![\"\"](\"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1-2025-12-Zima-Zamek-ZL-1024x684.jpg\")
\u015anie\u017cny, zimowy G\u0142og\u00f3w w nieodleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci (fot. Zbigniew Lipowski)<\/p>\n\n\n\n
11 grudnia 2025, <\/strong>uroczystym spotkaniem w Teatrze Miejskim im. Andreasa Gryphiusa uczczono jubileusz 80 lat lokalnego ruchu regionalistycznego i Towarzystwa Ziemi G\u0142ogowskiej.<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d licznie zgromadzonych go\u015bci: by\u0142ych i obecnych regionalist\u00f3w, parlamentarzyst\u00f3w, samorz\u0105dowc\u00f3w, reprezentant\u00f3w instytucji, organizacji i firm wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z Jubilatem przedstawiciel Sejmiku Dolno\u015bl\u0105skiego wr\u0119czy\u0142 przyznan\u0105 TZG Z\u0142ot\u0105 Odznak\u0119 Honorow\u0105 Zas\u0142u\u017cony dla Wojew\u00f3dztwa Dolno\u015bl\u0105skiego. Symbolicznie wyr\u00f3\u017cnienie odebrali Zbigniew Mazurek, obecny Prezes i dr in\u017c. Stefan Koper wraz z Rafaelem Rokaszewiczem, by\u0142ym Prezesami. Wr\u0119czono r\u00f3wnie\u017c Odznaki Zas\u0142u\u017conych dzia\u0142aczom. Prezydent przyzna\u0142 Medale Honorowe Miasta G\u0142ogowa.<\/p>\n\n\n\n Pad\u0142o wiele mi\u0142ych, wypowiadanych zwykle w takich chwilach s\u0142\u00f3w, wr\u0119czono podzi\u0119kowania aktywistom i Przyjacio\u0142om. Scena Teatru z trudem mie\u015bci\u0142a wyr\u00f3\u017cnionych i tych, kt\u00f3rym TZG dzi\u0119kowa\u0142o. Odsy\u0142amy do relacji w mediach i na stronie Towarzystwa.<\/p>\n\n\n\n W trakcie zaprezentowano r\u00f3wnie\u017c i przekazano uczestnikom ksi\u0105\u017ck\u0119, monografi\u0119 stowarzyszenia, o kt\u00f3rej piszemy ni\u017cej. Spotkanie zako\u0144czy\u0142 koncert\u00a0fortepianowy\u00a0Leonharda Krahforsta z odniesieniem do koncertu F. Lista graj\u0105cego na deskach Teatru przed laty.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Sala teatralna w trakcie jubileuszowego spotkania (fot. Marek R. G\u00f3rniak)<\/p>\n\n\n\n Wydawcy ksi\u0105\u017cek jak<\/strong> zwykle ko\u0144cz\u0105 rok wysypem nowo\u015bci. Dotyczy to r\u00f3wnie\u017c rynku lokalnego. Piszemy obok o monografii TZG, do\u0142\u0105cza do niej r\u00f3wnie\u017c ju\u017c 85 zeszyt Encyklopedii Ziemi G\u0142ogowskiej. Stefan G\u00f3rawski w\u0142a\u015bnie przedstawi\u0142 sw\u00f3j pi\u0105ty ju\u017c (znakomity) krymina\u0142 – Gorycz spe\u0142nionej zemsty. <\/em>Marek A. Koprowski, w wydawnictwie Replika \u201emachn\u0105\u0142\u201d opowie\u015b\u0107 Twierdza zroszona krwi\u0105. Polski G\u0142og\u00f3w w r\u0119kach Niemc\u00f3w i Sowiet\u00f3w<\/em> (pono\u0107 znakomicie si\u0119 sprzedaje). Natomiast Dariusz Andrzej Czaja, z pi\u0119knymi ilustracjami Anny Bigos eleganck\u0105 ksi\u0105\u017ceczk\u0119 G\u0142og\u00f3w w czasach wojen Boles\u0142awa Chrobrego<\/em>. Z ok\u0142adek ostatnich dw\u00f3ch ksi\u0105\u017cek Wehiku\u0142 dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce wydane zosta\u0142y pod patronatem TZG.<\/p>\n\n\n\n W roku 2026 w ramach Bud\u017cetu<\/strong> Obywatelskiego w G\u0142ogowie, realizowanych b\u0119dzie 13 projekt\u00f3w, kt\u00f3re mieszka\u0144cy wybrali w g\u0142osowaniu. W tegorocznym g\u0142osowaniu Bud\u017cetu Obywatelskiego uczestniczy\u0142o 4997 os\u00f3b (ka\u017cdemu mieszka\u0144cowi przys\u0142ugiwa\u0142y dwa g\u0142osy \u2013 jeden na okr\u0119g og\u00f3lnomiejski i jeden na okr\u0119g osiedlowy). Du\u017cym beneficjentem Bud\u017cetu s\u0105 przedszkola. Natomiast nasz\u0105 rado\u015b\u0107 wzbudzi\u0142 fakt, \u017ce w I Okr\u0119gu Konsultacyjnym jednym z trzech finansowanychb\u0119dzie projekt: \u201eImieniny ulicy 10 Maja \u2013 integracja mieszka\u0144c\u00f3w\u201d (kolejna edycja + kontynuacja) \u2013 oszacowano na kwot\u0119 10 000 z\u0142. Gratulujemy pomys\u0142odawczyni imprezy.