller z Ostrowa Lubelskiego, kt\u00f3ry kontaktuje si\u0119 z Wehiku\u0142em. Odnalaz\u0142 zapomniany le\u015bny cmentarzyk w Krasnem.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Le\u015bny cmentarz pod Krasnem na Lubelszczy\u017anie zaro\u015bni\u0119ty,\u00a0 a po krzy\u017cach pozosta\u0142y spr\u00f3chnia\u0142e kikuty i poobijana tablica (stan z 2010 r., fot. Wehiku\u0142 czasu)<\/p>\n\n\n\n

Obok tej wsi w dniach 6-8 sierpnia starli si\u0119 \u017co\u0142nierze dw\u00f3ch wrogich armii. Niedaleko, w pobli\u017cu Puchaczowa, Ludwina, Piaseczna i Dratowa przebiega\u0142y te\u017c linie zmaga\u0144. Zabitych chowano w pobli\u017cu miejsc \u015bmierci. W okresie mi\u0119dzywojennym cz\u0119\u015b\u0107 cmentarzy przeniesiono na wi\u0119ksze. W Dratowie w cerkwi mie\u015bci\u0142 si\u0119 lazaret, a obok na cmentarzu chowano zmar\u0142ych w nim \u017co\u0142nierzy i poleg\u0142ych z niedalekiego pobojowiska. Po stronie niemieckiej walczy\u0142y m.in. kompanie 46 i 58 pu\u0142k\u00f3w piechoty z 119 Dywizji Piechoty. Obydwa pu\u0142ki pochodzi\u0142y z Wielkopolski.<\/p>\n\n\n\n


Pan Jaros\u0142aw podzieli\u0142 si\u0119 swoimi wiadomo\u015bciami z Wehiku\u0142em. Udost\u0119pni\u0142 r\u00f3wnie\u017c cz\u0119\u015b\u0107 materia\u0142\u00f3w, a w nich pisa\u0142 m.in.:<\/p>\n\n\n\n

\u201eKrasne – wie\u015b w powiecie lubartowskim, gmina U\u015bcim\u00f3w. Cmentarz jest usytuowany na skraju lasu w odleg\u0142o\u015bci 250-300m od kana\u0142u Wieprz-Krzna, zaraz przy drodze le\u015bnej. \u017beby tam dojecha\u0107 musimy skr\u0119ci\u0107 z drogi asfaltowej biegn\u0105cej przez wie\u015b Krasne w kierunku zachodnim tak jak prowadzi polna droga do jeziora Krasne _ Krzcze\u0144. Dalej mijamy most nad kana\u0142em do lasu<\/em>,<\/em> tam skr\u0119camy w drog\u0119 le\u015bn\u0105 na prawo, po 150-200 metrach jazdy pojawia si\u0119 z prawej co\u015b w rodzaju grobowca z tablic\u0105 pami\u0105tkow\u0105. To tu nieopodal ukazuje si\u0119 nam interesuj\u0105cy nas obiekt. Ma on form\u0119 prostok\u0105ta 46 na 32 m. Otoczony jest ogrodzeniem w stylu <\/em>\u201e<\/em>Ranczo<\/em>\u201d<\/em>. Mogi\u0142y s\u0105 ledwie widoczne, poro\u015bni\u0119te krzakami akacji. Cmentarz jest po komasacji. Przed II wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105, w 1934 r. przeniesiono tu cmentarz z Krzczczenia oraz Piaseczna. Prawa jego strona<\/em>,<\/em> czyli strona po\u0142udniowa<\/em>,<\/em> jest zniszczona za spraw\u0105 kana\u0142u melioracyjnego, kt\u00f3ry wykopano po 1945 r. Nie zwa\u017cano, \u017ce jest to przestrze\u0144 nienaruszalna i \u015bwi\u0119ta. Kilkadziesi\u0105t lat PRL-u sprawi\u0142y<\/em>,<\/em> \u017ce cmentarz odszed\u0142 w zapomnienie, zreszt\u0105 jak wiele innych z pierwszej wojny \u015bwiatowej do dzisiaj porasta zielsko i s\u0105 nadal dewastowane<\/em>\u201d<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Poleg\u0142o na polu bitwy mi\u0119dzy Puchaczowem a Krasnem lub zmar\u0142o w lazarecie w Dratowie 3 oficer\u00f3w oraz 118 szeregowych i podoficer\u00f3w z 58 pu\u0142ku piechoty. Pan Jarek pisa\u0142: \u201eSporz\u0105dzi\u0142em list\u0119 <\/em>(<\/em>\u2026<\/em>)<\/em> naszych rodak\u00f3w powo\u0142anych do czynnej s\u0142u\u017cby w armii niemieckiej. Lista obejmuje poleg\u0142ych w Krasnym, Krzczeniu oraz zmar\u0142ych od ran w szpitalu polowym w Dratowie<\/em> (<\/em>\u2026)<\/em>\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Wehiku\u0142 poni\u017cej zamieszcza wykaz polskobrzmi\u0105cych \u017co\u0142nierskich nazwisk wraz z informacj\u0105, ilu og\u00f3\u0142em zgin\u0119\u0142o \u017co\u0142nierzy w ka\u017cdej kompanii. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich to szeregowcy (muskieter) s\u0142u\u017cby czynnej lub rezerwy.<\/p>\n\n\n\n