<\/p>\n\n\n\n Wraz z numerem 202 ko\u0144czymy<\/strong> wydawanie comiesi\u0119cznego \u201eWehiku\u0142u czasu\u201d. Za nami blisko 17 lat, 202 miesi\u0105ce odkrywania i prezentowania dziej\u00f3w G\u0142ogowa. Zostawiam w Internecie ponad 2000 stron maszynopisu, kilka tysi\u0119cy fotografii i wiele emocji. Dzi\u0119kuj\u0119 czytelnikom za pomoc, lektur\u0119 i reakcj\u0119. Gratulujemy jeszcze raz laureatom trzynastu edycji G\u0142ogowskiej Nagrody Historycznej \u201eZ\u0142oty Bilet Wehiku\u0142u czasu\u201d. Jeste\u015bmy dumni, \u017ce mogli\u015bmy naszym \u201eFeniksem Nadodrza\u0144skim\u201d obdarowa\u0107 i wyr\u00f3\u017cni\u0107 Wybitnych G\u0142ogowian. Mamy nadziej\u0119, \u017ce dyplomy Z\u0142otych Bilet\u00f3w i g\u0142ogowskie obrazki Wehiku\u0142u Ma\u0142gorzaty Ma\u0107kowiak, kt\u00f3re trafi\u0142y do wielu z Was, nie pozwol\u0105 o tej kilkunastoletniej dzia\u0142alno\u015bci zapomnie\u0107.<\/p>\n\n\n\n Wehiku\u0142 czasu wype\u0142ni\u0142 swoje zadania: mobilizowa\u0142 i inspirowa\u0142 g\u0142ogowskich regionalist\u00f3w i pasjonat\u00f3w; sta\u0142 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy o przesz\u0142o\u015bci miasta, pomoc\u0105 dla wielu tw\u00f3rc\u00f3w, czasami te\u017c \u201e\u015bci\u0105g\u0105\u201d. Pomaga w tym jednotomowa podr\u00f3\u017c: Wehiku\u0142em czasu przez dzieje G\u0142ogowa<\/em>, wydana dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu Prezydenta Rafaela Rokaszewicza. Jak okaza\u0142o si\u0119, to dzie\u0142o by\u0142o potrzebne, co wida\u0107 m.in. po najnowszej publikacji wydawnictwa \u201eReplika\u201d. Ot\u00f3\u017c znany pisarz, dziennikarz, historykMarek A. Koprowski znaj\u0105cy G\u0142og\u00f3w ze spotka\u0144 organizowanych przez G\u0142ogowsk\u0105 Edukacj\u0119 Kresow\u0105 i studenckiej przyja\u017ani z g\u0142ogowianinem, nie\u017cyj\u0105cym ju\u017c Tomaszem Kurzaw\u0105 (koleg\u0105 Wehiku\u0142u z Mechanika), napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 Twierdza zroszona krwi\u0105. Polski G\u0142og\u00f3w w r\u0119kach Niemc\u00f3w i Sowiet\u00f3w, <\/em>Pozna\u0144 2025. Najcz\u0119\u015bciej cytowanym autorem spo\u015br\u00f3d doborowego grona tw\u00f3rc\u00f3w, z kt\u00f3rych pracy szeroko korzysta\u0142, jest pisz\u0105cy te s\u0142owa. Tak, wi\u0119c Wehiku\u0142 znalaz\u0142 zastosowanie.<\/p>\n\n\n\n Nie by\u0142 by Wehiku\u0142 taki jaki by\u0142, gdyby nie Maria Kubasik i Marcin Kuchnicki. Dzi\u0119kuj\u0119.<\/p>\n\n\n\n Akwarel\u0105 znanej g\u0142ogowskiej artystki Ma\u0142gorzaty Ma\u0107kowiak Wehiku\u0142 czasu od 2022 roku dzi\u0119kowa\u0142 za wsp\u00f3\u0142prac\u0119, dzi\u015b j\u0105 pokazujemy Czytelnikom<\/p>\n\n\n\n Z okazji zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 \u015awi\u0105t sk\u0142adamy Wehiku\u0142owe \u017cyczenia \u015bwi\u0105teczne i noworoczne.<\/p>\n\n\n\n Jednak Wehiku\u0142 czasu ze swoim charakterystycznym ju\u017c logo nie znika z g\u0142ogowskiej przestrzeni.<\/p>\n\n\n\n Zapraszamy do znanego Wam przecie\u017c NIECODZIENNIKA WEHIKU\u0141U CZASU \u2013 https:\/\/www.facebook.com\/glogowskiwehikulczasu\/<\/a><\/p>\n\n\n\n Screen statystyki Niecodziennika Wehiku\u0142u czasu w grudniu 2025. Wy\u015bwietlenia zapowiedzi 200 numeru Wehiku\u0142u czasu \u2013 ponad 12 tysi\u0119cy wy\u015bwietle\u0144.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n Z lektur Wehiku\u0142u (154)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Opowie\u015b\u0107 o niezwyczajnym ruchu regionalist\u00f3w w mie\u015bcie nad Odr\u0105<\/p>\n\n\n\n Towarzystwo Ziemi G\u0142ogowskiej. 80 lat ruchu regionalistycznego w G\u0142ogowie, <\/strong>red. Antoni Bok, Wies\u0142aw Maciuszczak, G\u0142og\u00f3w 2025<\/p>\n\n\n\n Wydawnictwo zosta\u0142o przygotowane przez liczny zesp\u00f3\u0142 aktywnych cz\u0142onk\u00f3w TZG. Otwieraj\u0105 je wypowiedzi Rafaela Rokaszewicza, Prezydenta G\u0142ogowa, Honorowego Prezesa TZG i Zbigniewa Mazurka Prezesa TZG. Mi\u0142ym akcentem s\u0105 do\u0142\u0105czone przes\u0142ania i pozdrowienia od organizacji regionalistycznych, by\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w oraz najbli\u017cszych wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych z TZG instytucji i stowarzysze\u0144. Zawieraj\u0105 opinie i dedykacje wysoko oceniaj\u0105ce Jubilata, jego dzia\u0142alno\u015b\u0107 i zwi\u0105zanych z nim ludzi: Rady Krajowej Ruchu Stowarzysze\u0144 Regionalnych RP, Dolno\u015bl\u0105skiego Towarzystwa Regionalnego, GlogauerHeimatbund e. V., Muzeum Archeologiczno-Historycznego w G\u0142ogowie, Stowarzyszenia Przyjaci\u00f3\u0142 MA-H i Miejskiej Biblioteki Publicznej w G\u0142ogowie.<\/a><\/p>\n\n\n\n Tekst g\u0142\u00f3wny, nosz\u0105cy tytu\u0142 jak ksi\u0105\u017cka a opisuj\u0105cy dzia\u0142alno\u015b\u0107 Jubilata, przedstawili Wies\u0142aw Maciuszczak i Antoni Bok. Zosta\u0142y r\u00f3wnie\u017c opisane niekt\u00f3re z form aktywno\u015bci TZG jak np.:<\/em><\/p>\n\n\n\n Dzia\u0142alno\u015b\u0107 wydawnicza; Encyklopedia Ziemi G\u0142ogowskiej; Glogopedia; Dzia\u0142 Regionali\u00f3w w Bibliotece P<\/a>ANS (U. Zi\u0119ba); Archiwum Spo\u0142eczne (Z. Mazurek); G\u0142ogowski Wehiku\u0142 Czasu (W. Maciuszczak); Koncerty Muzyki Organowej i Kameralnej Ziemi G\u0142ogowskiej (Z. Mazurek); Wycieczki krajoznawcze (A. Bok). Zamieszczono r\u00f3wnie\u017c: spis cz\u0142onk\u00f3w (1945-2025); Sk\u0142ady organ\u00f3w statutowych GTK, TMG i TZG (1966-2025), Biogramy Prezes\u00f3w i g\u0142ogowskich regionalist\u00f3w oraz przyjaci\u00f3\u0142 TZG, kt\u00f3rzy odeszli w ostatnich latach.<\/p>\n\n\n\n Ksi\u0105\u017cka jest bogato ilustrowana, zawiera wiele dot\u0105d niepublikowanych zdj\u0119\u0107 z prywatnych album\u00f3w, kronik i zasob\u00f3w. Z racji wielkiego zaanga\u017cowania regionalist\u00f3w w sprawy miasta, historia TZG to cz\u0119\u015b\u0107 dziej\u00f3w polskiego G\u0142ogowa, dlatego zach\u0119camy do lektury i wykorzystywania.<\/p>\n\n\n\n Monografia TZG, praca zbiorowa pod red. Antoniego Boka i Wies\u0142awa Maciuszczaka (fot. Studio Z2 Kompleksowe us\u0142ugi wydawnicze)<\/p>\n\n\n\n Poczt\u00f3wka ze <\/strong>\u015a<\/strong>l<\/strong>\u0105<\/strong>ska (36)<\/strong><\/p>\n\n\n\n Lubi\u0119cin to niewielka miejscowo\u015b\u0107 w pow. nowosolskim, niedaleko S\u0142awy. Zaciekawienie budzi niewielki ko\u015bci\u00f3\u0142ek widoczny z daleka, bo na wzg\u00f3rzu mi\u0119dzy dwoma jeziorami Lubi\u0119ci\u0144skim i Kochanowo. Korzenie ma w \u015bredniowieczu. Pono\u0107 powsta\u0142 przed 1201 rokiem, ale wzmianka pisana pochodzi z XIV wieku (1372 r.). Pierwotnie drewniany, p\u00f3\u017aniej murowany. Nosi wezwanie \u015bw. Katarzyny Aleksandryjskiej i by\u0142 ko\u015bcio\u0142em cmentarnym.<\/p>\n\n\n\n W otoczeniu ko\u015bci\u00f3\u0142ka niewielki cmentarzyk. Obok niewielu grob\u00f3w sprzed 1945 roku, s\u0105 te\u017c pierwszych przybyszy. Po 1945 r. nieu\u017cytkowany popada\u0142 w ruin\u0119. Pod koniec wieku XX zyska\u0142 drugie \u017cycie. Pi\u0119knie odnowiony, z zewn\u0105trz zach\u0119ca do udzia\u0142u w mszach, kt\u00f3re si\u0119 regularnie ju\u017c odbywaj\u0105. Jak suknia zdobi cz\u0142owieka tak elewacja budowl\u0119. Niestety, pierwsze wra\u017cenie si\u0119 zmienia, kiedy wchodzimy do \u015brodka. Czeka konserwator\u00f3w jeszcze wiele pracy, ale zach\u0119ca do odwiedzin atmosfera \u015bredniowiecznego, surowego wn\u0119trza.<\/p>\n\n\n\n Ko\u015bci\u00f3\u0142ek na wzg\u00f3rzu<\/p>\n\n\n\n 1208,<\/strong> 25.12, <\/strong>ksi\u0105\u017c\u0119 Henryk Brodaty z \u017con\u0105 Jadwig\u0105 w trakcie \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia go\u015bci stryja i bratanka \u2013 ksi\u0105\u017c\u0105t wielkopolskich W\u0142adys\u0142awa Laskonogiego i W\u0142adys\u0142awa Odonicza. W zje\u017adzie te\u017c uczestnicz\u0105: siostra Henryka Brodatego, Adelajda Zbys\u0142awa z synem Dypoldem, arcybiskup gnie\u017anie\u0144ski Henryk Kietlicz, biskup pozna\u0144ski Arnold, bp wroc\u0142awski Wawrzyniec, bp lubuski Wawrzyniec, opat Lubi\u0105\u017ca G\u00fcnter, s\u0105 r\u00f3wnie\u017c synowie Henryka i Jadwigi: Konrad K\u0119dzierzawy (zmar\u0142 w 1213 po upadku z konia) i Henryk zwany Pobo\u017cnym. Zjazd g\u0142ogowski, kt\u00f3rego pretekstem by\u0142y chrzciny najm\u0142odszego, si\u00f3dmego potomka g\u0142ogowskiej pary ksi\u0105\u017c\u0119cej, sta\u0142 si\u0119 tak\u017ce pr\u00f3b\u0105 za\u017cegnania spor\u00f3w mi\u0119dzy ksi\u0105\u017c\u0119tami Wielkopolski. Sta\u0142 si\u0119 te\u017c okazj\u0105 do udokumentowania przez ksi\u0105\u017c\u0119c\u0105 kancelari\u0119 podj\u0119tych decyzji.<\/p>\n\n\n\n Jak pisze prof. Jasi\u0144ski, nieznane jest imi\u0119 noworodka ani daty jego \u017cycia. Profesor twierdzi, \u017ce zmar\u0142 mi\u0119dzy 1214 a 1217 rokiem. We wszystkich genealogiach pisany jest jako NN. Czy o tego chodzi\u0142o? Urodzi\u0142 si\u0119 na pewno w roku 1208, wi\u0119c nie na prze\u0142omie wiek\u00f3w, no i zmar\u0142 po wypadku Konrada K\u0119dzierzawego.