I. batalion, 1 kompania<\/strong>  straci\u0142a 7 \u017co\u0142nierzy w tym:
1. Jakubowski Paul
2. Kulla Gustaw
3. Wietczak Michael (Micha\u0142) <\/p>\n\n\n\n

I.\/2. kompania – 7<\/strong>
I.\/3. kompania  –<\/strong> 5
4.Skrzypczak Franz 5.06
4.Linkowski Adam 6.8
II. batalion, 5. kompania<\/strong>  – 15
5.Fiedler Josef(J\u00f3zef)
6.Ku\u015bmierz Johann (Janusz) <\/p>\n\n\n\n

II.\/6. kompania <\/strong>– 10
II.\/7. kompania<\/strong> – 21
7. Dominiak Antoni 6.8
8. Grycz Adalbert 6.8
9. Nowak Albert 6.8
10. Piskorz J\u00f3zef 6.8
11. Adamczewski Stanis\u0142aw                           8.8 Lazaret Drat\u00f3w
12. Prasse Paul                                             11.8       ,,
13. Binias Thadd\u00e4us (Tadeusz) 6.8 Krasne
II.\/8. kompania<\/strong>  – 21
14.Gefr.Czysz Kazimierz 6.8
15.Cieslik Roman 6.8
16. Andrzejewski Antoni                                 7.8. Laz. Drat\u00f3w
III. batalion, 9. kompania <\/strong>– 2<\/p>\n\n\n\n

III.\/10. kompania<\/strong>  – 13
17.Guzek Ignacy 6.8
18.Janas Albert 6.8
19. Kaczmarek Maxymilian 6.8
20. Ku\u017cniak Stanis\u0142aw 6.8
21. Smirchalski Waldemar 6.8
22. Przywecki Martin (Marcin)                          7.8 Laz. Drat\u00f3w
III.\/ 11. kompania<\/strong> – 9
23. Kobycki J\u00f3zef 6.8
III.\/ 12.Kompania<\/strong>  – 15
24. Grabarczyk Ludwig 6.8
25. Strzy\u017cewski Johann (Janusz) 6.8
26. Sadowicz Stefan                                         9.8 Laz.Drat\u00f3w
27. Wieczorek Erich 7.8<\/p>\n\n\n\n

Wehiku\u0142 posiada kompletn\u0105 list\u0119 strat\u00a0 58 pu\u0142ku piechoty w trakcie Wielkiej Wojny.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Cmentarzyk za ko\u015bci\u00f3\u0142kiem w Dratowie jest schludny i zadbany (stan z 2010 r., fot. Wehiku\u0142 czasu)<\/p>\n\n\n\n

1945<\/strong>, 1.08,<\/strong> przyby\u0142a do G\u0142ogowa trzydziestoletnia wtedy Zofia Komar. Przed wojn\u0105, po uko\u0144czeniu szko\u0142y piel\u0119gniarskiej pracowa\u0142a w warszawskim szpitalu dermatologicznym. Po wybuchu powstania, do ko\u0144ca wrze\u015bnia przebywa\u0142a w stolicy. Wywieziona w pa\u017adzierniku do Berlina, na przymusowych robotach do maja 1945 r. W G\u0142ogowie, jako jedna z nielicznych jeszcze, polskich, do\u015bwiadczonych piel\u0119gniarek w\u0142\u0105czy\u0142a si\u0119 w prac\u0119 szpitala i o\u015brodka zdrowia. By\u0142a prze\u0142o\u017con\u0105 piel\u0119gniarek, a r\u00f3wnie\u017c znaj\u0105c j\u0119zyk niemiecki umia\u0142a kierowa\u0107 niemieckim personelem sanitarnym \u2013 piel\u0119gniarkami, po\u0142o\u017cnymi. Od roku 1960 przenios\u0142a si\u0119 do przychodni kolejowej na stacji PKP.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Zofia Antczak-Komarowa (pierwsza z lewej) w\u015br\u00f3d personelu O\u015brodka Zdrowia przy \u00f3wczesnej ul. M. Buczka 1 w 1949 roku. Pierwszy z lewej wy\u017cej, kierownik, dr Wies\u0142aw Juszkiewicz. (fot. ze zbior\u00f3w E. Bogusz)<\/p>\n\n\n\n