<\/p>\n\n\n\n 1681,<\/strong> 26.12, <\/strong>po d\u0142u\u017cszych cierpieniach zmar\u0142 we Fromborku Joachim Pastorius. Znalaz\u0142 si\u0119 tu zgodnie z poleceniem kr\u00f3lewskim, na swoistej emeryturze. Niedawno sko\u0144czy\u0142 70 lat. Otrzyma\u0142 tu od 18 stycznia 1861 roku pra\u0142atur\u0119 z uposa\u017ceniem i stanowisko kantora kapitu\u0142y biskupiej.<\/p>\n\n\n\n Urodzony w G\u0142ogowie Joachim Pastorius by\u0142 jednym z najwybitniejszych \u015al\u0105zak\u00f3w, kt\u00f3rzy zaznaczyli si\u0119 w \u017cyciu kulturalnym i naukowym Polski. Pierwotnie nosi\u0142 niemieckie nazwisko Hirten (pasterz), p\u00f3\u017aniej zmieni\u0142 je na \u0142aci\u0144skie Pastorius. Za zas\u0142ugi po\u0142o\u017cone dla Rzeczpospolitej otrzyma\u0142 z r\u0105k Jana Kazimierza indygenat szlachecki nadany mu uchwa\u0142\u0105 sejmow\u0105 wraz z przydomkiem \u201eab Hirtenberg\u201d.<\/p>\n\n\n\n By\u0142 lekarzem i wyk\u0142adowc\u0105 medycyny, pedagogiem zwi\u0105zanym z uczelniami w Elbl\u0105gu i Gda\u0144sku, historykiem i pisarzem, sekretarzem kr\u00f3lewskim. Po zmianie wyznania i otrzymaniu szlachectwa pe\u0142ni\u0142 wiele urz\u0119d\u00f3w na Pomorzu. By\u0142 m.in. proboszczem gda\u0144skiej kaplicy ufundowanej przez Jana III Sobieskiego, proboszczem parafii \u015bw. Wojciecha, dziekanem oraz oficja\u0142em generalnym Gda\u0144ska i Pomorza. Otrzyma\u0142 te\u017c godno\u015bci ko\u015bcielne, jak np. protonotariat papieski, by\u0142 kanonikiem che\u0142mi\u0144skim, w\u0142oc\u0142awskim i warmi\u0144skim. Zgodnie z \u017cyczeniem zosta\u0142 pochowany w katedrze fromborskiej, nad Zalewem Wi\u015blanym. Wykonane z czarnego marmuru i piaskowca oko\u0142o roku 1700 epitafium znajduje si\u0119 w nawie po\u0142udniowej katedry, w tzw. \u201ekaplicy polskiej\u201d.<\/p>\n\n\n\n Zainteresowanym Wehiku\u0142 poleca has\u0142o w Glogopedii i 7 zeszycie Encyklopedii Ziemi G\u0142ogowskiej, https:\/\/www.glogow.pl\/tzg\/bibioteka_mulimedialna\/ezg\/7.pdf<\/a><\/p>\n\n\n\n Powi\u0119kszenie podobizny Pastoriusa. (Z artyku\u0142u A. Skrobackiego, Testament sekretarza kr\u00f3lewskiego, historiografa, lekarza i kanonika warmi\u0144skiego Joachima Pastoriusa<\/em>, \u201eKomunikaty Mazursko-Warmi\u0144skie\u201d, nr 1-2, 73-92, 1973).<\/p>\n\n\n\n 18<\/strong><\/a>16<\/strong>,<\/strong> <\/strong>grudzie\u0144, <\/strong>\u015bwi\u0105teczny nastr\u00f3j w okresie Bo\u017cego Narodzenia pog\u0142\u0119bia\u0107 mo\u017ce np. znany wszystkim balet \u201eDziadek do orzech\u00f3w\u201d, a pochodz\u0105cy z niego Walc Kwiat\u00f3w Piotra Czajkowskiego nale\u017cy do kanonu muzyki.<\/p>\n\n\n\n Poeta Ernest T.A. Hoffmann (1776-1822) opublikowa\u0142 w Berlinie opowiadanie dla dzieci Dziadek do orzech\u00f3w<\/em>, znane te\u017c jako Dziadek do orzech\u00f3w i Kr\u00f3l Myszy<\/em> (Nussknacker und M\u00e4usek\u00f6nig<\/em>). Bajka opowiada o przygodach ma\u0142ej dziewczynki w \u015bwiecie o\u017cywionych zabawek, a g\u0142\u00f3wn\u0105 postaci\u0105 tego kr\u00f3lestwa zostaje tytu\u0142owy Dziadek do orzech\u00f3w<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Opowiadanie przerobi\u0142 dla francuskiego czytelnika Aleksander Dumas. Piotr Czajkowski na tej podstawie skomponowa\u0142 muzyk\u0119. I tym sposobem w Petersburgu w Teatrze Maryjskim te\u017c w grudniu, prawie 80 lat p\u00f3\u017aniej, mia\u0142a miejsce premiera i marsz baletu przez deski scen \u015bwiata. Potem by\u0142y filmy i oczywi\u015bcie wydania ksi\u0105\u017ckowe. Pierwsze polskie wydanie \u201eDziadka do orzech\u00f3w\u201d pochodzi z 1927 r. W 1950 roku kolejne wydanie zilustrowa\u0142 wybitny polski artysta Jan Marcin Szancer.