1945<\/strong>,22.08<\/strong>,<\/strong>  przy ul. Grunwaldzkiej uruchomiono Urz\u0105d Pocztowy. Jego kierownikiem zosta\u0142 J\u00f3zef Marczek.<\/p>\n\n\n\n

Ile mog\u0142a wtedy trwa\u0107 podr\u00f3\u017c z Wroc\u0142awia do G\u0142ogowa? J. Marczek 9 sierpnia we Wroc\u0142awiu otrzyma\u0142 pismo z poleceniem uruchomienia w G\u0142ogowie Urz\u0119du pocztowego. \u201eWyruszy\u0142em w podr\u00f3\u017c, kt\u00f3ra trwa\u0142a 5 dni dooko\u0142a \u015bwiata przez Ole\u015bnic\u0119, Krotoszyn, Leszno i do Glog\u00f3wka (\u2026) 14 sierpnia po kilku godzinach dosta\u0142em si\u0119 do brzegu rzeki<\/em>\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Jak wspomina\u0142, najbli\u017csze dni w zniszczonym G\u0142ogowie up\u0142yn\u0119\u0142y mu na organizowaniu podstawowych warunk\u00f3w do codziennej egzystencji i przygotowaniach do wype\u0142nienia zadania:<\/p>\n\n\n\n

(\u2026) zdo\u0142ali\u015bmy wsp\u00f3lnie zabezpieczy\u0107 budynek przy ul. Grunwaldzkiej (Tannenbergstrasse) nr 9 i jeden pok\u00f3j oszkli\u0107, tak\u017ce dnia 22 sierpnia 1945 roku zosta\u0142 uruchomiony Obwodowy Urz\u0105d Pocztowo-Telekomunikacyjny G\u0142og\u00f3w w jednym pokoju, gdzie po\u0142owa pokoju by\u0142a poczekalni\u0105, a druga sal\u0105 operatywn\u0105, przedzielona od poczekalni sztachetkami z desk\u0105 na g\u00f3rze (\u2026). Nie mia\u0142em \u017cadnego stempla ani piecz\u0105tki, wi\u0119c poprosi\u0142em stolarza, a\u017ceby zrobi\u0142 piecz\u0105tk\u0119 nag\u0142\u00f3wkow\u0105 i stempel \u201eR\u201d do list\u00f3w poleconych z drewna. Datownik i piecz\u0105tk\u0119 nag\u0142\u00f3wkow\u0105 otrzyma\u0142em dopiero w miesi\u0105cu pa\u017adzierniku 1945 roku. [Wtedy te\u017c] (\u2026) otrzymali\u015bmy \u0142\u0105cznic\u0119 telefoniczn\u0105 piecionumerow\u0105 r\u0119czn\u0105 i jeden przew\u00f3d napowietrzny do Nowej Soli (\u2026).<\/em><\/p>\n\n\n\n

Mo\u017cna jeszcze w bibliotekach znale\u017a\u0107 wydane przed p\u00f3\u0142wieczem te wspomnienia znajduj\u0105ce si\u0119 w zbiorze \u201eM\u00f3j dom nad Odr\u0105. Ze wspomnie\u0144 G\u0142ogowian\u201d, Zielona G\u00f3ra 1973.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Ulica Grunwaldzka w 2025 r. Tu, w ostatnim budynku pod nr 9 umieszczono 80 lat temu urz\u0105d pocztowy (fot. Wehiku\u0142 czasu)<\/p>\n\n\n\n

1955<\/strong>, w sierpniu, <\/strong>70 lat temu, g\u0142ogowski most sta\u0142 dumnie w\u015br\u00f3d gruz\u00f3w. Cho\u0107 ko\u0144czono malowanie, brakowa\u0142o jeszcze o\u015bwietlenia i w\u00f3zk\u00f3w technicznych, mia\u0142 by\u0107 uroczy\u015bcie otwarty 22 lipca. Jednak by\u0142a jedna przyczyna, dla kt\u00f3rej nie mo\u017cna by\u0142o udost\u0119pni\u0107 go do eksploatacji. Nie dokonano jeszcze pr\u00f3by obci\u0105\u017ceniowej. Brak\u0142o dziesi\u0105tk\u00f3w samochod\u00f3w i innych pojazd\u00f3w, kt\u00f3re obci\u0105\u017cone np. piaskiem stan\u0119\u0142yby na mostowej jezdni. Nie przeci\u0119to wi\u0119c uroczy\u015bcie wst\u0119gi w dniu \u015bwi\u0119ta PRL. Wysz\u0142y nici z propagandowego huku otwarcia. Ruch puszczono na \u201eroboczo\u201d, ukradkiem, najprawdopodobniej w sierpniu. Bo, jak zapisano w dokumentach, po w\u0142\u0105czeniu mostu do ruchu miano rozebra\u0107 r\u00f3wnoleg\u0142y most tymczasowy, tzw. objazdowy.<\/p>\n\n\n\n