<\/p>\n\n\n\n A teraz s\u0142\u00f3w kilka o w\u0105tku g\u0142ogowskim. Autor opowiadania, Ernst Hoffmann, po stracie rodzic\u00f3w, dalsz\u0105 edukacj\u0119 i pierwsze lata pracy sp\u0119dza\u0142 pod nadzorem rodziny. Do G\u0142ogowa dwudziestolatek trafi\u0142 w 1796 roku. Tu mieszka\u0142 jego wuj Doerffer. M\u0142ody cz\u0142owiek sp\u0119dzi\u0142 du\u017co czasu na rusztowaniach w kaplicach ko\u015bcio\u0142a pojezuickiego (dzi\u015b pw. Bo\u017cego Cia\u0142a). A co zreszt\u0105 mia\u0142 robi\u0107 w wolnym czasie w twierdzy m\u0142odziutki urz\u0119dnik? Pomaga\u0142 swojemu przyjacielowi Alojzemu Molinariemu, kt\u00f3ry mia\u0142 zlecenie na wystr\u00f3j ko\u015bcio\u0142a poddawanego w\u0142a\u015bnie remontowi. W nielicznym k\u00f3\u0142ku g\u0142ogowskich m\u0142odych artyst\u00f3w znalaz\u0142 si\u0119 te\u017c m.in. Johann Hampe, muzyk, Ignacy Franciszek Holbein (Fontano) i inni arty\u015bci, w tym zesp\u00f3\u0142 teatralny Doebbelina. Wp\u0142yw na te towarzystwo mia\u0142a skazana na pobyt w G\u0142ogowie metresa niedawno zmar\u0142ego kr\u00f3la, Wilhelmina Enke, nosz\u0105ca tytu\u0142 hrabiny von Lichtenau.<\/p>\n\n\n\n M\u0142ody poeta nie zabawi\u0142 d\u0142ugo w G\u0142ogowie, bo ju\u017c w ko\u0144cu 1896 roku wyjecha\u0142 do Poznania. Ze swoj\u0105 wra\u017cliwo\u015bci\u0105, poszukiwaniem bratniej duszy i mi\u0142o\u015bci walczy\u0142 tam do momentu, kiedy zerwa\u0142 zar\u0119czyny, by po\u015blubi\u0107 m\u0142od\u0105 Polk\u0119, Michalin\u0119 Trzci\u0144sk\u0105. To ona by\u0142a jego muz\u0105 i pocieszycielk\u0105. Dobrym duchem, r\u00f3wnie\u017c \u201eDziadka do orzech\u00f3w\u201d.<\/p>\n\n\n\n Wehiku\u0142 poleca lektur\u0119 has\u0142a Micha\u0142a Cimka, \u201eETA. Hoffmann\u201d w 47 zeszycie EZG – http:\/\/www.glogow.pl\/tzg\/bibioteka_mulimedialna\/ezg.htm<\/a><\/p>\n\n\n\n W wyniku prac konserwatorskich fasada ko\u015bcio\u0142a Bo\u017cego Cia\u0142a w G\u0142ogowie od tego roku zachwyca swoim barokowym pi\u0119knem. To w tej \u015bwi\u0105tyni pracowali m\u0142odzi arty\u015bci (fot. D. Nyk, My Glogow)<\/p>\n\n\n\n 1870,<\/strong> 24.12,<\/strong> w Wigili\u0119 \u015bwi\u0105t Bo\u017cego Narodzenia (Weihnachtsabend<\/em>) uciek\u0142 z twierdzy, wi\u0119ziony w niej francuski artylerzysta, kapitan \u00c9mile Auguste Zurlinden (1837-1929), przysz\u0142y polityk i minister Francji.<\/p>\n\n\n\n Dosta\u0142 si\u0119 do niewoli wraz ze swoim pu\u0142kiem po kapitulacji twierdzy Metz w trakcie wojny prusko-francuskiej. P\u00f3\u017aniejszy gubernator Pary\u017ca i minister obrony opisa\u0142 swoje prze\u017cycia w pierwszym tomie wspomnie\u0144 (Mes souvenirs<\/em>, 2 tomes 1870-1900). Jak wspomina\u0142 – oficerowie mieli da\u0107 na pi\u015bmie s\u0142owo honoru, \u017ce do ko\u0144ca wojny nie b\u0119d\u0105 walczy\u0107 przeciwko Niemcom. Kolumny pu\u0142kowe i korpu\u015bne by\u0142y kierowane do miejsc odosobnienia. Ka\u017cdy \u017co\u0142nierz m\u00f3g\u0142 zabra\u0107 tornister, rzeczy, sprz\u0119t obozowy. Oficerowie mogli, obok rzeczy osobistych, zatrzyma\u0107 pa\u0142asze lub szpady. Pierwotnie zostali wys\u0142ani do Wiesbaden, gdzie by mie\u0107 troch\u0119 swobody mieli zobowi\u0105za\u0107 si\u0119 do niepodejmowania pr\u00f3b ucieczki. M\u0142ody artylerzysta publicznie jednak stwierdzi\u0142, \u017ce \u201e(\u2026) obowi\u0105zkiem francuskiego oficera jest zrobienie wszystkiego by powr\u00f3ci\u0107 do armii\u201d. Dow\u00f3dca miejscowego obozu jenieckiego, pu\u0142kownik von Saigner natychmiast zawezwa\u0142 dy\u017curnego oficera, kt\u00f3ry pod czteroosobow\u0105 eskort\u0105 odes\u0142a\u0142 krn\u0105brnego oficera na wsch\u00f3d, do g\u0142ogowskiej fortecy nad Odr\u0105.<\/p>\n\n\n\n Genera\u0142 \u00c9mile Auguste Zurlinden (domena publ.)<\/p>\n\n\n\n St\u0105d by\u0142o dalej do Francji, a mury i \u015bcis\u0142a kontrola mia\u0142y wybi\u0107 z g\u0142owy patriotyczne pomys\u0142y. Jednak kilka tygodni p\u00f3\u017aniej, w pi\u0119kn\u0105 noc, Zurlinden sobie znanym sposobem opu\u015bci\u0142 nadodrza\u0144sk\u0105 twierdz\u0119. By\u0142o w niej ju\u017c kilkana\u015bcie tysi\u0119cy francuskich je\u0144c\u00f3w, w tym r\u00f3wnie\u017c oddzia\u0142 \u017co\u0142nierzy tureckich. Szeregowc\u00f3w zgrupowano w podmiejskich obozowiskach. Oficerowie kwaterowali w domach mieszczan. To by\u0107 mo\u017ce u\u0142atwi\u0142o wykonanie tego zamiaru. Kiedy jego znikni\u0119cie zauwa\u017cono, gubernator twierdzy, p\u0142k Wollenhaupt rzuci\u0142 do poszukiwa\u0144 w bli\u017csze i dalsze okolice patrole \u017co\u0142nierskie. Wydany komunikat g\u0142osi\u0142, \u017ce uciekinier ma by\u0107 dostarczony \u201e\u017cywy lub martwy\u201d. W kilka dni p\u00f3\u017aniej ten by\u0142 ju\u017c jednak w Bordeaux, gdzie Leon Gambetta powo\u0142a\u0142 go na szefa szwadronu. W\u0142\u0105czy\u0142 si\u0119 wi\u0119c w prace nad rekonstrukcj\u0105 si\u0142y zbrojnej, a konsekwencj\u0105 jego aktywno\u015bci by\u0142y kolejne awanse.<\/p>\n\n\n\n To nie by\u0142 odosobniony przypadek ucieczki je\u0144c\u00f3w francuskich w tym czasie, cho\u0107 na pewno najg\u0142o\u015bniejszy. Z twierdzy Grudzi\u0105dz, w pobli\u017cu granicy z Rosj\u0105, uciek\u0142 p\u0142k Haussier.<\/p>\n\n\n\n Tajemna eskapada gen. Zurlindena z g\u0142ogowskiej twierdzy sta\u0142a si\u0119 w p\u00f3\u017aniejszych latach, kiedy francuski bohater sta\u0142 si\u0119 osob\u0105 publiczn\u0105, przyczyn\u0105 konflikt\u00f3w dyplomatycznych. Niemiecka prasa, nale\u017cy przypuszcza\u0107, \u017ce z podpuszczenia polityk\u00f3w, przypu\u015bci\u0142a atak na ministra. Oskar\u017cano go przede wszystkim, \u017ce nie jest cz\u0142owiekiem honoru. Wrzawa w prasie ucich\u0142a, pami\u0119\u0107 o wyczynie francuskiego oficera pozosta\u0142a.<\/p>\n\n\n\n G\u0142ogowskie umocnienia w ko\u0144cu XIX wieku. \u0141atwo nie by\u0142o. Wej\u015b\u0107 i wyj\u015b\u0107<\/p>\n\n\n\n 1915,<\/strong> 5.12,<\/strong> na dziedzi\u0144cu niedawno wybudowanych w zachodniej cz\u0119\u015bci miasta koszar \u201eAlsen\u201d odby\u0142a si\u0119 uroczysto\u015b\u0107 ods\u0142oni\u0119cia tablicy pami\u0105tkowej po\u015bwi\u0119conej poleg\u0142ym saperom 5 Batalionu (Pionier Bataillons Nr.5)<\/em>. Napis na tablicy g\u0142osi\u0142: \u201eTo, co buduj\u0105 niemieccy saperzy, trwa\u201d. Fundatorem by\u0142a fundacja rodzin poleg\u0142ych \u017co\u0142nierzy 5 batalionu, donosi\u0142a kilka dni p\u00f3\u017aniej lokalna gazeta. Natomiast przy wej\u015bciu do \u201eAlsenkaserne\u201d tu\u017c po oddaniu ich do u\u017cytku w 1912 r. ods\u0142oni\u0119to pomnik poleg\u0142ych pionier\u00f3w w wojnach 1864 i 1870\/71 oraz w niemieckiej Afryce p\u0142d.-zach.<\/p>\n\n\n\n Po zainstalowaniu w G\u0142ogowie 6 pu\u0142ku pontonowego ods\u0142oni\u0119to w 1974 r. pomnik dedykowany polskim saperom z Warszawskiego Samodzielnego Zmotoryzowanego Batalionu Pontonowo-Mostowego. Projektantami byli: Czes\u0142aw Kargol, Miko\u0142aj Rokosz i Zdzis\u0142aw Urbaniak. Na tablicach umieszczono napisy: \u201eW XXX Rocznic\u0119 forsowania Odry i Nysy Bohaterskim Pontonierom 6 WSZBPM w Ho\u0142dzie \u2013 \u017bo\u0142nierze JW. 1527. G\u0142og\u00f3w 16.04.1975\u201d; \u201eDar hutnik\u00f3w z G\u0142ogowa\u201d.<\/p>\n\n\n\n Niestety, pomnik nie przetrwa\u0142 transformacji armii i tej cz\u0119\u015bci miasta. Ale nast\u0119pcy, w centralnym miejscu obecnych koszar w 2016 r. umie\u015bcili nowy obelisk z napisem: \u201ePami\u0119ci Saper\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych w G\u0142ogowie po 1945 roku oraz ich frontowym poprzednikom. \u017bo\u0142nierze 4 bin\u017c. G\u0142og\u00f3w, 16 kwietnia 2016\u201d.<\/p>\n\n\n\n Pami\u0105tkowa tablica z 2016 r. po\u015bwi\u0119cona polskim saperom<\/p>\n\n\n\n 1<\/strong>944<\/strong>,<\/strong> <\/strong>31<\/strong>.12, <\/strong>Mi\u0119dzynarodowy Sylwester w niemieckiej stoczni. Do G\u0142ogowa tego dnia poci\u0105giem z Kostrzyna przyby\u0142a grupa holenderskich robotnik\u00f3w przymusowych. Dla nich podr\u00f3\u017c rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 dwa tygodnie wcze\u015bniej. 16 grudnia dla holenderskiego miasteczka Krommenie na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od Amsterdamu, stanie si\u0119 pami\u0119tny. Niemiecka \u017candarmeria polowa wy\u0142apuje m\u0119\u017cczyzn w wieku 17 a 40 rokiem \u017cycia celem wywiezienia do fabryk zbrojeniowych w Niemczech. Uj\u0119to ich 58 i z miejsca wsadzono do poci\u0105g\u00f3w. Dziewi\u0119ciu z nich po kilkudniowym pobycie w okolicach Hamburga trafi\u0142o do nieznanego sobie, niemieckiego Glogau. Jedn\u0105 z ofiar by\u0142 Kees Borstlap, kt\u00f3ry po powrocie do domu spisa\u0142 swoje wspomnienia. Dzi\u0119ki wsp\u00f3\u0142pracy syna autora z Katedr\u0105 Filologii Niderlandzkiej Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego powsta\u0142o polskie t\u0142umaczenie Dziennika.