I w\u0142a\u015bnie teraz, w sierpniu, w trakcie rozbi\u00f3rki mostu objazdowego, nast\u0105pi\u0142a katastrofa. Z hukiem zawali\u0142a si\u0119 konstrukcja nad nurtem. Najprawdopodobniej na szcz\u0119\u015bcie nie by\u0142o ofiar w ludziach. Zablokowany jednak zosta\u0142 ruch barek w obie strony rzeki. Jak wspominali \u015bwiadkowie, w pierwszych dniach po katastrofie barki sta\u0142y na ca\u0142ej d\u0142ugo\u015bci widzianej z nabrze\u017ca Odry.<\/p>\n\n\n\n

Po tym wydarzeniu brak \u015blad\u00f3w. Nie ma zapis\u00f3w w materia\u0142ach partyjnych i administracyjnych. W \u201eGazecie Zielonog\u00f3rskiej\u201d jedyna notatka ukaza\u0142a si\u0119 w maju 1955 r., zapowiadaj\u0105c oddanie na 22 lipca trzech most\u00f3w z pi\u0119ciu planowanych w tym roku na g\u0142\u00f3wnych rzekach wojew\u00f3dztwa. W sprawozdaniu Egzekutywy KW PZPR z obchod\u00f3w \u015bwi\u0119ta pochwalono si\u0119 oddanym tylko mostem w Krzystkowicach na rzece \u201eBober\u201d (j\u0119zyk sprawozdania).<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017ce s\u0105 \u015bwiadkowie, kt\u00f3rzy widzieli skutki katastrofy?. Wehiku\u0142 prosi o kontakt. Jeden z nich opowiada\u0142 Wehiku\u0142owi, \u017ce barki \u201esta\u0142y po horyzont w kilku rz\u0119dach\u201d. We wrze\u015bniu wroc\u0142awska firma oczy\u015bci\u0142a nurt ze z\u0142omu. Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 \u017cegluga.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Most w\u015br\u00f3d gruz\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

1985<\/strong>,30.08,<\/strong> w trakcie obrad Zebrania Przedstawicieli Cz\u0142onk\u00f3w Sp\u00f3\u0142dzielni Mieszkaniowej \u201eNadodrze\u201d w G\u0142ogowie podj\u0119to uchwa\u0142\u0119 o podziale sp\u00f3\u0142dzielni. Postanowiono bowiem wydzieli\u0107 z maj\u0105tku trzy budynki ze 110 mieszkaniami w Przemkowie, kt\u00f3rymi do tej pory zarz\u0105dzano. W miasteczku pojawili si\u0119 ambitni sp\u00f3\u0142dzielcy, kt\u00f3rzy chcieli p\u00f3j\u015b\u0107 na swoje. 110 mieszka\u0144, zdaniem przemkowian, mog\u0142o stanowi\u0107 niez\u0142\u0105 podstaw\u0119 do samodzielno\u015bci. Przy wsp\u00f3\u0142pracy miejscowych w\u0142adz i Zak\u0142ad\u00f3w Metalurgicznych, kt\u00f3re wspar\u0142y inicjator\u00f3w finansowo, rozpocz\u0119to dzia\u0142ania secesyjne. Uchwa\u0142a Zebrania Przedstawicieli w G\u0142ogowie da\u0142a tak\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 jeszcze w tym roku. Po wielu rozmowach przeprowadzono post\u0119powanie rejestracyjne. Powsta\u0142a Sp\u00f3\u0142dzielnia \u201ePrzemko\u201d. A g\u0142ogowska sp\u00f3\u0142dzielnia mia\u0142a swoje problemy lokalne i chyba wielkiego \u017calu nie by\u0142o. Wehiku\u0142 czasu z ch\u0119ci\u0105 pozna opinie pami\u0119taj\u0105cych to zdarzenie sp\u00f3\u0142dzielc\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

2 sierpnia 1945, 80 lat temu zako\u0144czy\u0142 si\u0119 ostatni szczyt tak zwanej Wielkiej Tr\u00f3jki, czyli przedstawicieli Stan\u00f3w Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii i Zwi\u0105zku Radzieckiego. Uczestnicy obradowali od 17 lipca w radzieckiej strefie okupacyjnej w Poczdamie niedaleko Berlina. Wed\u0142ug postanowie\u0144 uczestnik\u00f3w, Niemcy … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2471"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2471"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2471\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2485,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2471\/revisions\/2485"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2471"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2471"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2471"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}