<\/p>\n\n\n\n Autor podr\u00f3\u017c z Hamburga na wsch\u00f3d zapami\u0119ta\u0142 tak:<\/p>\n\n\n\n (\u2026)<\/em> Kolejk\u0105 docieramy na dworzec g\u0142\u00f3wny, zaraz potem rusza poci\u0105g do Berlina. Ca\u0142\u0105 noc jedziemy na stoj\u0105co w lodowatym wagonie, a o si\u00f3dmej doje\u017cd\u017camy do Bahnhoff Am Zoo. Straszliwie zniszczony. Wsz\u0119dzie przeci\u0105g. Z Berlina do G\u0142ogowa (Glogau) jest ju\u017c niedaleko. Kolejk\u0105 podmiejsk\u0105 udajemy si\u0119 do Schlesiches Bahnhoff i stamt\u0105d rozkosznie ogrzewanym poci\u0105giem do \u017bagania (Sagan). Wspania\u0142y pag\u00f3rkowaty krajobraz z wieloma lasami. Przeje\u017cd\u017camy przez Frankfurt nad Odr\u0105, mijamy Sassnitz oraz Bleni\u00f3w (Benau) i docieramy do \u017bagania. Prawdziwe miasto bogatych ch\u0142op\u00f3w. Wok\u00f3\u0142 pola \u017cyta i pszenicy. W poczekalni dok\u0142adnie nam si\u0119 przygl\u0105daj\u0105; jak si\u0119 co\u015b zam\u00f3wi udaj\u0105, \u017ce nie s\u0142ysz\u0105. Po dw\u00f3ch godzinach czekania wyruszamy okropnym poci\u0105giem osobowym do G\u0142ogowa. Docieramy tam o wp\u00f3\u0142 do sz\u00f3stej i musimy jeszcze p\u00f3\u0142torej godziny i\u015b\u0107. Zapadamy si\u0119 po kolana w \u015bniegu. Przemarzni\u0119ci i \u015bmiertelnie zm\u0119czeni dochodzimy do Nosocic (Urstetten), gdzie mamy pracowa\u0107 w stoczni. Obozu pracy, ogrodzonego drutem kolczastym, pilnuje tzw. Werkschutz, stra\u017c zak\u0142adowa, najcz\u0119\u015bciej cz\u0119\u015bciowo niepe\u0142nosprawni i niezdatni do s\u0142u\u017cby wojskowej \u017co\u0142nierze.<\/em><\/p>\n\n\n\n Spodziewano si\u0119 nas dopiero 3 stycznia. Dostajemy nieogrzewany i niemal pusty barak. Czujemy si\u0119 \u015bmiertelnie nieszcz\u0119\u015bliwi.<\/em><\/p>\n\n\n\n Teraz jednak do g\u0142osu dochodzi mi\u0119dzynarodowa solidarno\u015b\u0107. W\u0142osi przynosz\u0105 wiadro piwa, Francuzi przychodz\u0105 z wiadrem zupy, od Serb\u00f3w dostajemy troch\u0119 soli. Zewsz\u0105d pomocne d\u0142onie. Rozpalamy w piecu i uk\u0142adamy siano na pryczach, co pozwala nam szybko poczu\u0107 si\u0119 tu nieco lepiej. Jest wiecz\u00f3r sylwestrowy i moje urodziny. Koniecznie chc\u0119 wytrzyma\u0107 do p\u00f3\u0142nocy, ale o wp\u00f3\u0142 do jedenastej dos\u0142ownie padam ze zm\u0119czenia i zasypiam.<\/em><\/p>\n\n\n\n [1944-45. Z dziennika holenderskiego robotnika przymusowego. Historia podr\u00f3\u017cy dziewi\u0119ciu Holendr\u00f3w przez znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Europy opowiedziana przez Keesa Borstlapa<\/em>]<\/p>\n\n\n\n Autor – Kees Borstlap<\/p>\n\n\n\n 1965,<\/strong> w grudniu<\/strong> archeolog Mieczys\u0142aw Kaczkowski wyst\u0105pi\u0142 z pomys\u0142em utworzenia Izby Muzealnej w G\u0142ogowie, w budynku Biblioteki Powiatowej, przy ul. Jedno\u015bci Robotniczej 15.<\/p>\n\n\n\n Pierwsze ekspozycje i wystawy czasowe zorganizowano wiosn\u0105 1966 roku.<\/p>\n\n\n\n Dwa lata p\u00f3\u017aniej, 5 listopada 1967 r., w Zamku Ksi\u0105\u017c\u0105t G\u0142ogowskich, w kilku odbudowanych salach zachodniego skrzyd\u0142a, nast\u0105pi\u0142o uroczyste otwarcie Muzeum Hutnictwa i Odlewnictwa Metali Kolorowych. <\/em>Zgromadzono tu i eksponowano zbiory pochodz\u0105ce g\u0142\u00f3wnie z wykopalisk doktora Tadeusza Kozaczewskiego. Do niedawna artefakty z wykopalisk na ziemi g\u0142ogowskiej prezentowane by\u0142y w pomieszczeniach Powiatowej i Miejskiej Biblioteki Publicznej. Organizatorem i pierwszym dyrektorem muzeum g\u0142ogowskiego by\u0142 mgr Mieczys\u0142aw Kaczkowski.<\/p>\n\n\n\n Odlew be\u017cowych \u201eDrzwi gnie\u017anie\u0144skich\u201d by\u0142 ozdob\u0105 pierwszej ekspozycji g\u0142ogowskiego muzeum (fot. R. Sanojca, ze zbior\u00f3w M. Szatkowskiego)<\/p>\n\n\n\n 2005,<\/strong> 30.12,<\/strong> w nowiutkiej, odrestaurowanej z pietyzmem Sali Rajc\u00f3w odby\u0142a si\u0119 XXXVI sesja Rady Miejskiej w G\u0142ogowie, kadencji 2002-2006.<\/p>\n\n\n\n Zanim to nast\u0105pi\u0142o, wcze\u015bniej pokazano te\u017c to miejsce G\u0142ogowianom. Muzeum przygotowa\u0142o wystaw\u0119 cennych zabytk\u00f3w i wydawnictw z przesz\u0142o\u015bci, otworzono podwoje i odby\u0142o si\u0119 uroczyste spotkanie. Ze wsp\u00f3\u0142czesnego zapisu wynika, \u017ce w otwarciu nowej reprezentacyjnej Sali Ratusza<\/p>\n\n\n\n (\u2026) wzi\u0119li udzia\u0142 nie tylko radni, ale tak\u017ce w\u0142adze miasta, powiatu i urz\u0119dnicy z ratusza oraz liczni zaproszeni go\u015bcie. Jak powiedzia\u0142 przewodnicz\u0105cy rady miasta Eugeniusz Patyk, sala zas\u0142uguje nie tylko na wyr\u00f3\u017cnienie w skali wojew\u00f3dztwa, ale tak\u017ce w skali ca\u0142ego kraju i s\u0142u\u017cy\u0107 b\u0119dzie nie tylko aktualnym radnym, ale r\u00f3wnie\u017c przysz\u0142ym pokoleniom g\u0142ogowian.<\/p>\n\n\n\n W trakcie otwarcia wyst\u0105pi\u0142 te\u017c g\u0142ogowski artysta gitary klasycznej Witold Smorawi\u0144ski. Odwiedzaj\u0105cych Sal\u0119 g\u0142ogowian w szczeg\u00f3lnym dniu uwieczni\u0142 znany g\u0142ogowski filmowiec, Zbigniew Lipowski. Przedstawi\u0142 emocjonalne reakcje – pe\u0142ne zachwytu s\u0142owa: \u201ePi\u0119kne jest to\u201d, \u201eNale\u017cy si\u0119 miastu\u201d, \u201eJestem zachwycona\u201d, \u201eA\u2019propos rewitalizacji – to jeste\u015bmy za\u201d. Wida\u0107 z ekranu podniesione i u\u015bmiechni\u0119te g\u0142owy, t\u0142um zaciekawiony wystrojem i ekspozycj\u0105. W niej m.in. g\u0142ownia g\u0142ogowskiego miecza s\u0119dziowskiego czy pierwsze wydanie Historii G\u0142ogowa Minsberga. Na wielu skupionych twarzach te\u017c i rado\u015b\u0107, i duma\u2026, ale i marzenia \u2013 odbudowa\u0107 Teatr, ko\u015bci\u00f3\u0142 \u015bw. Miko\u0142aja\u2026<\/p>\n\n\n\n Dzi\u015b, po 20 latach od realizacji filmu, wiemy, \u017ce to pierwsze marzenie g\u0142ogowian ju\u017c si\u0119 spe\u0142ni\u0142o. Odbudowano Teatr, posadowiono he\u0142my na wie\u017cach ko\u015bcio\u0142a Bo\u017cego Cia\u0142a, dzieje si\u0119 te\u017c du\u017co wok\u00f3\u0142 ruiny ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Miko\u0142aja.<\/p>\n\n\n\n I Sala Rajc\u00f3w s\u0142u\u017cy mieszka\u0144com i miastu. Jest \u015bwiadkiem wielu uroczysto\u015bci i wydarze\u0144.<\/p>\n\n\n\n Sala Rajc\u00f3w<\/p>\n\n\n\n 2015.12.17<\/strong>, <\/strong>dobieg\u0142 kres rze\u017aby \u201eKoncert\u201d artysty rze\u017abiarza, Janiny Barcickiej z Warszawy, stoj\u0105cej w niecce przedwojennej fontanny i sadzawki w pobli\u017cu Zamku (obecny plac Saper\u00f3w). Postawiono j\u0105 w 1978 roku. Rze\u017aba powsta\u0142a w wyniku og\u00f3lnopolskiego pleneru. Niestety, poniewa\u017c do jej realizacji u\u017cyto nietrwa\u0142ych materia\u0142\u00f3w, nie wytrzyma\u0142a pr\u00f3by czasu.<\/p>\n\n\n\n Rze\u017aba \u201eKoncert\u201d tu\u017c przed rozbi\u00f3rk\u0105<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Zimowy G\u0142og\u00f3w\u201925 zalewa nas deszczem albo zachwyca grudniowym s\u0142o\u0144cem, cho\u0107 ju\u017c z\u0142otej jesieni nie ma. Przypomnijmy charakterystyczne miejsce naszego miasta w \u015bniegu. Cho\u0107 trudno uwierzy\u0107, to by\u0142o ca\u0142kiem niedawno. Prezentujemy w pewnym sensie wydanie specjalne Wehiku\u0142u czasu. By wpisa\u0107 si\u0119 … Czytaj dalej ![\"\"](\"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/3-2025-12-80-lat-GALA-MRG-1024x461.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/5-Akwarela-MM-2022-Wehikul-czasu-1024x946.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/zalacznik1.5-1024x537.jpeg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/7-Studio-Z2-1024x576.png\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/zalacznik1.7-1024x718.jpeg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/9-1681-Pastorius.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/10-1816-kosciol-Bozego-Ciala-po-rekonstrukcji.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/11-1870.12.24.1-Zurlinden.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/12-1870-umocnienia-1024x649.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/zalacznik1.12-967x1024.jpeg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/14-1944-Borstlap-Kees.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/15-1967.11.5.3-RS-MHiOMK-1-679x1024.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/zalacznik1.15-1024x768.jpeg\")
<\/figure>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/tzglogow.pl\/wehikul\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/17-Koncert-1-1024x579.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n